Maandag 27/09/2021

James Bond opent zijn eigen museum

musea

washington krijgt spionagemuseum op steenworp van fbi-hoofdkwartier

Op wandelafstand van het hoofdkwartier van de FBI opent deze lente het International Spy Museum. Bedoeling is om alle kantjes van het duistere beroep te belichten. 'Hier wordt de geheime geschiedenis van de geschiedenis verteld', zeggen de initiatiefnemers. Zij kunnen het weten, want de raad van bestuur zit vol ex-spionnen. Ook van de KGB.

Washington / The New York Times

Francis X. Clines

Wat doe je na een carrière vol giftige paraplu's, zenders in schoenen en sovjetoverlopers? Precies, je wordt museumdirecteur. Zoals Peter E. Earnest, een undercoveragent op rust van de CIA, die nu algemeen directeur wordt van het International Spy Museum dat dit voorjaar de deuren zal openen in Washington. Met een budget van 34 miljoen dollar (38 miljoen euro of 1,5 miljard frank) wil het museum klaarheid scheppen in de wereld van feiten en fictie en het ware verhaal vertellen van de Enigma-coderingsmachine van de nazi's tot een vuurwapen in een lipstick van KGB-agenten.

"Tegenwoordig realiseren mensen zich dat de term national security meer is dan enkel woorden", zegt de 68-jarige Earnest, terwijl hij zich installeert in zijn kantoor van het instituut, dat duidelijk uit is op winst en dat werd opgezet door de initiatiefnemers van de Rock and Roll Hall of Fame in Cleveland. "Als je gaat zoeken naar terroristische afdelingen van Osama bin Laden, zul je die moeilijk vinden in de mis op zondag. Je moet vissen waar de vis zit", adviseert Earnest terwijl hij terugblikt op zijn carrière toen hij als geheim agent andere Koude-Oorlogspionnen naar Oost-Europa smokkelde.

Het Spy Museum, vol verhalen en allerlei gadgets, hoopt in elk geval te vissen waar de toeristen zijn. Met toegangskaartjes van 10 dollar (11 euro of 452 frank) voor volwassenen is dat een contrast met de andere musea in Washington, die meestal gratis zijn en op overheidssteun kunnen rekenen. Voor dat geld belooft Earnest zijn diepste en meest accurate kijk in de wereld van het vergaren van informatie en de beoefenaars daarvan. Van George Washington die vrouwen uitzond om de Britten te bespioneren tot Marlene Dietrich, wier anti-nazi-propaganda werd uitgezonden in het Derde Rijk. "Hier wordt de geheime geschiedenis van de geschiedenis verteld", aldus financier Milton Maltz, een gepensioneerde mediamiljonair, die lang geleden informatie sprokkelde voor het supergeheime National Security Agency. "Wij noemden het toen No Such Agency", aldus Maltz.

Tot nu toe ontkennen de initiatiefnemers dat er in de souvenirwinkel Watergate-toupetten te krijgen zullen zijn, maar bezoekers kunnen wel pencamera's en afluisterapparatuur kopen om hun geliefden te verrassen alsook protheses om vrolijk vermomd onder te duiken. Een van de bestuursleden is immers het ex-hoofd van de afdeling Vermommingen van de CIA. "We leren de mensen niet spioneren. Wel zeggen we wat de ware natuur is van een discipline die probeert informatie te winnen die geweigerd wordt of niet beschikbaar is. Hoe kom je zaken te weten?", vraagt Earnest retorisch tussen reclameposters die "Shhhh" zeggen om de aandacht te trekken. Er zullen interactieve uitdagingen zijn voor bezoekers die vermommingen en complotten moeten ontdekken. Er zullen echte gadgets zijn zoals een sovjetzender in een schoen en een Oost-Duitse robotcamera gemaakt om door muren te piepen en de fictieve spionnen zullen ook niet ontbreken. Zo wordt een pareltje allicht de Aston Martin DB 5 uit de James Bondfilm Goldfinger. Maar hoe speels ook, Earnest zegt dat het museum de bezoekers de serieuze en relevante kant van de spionage wil laten ontdekken en dat vooral in licht van 11 september. "Er is nu een gevoel van dreiging", zegt hij en vindt dat Amerikanen zich minder ambivalent opstellen tegenover de noodzaak aan spionage. "Na de Koude Oorlog dommelde het publiek in. Maar nu ze bedreigd worden, kunnen ze niet genoeg krijgen van spionage."

De collectie werd samengesteld door het jarenlang kopen van artefacten. Andere stukken worden geleend door Keith Melton, een militair geschiedkundige uit Florida met een private collectie van 6.000 stukken. "Het wordt geen Disney-gedoe", beweert Maltz, die berekent dat slechts 5 procent van het museum gewijd zal zijn aan dingen als de decoder ring-collectie uit pakken Kellogg's-ontbijtgranen, die hij zelf kocht als kind. Een archief aan interviews met levende spionnen wordt op dit moment samengesteld zodat de bezoekers de kans krijgt om stil te staan bij de twee kanten van de medaille, misschien in een van de twee geplande restaurants in het museum.

Om objectief gewicht in de schaal te leggen zetelen in de raad van bestuur zowel rechter William H. Webster, die directeur was van de CIA en de FBI, als majoor-generaal Oleg Kaloegin, voormalig directeur contraspionage van de KGB, die verhalen kan vertellen over paraplu's met giftige punten die zijn agenten gebruikten.

Earnest wil ook aantonen dat spionage, het op een na oudste beroep ter wereld, een constante was in de tijdslijn. "Neem een zaak als die van Robert Philip Hanssen", zegt hij over de nieuwste Amerikaanse verrader. Hanssen, een ex-FBI agent, kwam in mei vorig jaar voor de rechter op verdenking van het doorspelen van inlichtingen aan Rusland. "Die gebruikte de meeste klassieke spionagetechnieken uit het vak. Plaatsen onder bruggen om informatie te droppen, geheime ontmoetingen, merktekens in krijt op paaltjes..." Maar in zijn tijd bij de CIA was het het patriottisme dat hem aantrok in plaats van het vak zelf. In 1994 ging hij met pensioen en keerde nog zelden terug naar het hoofdkwartier in Langley. "Het is geen plek waar je binnenspringt om hallo te zeggen", zegt hij.

'Nu het publiek zich opnieuw onveilig voelt, krijgt het niet genoeg van spionage'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234