Woensdag 07/12/2022

James Comey, de man die geen goed (meer) kon doen

Derk Jan Eppink werkt in New York bij de conservatieve denktank London Policy Center. Zijn wisselcolumn met Sammy Mahdi verschijnt elke donderdag.

Voor James Comey moet zijn ontslag door president Trump niet als donderslag bij heldere hemel zijn gekomen. Wellicht was het een opluchting. Midden in de verhitte verkiezingsstrijd kwam de FBI-baas tussen twee vuren: Hillary Clinton en Donald Trump. Wat Comey ook zou doen, hij zou altijd de gebeten hond zijn. Zijn gezag verbleekte. De meeste Amerikaanse noemen zijn vertrek 'onvermijdelijk'.

Op 5 juli 2016 hekelde hij Clinton wegens haar geheime e-mailserver als 'extreem onzorgvuldig' maar bepleitte geen rechtsvervolging. Democraten prezen hem; Republikeinen knetterden. Op 28 oktober, een week voor de verkiezingen, heropende Comey het onderzoek tegen Clinton. Republikeinen blij; Democraten woedend. Twee dagen voor de stembusgang van 8 november sloot hij het onderzoek alsnog. Clinton noemde Comey de reden voor haar verlies. Trump was ook boos. De FBI onderzoekt mogelijke samenspanning tussen de Trump-campagne en Rusland. De FBI liet de Trump Tower afluisteren.

Trump had Comey direct na zijn aantreden moeten ontslaan. Maar dat gebeurde niet. Jef Sessions, minister van Justitie, kon het besluit niet voorbereiden. Hij moest zich verschonen in het FBI-onderzoek naar mogelijke contacten tussen Team Trump en Rusland. Sessions sprak als senator de Russische ambassadeur Kislyak. Pas eind april toen Rod Rosenstein als adjunct-minister op het ministerie aantrad, werd de positie van Comey onderzocht. Rosenstein wilde ontslag. Volgens hem had Comey op 5 juli 2016 de beslissing tot vervolging van Clinton moeten overlaten aan de minister van Justitie, Loretta Lynch.

Vragen

Het ontslag levert vooral vragen op. Comey zelf was niet ingelicht. Hij hoorde het nieuws op televisie toen hij FBI-medewerkers zou toespreken in Los Angeles. De reden van zijn ontslag dateert van 5 april vorig jaar. Dat is lang geleden. De motivering stelt ook dat Comey met de heropening van het onderzoek op 28 oktober Clinton onrecht aandeed. Dat klinkt niet echt oprecht.

Vorige week maakte Comey tijdens een hoorzitting in de Senaat nog een opmerkelijke fout. Hij zei dat honderdduizenden e-mails van Clinton via haar medewerker Huma Abedin terechtgekomen waren op de laptop van haar echtgenoot Anthony Weiner in een zedenzaak. Dat bleken er een handvol te zijn. Comey moest dit rectificeren. Zeer opmerkelijk was ook dat Trump in de ontslagbrief schrijft dat Comey hem "bij drie gelegenheden toevertrouwde dat hij geen deel uitmaakt van een onderzoek". Trump lijkt de ontslagbrief te gebruiken om zichzelf vrij te pleiten.

Intense strijd

Het ontslag komt in een zeer gepolariseerd Washington. Democraten noemen het ontslag 'Nixon-achtig'. Chuck Schumer, leider van de Democraten in de Senaat: "Het is een cover-up." De opvolging van Comey wordt een intense strijd. Tweede man, Andrew McCabe, kwam in opspraak omdat hij 700.000 dollar hielp vergaren voor de politieke kandidatuur van zijn vrouw, een Democrate, terwijl hij ook onderzoek deed in het e-mailschandaal rondom Clinton.

Trump moet een kandidaat voordragen die door de Senaat wordt bekrachtigd. Voor het gezag van de FBI is het belangrijk dat ook Democraten zich herkennen in de nieuwe directeur. Alleen J. Edgar Hoover, FBI-oprichter en directeur van 1924 tot 1972, had dergelijke problemen niet. Hij wist zoveel dat hij machtiger was dan president en congres.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234