Donderdag 22/08/2019

James Bond: spion van alle tijden

De documentiare 'Everything or Nothing: The Untold Story of 007' is een goede manier om een halve eeuw Bond te vieren. Alleen al om te ontdekken waarom Sean Connery, de enige Bond voor velen, er niet aan wilde meewerken.

De verjaardagsactiviteiten omvatten onder meer een online veiling van James Bondrekwisieten door Christie's, een filmretrospectieve in het Museum of Modern Art in New York en de vertoning van de absoluut fascinerende documentaire van regisseur Stevan Riley. Om die vandaag te zien, moet u wel in de VS wonen of in de UK. Waarom Everything or Nothing voorlopig niet meer zichtbaarheid krijgt - het Filmfestival van Gent was vragende partij - is niet duidelijk. Het is zeker geen kwestie van censuur, want productiemaatschappij EON heeft zijn toestemming en zijn medewerking verleend.

Een Bonddocu maken zonder het fiat van EON - dat letterwoord is meteen ook de verklaring voor de titel - zou trouwens onmogelijk zijn, tenzij men het zonder filmfragmenten zou aanpakken. Het muziekevenement 007 in concert: Vlaams talent zingt James Bond, dat binnenkort twee keer in het Gentse Kuipke georganiseerd wordt, zal het zonder filmclips moeten stellen en kan zich gelukkig prijzen dat de muziekrechten voor de James Bond-songs niet door EON beheerd worden.

In bed met de vijand

Maar terug naar de documentaire Everything or Nothing, die ondanks de medewerking van EON toch een behoorlijk openhartig en verhelderend exposé is geworden en niet zomaar een propagandafilm. Het verhaal begint bij schrijver Ian Fleming, die net als zijn geesteskind van drank, gokken en vrouwen hield. Een vroegere minnares, Blanche Blackwell, onthult met welke openingszin zij door Fleming benaderd werd. Hij zei "I do hope you're not a lesbian", waarna hij haar passioneel kuste. Maar het wordt ook duidelijk gemaakt dat 007 niet zozeer een alter ego van Fleming was, dan wel een soort wensdroom. Dat wordt later ook nog eens door Steven Spielberg verwoordt, wanneer hij Bond omschrijft als 'the agent that every man wanted to be and every woman wanted to be with'.

Er wordt niet zozeer aandacht besteed aan de onvermijdelijke Bondgirls, snelle wagens en gesofisticeerde gadgetsdan wel aan de vaak bewogen en problematische productiegeschiedenis die van James Bond uiteindelijk een wereldwijd icoon zou maken. Er is de samenwerking tussen producenten Harry Saltzman en Albert R. Broccoli. De eerste riskeerde al zijn geld door een optie te nemen op de filmrechten en de tweede zorgde, net op tijd want de optie was bijna verstreken, voor de Hollywoodcontacten. Beide mannen zouden jarenlang samenwerken, maar uiteindelijk van elkaar vervreemden. Dat kwam omdat Saltzman behalve in Bondfilms ook in andere zaken wou investeren, in geldnood kwam en dan zijn aandelen moest verkopen. Hij deed dat echter niet aan zijn vennoot Broccoli, maar aan de Hollywoodstudio United Artists. Eerder was al duidelijk geworden dat Harry Saltzman en Sean Connery, de eerste en nog steeds volgens velen definitieve Bondvertolker, op een bepaald moment niet meer door dezelfde deur konden. Pittige anekdote: Connery had laten weten dat hij Saltzman niet meer op de set wilde zien. Toen dat op een gegeven ogenblik toch gebeurde, stopte hij, terwijl de camera's draaiden, ostentatief met acteren.

Ook tussen Connery en Broccoli verzuurde de relatie, naar verluidt omdat de acteur vond dat vooral de producenten en niet hij financieel beter werden van het succes. Na You Only Live Twice hield Connery de franchise voor bekeken. Hij keerde nog twee keer terug. Een eerste keer met Diamonds Are Forever na het George Lazenby-intermezzo, maar de tweede keer leverde hij zijn diensten aan de concurrentie, want Never Say Never Again was een productie van Kevin McClory, de aartsvijand van EON.

Bond is niet blond

In Everything or Nothing zit veel archiefmateriaal met Sean Connery (1), maar toch is hij de enige Bondvertolker die zich voor deze documentaire niet wilde laten interviewen. De andere vijf acteurs wel en dat levert interessant en vaak grappig materiaal op. George Lazenby (2), die alleen in On Her Majesty's Secret Service uit 1969 te zien was en die niet eens een echte acteur bleek te zijn, vertelt honderduit over wat hem in Bond interesseerde: vrouwen, drank, roem en geld. Vooral in het echte leven. Het maakte van hem een soort 'loose cannon'die de producenten liever zagen gaan dan terugkomen.

Roger Moore(boven)besefte dat hij de schaduw van Sean Connery alleen kon afwerpen door het allemaal een beetje minder ernstig te nemen, terwijl Timothy Dalton (3) enthousiast vertelt hoe zijn Bond een soort 'back to basics' moest worden. Maar een film als Licence To Kill bleek dan weer iets té gewelddadig en dus moest Pierce Brosnan(4) opdraven om het wat beschaafder te maken. Terugblikkend op zijn 007-films kan Brosnan niet anders dan het uitproesten als hij herinneringen ophaalt aan sommige 'over the top'-stunts. Maar het feit dat hij na vier afleveringen voor zijn diensten bedankt werd via een telefoontje zit hem duidelijk nog hoog.

Dat de komst van Daniel Craig (5) - een blonde James Bond - niet door iedereen op gejuich onthaald werd, wordt op een leuke manier geïllustreerd door een interview met regisseur Sam Mendes (die dezelfde Craig nu geregisseerd heeft in Skyfall), die toegeeft dat hij de keuze voor Craig in Casino Royale niet zag zitten.

'007 in concert: Vlaams talent zingt James Bond', 18 oktober om 20.30 uur en 21 oktober om 14 uur, Kuipke, Gent. 'Skyfall', de nieuwste Bondfilm, vanaf 26 oktober in de zalen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden