Vrijdag 27/11/2020

Jaloers op autisten

Valt het woord autisme, dan spitsen mensen de oren. De kans dat ze iemand met een autisme-spectrumstoornis kennen, is namelijk groter dan vroeger gedacht. Maar misschien zijn ze ook wel stiekem een beetje jaloers op de manier waarop autisten in het leven staan.

Sam Peters gaat binnenkort naar Londen. Daar is niets vreemds aan, ware het niet dat mensen hem daarom al meer dan eens vroegen of hij de metrolijnen daar al uit het hoofd kent. Hoeveel boeken hij kan opdreunen, vragen mensen hem ook regelmatig. En of hij lucifers kan tellen als je die op de grond gooit, zoals Dustin Hoffman in de film Rain Man. Peters (niet zijn echte naam) is namelijk ook een autist. Wie dat hoort, wil er meestal meer over weten. Zelfs als blijkt dat Peters dat metroplan niet uit het hoofd kent. Want autisme, dat fascineert.

Zo merkt ook psycholoog Herbert Roeyers (UGent), die zich specialiseert in het onderwerp. "Als ik lezingen geef over autisme is de opkomst altijd groot. Mensen weten nog altijd niet goed wat er eigenlijk achter autisme schuilgaat", zegt Roeyers.

ADHD en dyslexie, ja, dat kennen we ondertussen wel. "Maar autisme laat zich niet zo goed in een zin vangen", vindt Roeyers. "Zeker omdat mensen met een autismespectrumstoornis (ASS) zo verschillend zijn. Sommige van hen draaien perfect mee in de maatschappij, maar toch blijven mensen hen zien als vreemde individuen."

Al is dat niet altijd slecht bedoeld. Integendeel. Naast alle vragen hoort Peters zo nu en dan ook dat mensen hem bijna bewonderen. Omdat hij niet het instinct heeft om erbij te horen, bijvoorbeeld. "Ze verlangen er soms ook zelf naar om los te komen van sociale codes. Of ze willen zoals autisten meer oog hebben voor de natuur", vertelt Peters. "Je kan dus zeggen dat mensen soms een beetje jaloers zijn op autisten."

Onterecht, voegt Peters er snel aan toe. Lijden aan ASS is volgens hem helemaal niet zo romantisch. "Je kunt er mee leren omgaan, maar omdat je vaak jezelf moet beschermen tegen prikkels van buitenaf. Daardoor kom je toch al snel een beetje aan de rand van de maatschappij terecht. Velen vinden autisme dus wel fascinerend, maar als je ergens vroeger vertrekt, begrijpen ze het plots niet meer."

Toch klinkt het aannemelijk dat sommigen af en toe autisme als excuus willen gebruiken. Als ze boos zijn omdat de baas een vergadering afzegde, of als ze het er lastig mee hebben dat de trein weer vertraging heeft. Je zou dus kunnen verwachten dat almaar meer mensen zich ook laten testen op ASS. Zover is het volgens Roeyers toch nog niet.

"Mensen kloppen wel aan voor een diagnose als ze denken dat hun kinderen autistisch zijn. Dan blijkt dat soms ook dat een van de ouders zelf aan ASS lijdt, meestal de vader." ASS komt namelijk drie tot vier keer vaker voor bij mannen. Maar ook bij vrouwen komt autisme veel vaker voor dan vroeger werd gedacht. Waar vroeger het idee leefde dat amper twintig mensen op 10.000 ASS hadden, blijken dat er nu 1 op 150. Volgens sommige onderzoeken zelfs 1 op 100 mensen.

"Alsmaar meer mensen worden dus met autisme geconfronteerd. Ook dat zorgt ervoor dat het hen misschien fascineert", denkt Ruth Raymaekers van de Vlaamse Vereniging Autisme. Daardoor verdwijnen volgens haar ook stilaan de hardnekkige clichés over autisme. "Hoewel het af en toe nog lijkt dat sommigen het er moeilijk mee hebben dat ze mensen met autisme niet allemaal in hetzelfde hokje kunnen steken."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234