Dinsdag 04/08/2020

Verenigde Staten

James Comey: de man die Trump kan kraken

Tijdens zijn verhoor door de Inlichtingen­commissie van de Senaat zal James Comey naar alle waarschijnlijkheid moeten verduidelijken waarom hij wachtte tot na zijn ontslag om te onthullen dat de president zich met het onderzoek inliet. Beeld AFP

President Donald Trump heeft James Comey gevraagd het onderzoek naar voormalig nationaal veiligheidsdirecteur Michel Flynn te laten vallen. Dat zal de door Trump ontslagen baas van de FBI vandaag zeggen op een hoorzitting in de Senaat. Het kan Trump voor het eerst in echt moeilijk vaarwater brengen.

De getuigenis van James Comey wordt in Wash­ington met argusogen gevolgd. De ontslagen FBI-baas is de sleutelgetuige in het hele onderzoek. Wat James Comey zal zeggen, staat in een voorbereidende tekst die gisteren al werd gepubliceerd. Uit die nota blijkt dat Trump heeft gevraagd het onderzoek naar voormalig nationaal veiligheidsdirecteur Michel Flynn te laten vallen. In de tekst staat onder meer ook dat Trump “loyauteit” eiste van Comey.

Alles draait rond de beschuldiging van de Democraten – wier boegbeeld Hillary Clinton verrassend de strijd om het Witte Huis tegen Trump verloor – als zou Trump onder een hoedje hebben gespeeld met “de Russen”. Ook de onthullingen vorige zomer van Wikileaks – onder andere dat de Democratische partijleiding kandidaat Bernie Sanders buitenspel heeft gezet – zou het werk zijn geweest van “Russische hackers”. De FBI opende een onderzoek.

Delicaat

Uit Comey’s voorbereidende nota blijkt dat Trump inderdaad druk op hem heeft uitgeoefend om dat onderzoek naar Russische inmenging te staken. In een 7 pagina’s lange nota somt Comey zijn ontmoetingen en telefoons op met Trump. De eerste ontmoeting vond plaats op 6 januari, in de Trump Tower. Daar werd de president voor het eerst op de hoogte gebracht van een onderzoek naar Russische hackers. Een delicate mededeling, gezien het campagneteam van Trump mogelijk betrokken partij was. De voormalige FBI-directeur verklaarde diverse keren dat er geen onderzoek liep tegen Trump zelf. 

Op een diner, op 27 januari, had Comey op­nieuw een gesprek met Trump. Het was toen dat de president loyauteit eiste van de FBI-baas. Er volgden nog ontmoetingen en telefoontjes van de president. De druk om het onderzoek naar nationaal veiligheidsdirecteur Michael Flynn te laten vallen werd zo opgevoerd, aldus Comey. De president eiste ook dat de FBI een statement naar buiten zou brengen, waarbij duidelijk werd gesteld dat er geen onderzoek liep naar Trump zelf. Een dergelijk statement kon en wou Comey niet naar buiten brengen, omdat dit een duidelijke inmenging van de operaties van de FBI zou betekenen. 

Aanleiding voor impeachment?

Comey werd op 9 mei plotseling en per direct ontslagen. Volgens Trump was de aanleiding Comey’s controver­siële optreden in het onderzoek naar het e-mailgebruik van de Democratische presidentskandidaat Hillary Clinton.

In de ontslagbrief die Trump aan de voormalige FBI-baas stuurde, prees hij Comey’s optreden in het omstreden Rusland-onderzoek: “Ik stel het zeer op prijs dat u mij heeft geïnformeerd, op drie verschillende gelegenheden, dat ik geen onderwerp van onderzoek ben.” 

De vraag is wat de gevolgen kunnen zijn van de getuigenis. Want als Comey inderdaad verklaart dat de president van de VS een FBI-onderzoek heeft beïnvloed, dan is dat ernstig.

De Nederlandse journalist-publicist Frans Verhagen: “Trump heeft geen idee van wat wel en niet kan in een scheiding der machten. Dit gaat op Watergate (het schandaal dat in 1972-1973 leidde tot het ontslag van toenmalig president Nixon, LID) lijken, in die zin dat zelfs als er niets gevonden wordt over de manier waarop de Russen Trump aan een touwtje hebben, hij nu al verscheidene gevallen van obstruction of justice heeft gepleegd.”

Of een zogenaamde impeachment-procedure effectief in gang wordt gezet, is nog maar de vraag. Het zal vooral afhangen van de hoeveelheid twijfel die Comey laat bestaan. 

Ongepaste privégesprekken

Tijdens zijn verhoor door de Inlichtingen­commissie van de Senaat – vandaag – zal Comey naar alle waarschijnlijkheid moeten verduidelijken waarom hij wachtte tot na zijn ontslag om te onthullen dat de president zich met het onderzoek inliet. Volgens bronnen binnen CNN was dat omdat Comey geen idee had wie hij kon vertrouwen binnen het nieuw aangestelde kabinet van de minister van Justitie, Jeff Sessions.

In zijn gepubliceerde statement zegt Comey dat hij minister van Justitie Sessions heeft gevraagd om de FBI te beschermen tegen de invloed van het Witte Huis. Comey vond het ongepast dat de president privégesprekken met de FBI had. Daarbij zou Comey wel niet aan Sessions hebben gemeld dat de president hem had gevraagd het onderzoek te stoppen.

Lees ook: Deze vragen kan James Comey verwachten, en dit zijn de antwoorden die hij gaat geven (+)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234