Maandag 16/05/2022

Jalal Talabani wil een 'oom' zijn voor alle Irakezen

'Nieuwe Irak is gebaseerd op democratie en gelijke rechten voor iedereen, met respect voor islamitische identiteit'

Koerdisch leider wordt Iraaks president

Bagdad

Eigen berichtgeving / Persagentschappen

Het Iraakse interim-parlement heeft Jalal Talabani gisteren verkozen tot president. De 71-jarige politicus uit Noord-Irak is de eerste Koerd die staatshoofd wordt van het Arabische land.

Jalal Talabani kreeg de steun van 228 van de 275 afgevaardigen. De Koerd was de enige kandidaat voor de post. De Iraakse Nationale Assemblee koos de sjiiet Adel Abdul Mehdi en de soennitische Arabier Ghazi al-Yawar als vice-presidenten. Yawar is de vertrekkende president, Mehdi was tot op heden minister van Financiën. Naar verwachting kiest de volksvertegenwoordiging vandaag de sjiiet Ibrahim Jaafari als premier. Jaafari, die als een voorstander van de invoering van islamitische wetgeving bekendstaat, neemt de leiding over van de seculiere sjiiet Iyad Allawi.

De onderhandelingen over de vorming van een nieuwe regering zijn uiterst moeizaam verlopen. In achterkamertjes is de afgelopen weken langdurig gediscussieerd over de kandidaten en de verdeling van de posten. Tot woede van veel Irakezen die met gevaar voor eigen leven op 30 januari hun stem uitbrachten. Nog altijd bestaat er onduidelijkheid over de verdeling van enkele ministersposten. Vooral het ministerie van Olie wordt betwist. Zowel sjiieten als Koerden hebben de invloedrijke post voor zich opgeëist. Uit angst voor aanslagen vond de zitting plaats binnen de muren van de zwaar beveiligde groene zone, een omheind deel van de hoofdstad Bagdad dat door de coalitietroepen wordt bewaakt. Het Iraakse ministerie voor Mensenrechten liet weten dat de gevangen ex-dictator van Irak, Saddam Hoessein, de verkiezing via de televisie heeft kunnen volgen. Ook elf andere hoge leden van het verdreven regime, die net als Saddam in hun cellen berechting door een speciaal tribunaal afwachten, konden de rechtstreeks uitgezonden verkiezing bekijken.

Het is voor het eerst sinds hun arrestatie dat het twaalftal televisie kon kijken. Volgens de bewindsman Bakhtiar Amine is het belangrijk dat de voormalige heersers "begrijpen dat hun tijd voorbij is en dat een nieuw Irak is geboren, op democratische wijze en niet door een staatsgreep". Saddam beschouwt zichzelf nog altijd als de wettelijke leider van Irak. Tijdens zijn eerste ondervraging door het speciale tribunaal, op 1 juli 2004, zei de voormalige dictator: "Ik ben Saddam Hoessein, president van de republiek Irak."

Met Jalal Talabani krijgen de Iraki's nu een nieuwe president die door zijn eigen volk wordt beschouwd als een 'Mam' ('oom'). De leider van de Patriottische Unie van Koerdistan (PUK) verklaarde gisteren zijn taken te zullen uitvoeren zonder onderscheid te maken tussen religie of ras. Het nieuwe Irak is gebaseerd op "democratie, mensenrechten en gelijke rechten voor iedereen, met respect voor de islamitische identiteit", verklaarde Talabani in zijn eerste toespraak als president. Hij riep het Iraakse volk gisteren ook op zich ver te houden van geweld.

De alliantie van PUK en KDP (Koerdische Democratische Partij), geleid door Talabani, kreeg bij de Iraakse stembusgang op 30 januari 26 procent van de stemmen. Talabani is een oude rot in de Iraakse politiek. Al sinds de jaren zeventig heeft hij, met de hulp van zowat twintigduizend peshmergastrijders, het zuidoostelijk deel van autonoom Koerdistan onder controle. Hij staat bekend als een gehaaid politicus die er niet voor terugdeinst van politieke kleur te wisselen om zijn doelen te bereiken.

In 1933 geboren in een dorpje nabij Kirkoek, de hoofdstad van Iraaks Koerdistan, engageert hij zich al als student voor de Koerdische strijd. Na de PUK te hebben opgericht begint hij de gewapende strijd tegen de Baath-regering van Saddam Hoessein. Dertien jaar lang strijden Talabani's peshmerga's tegen de soldaten van de Iraakse dictator tot die in 1988 de Koerden de mond snoert met zijn beruchte gifgasaanval in Halabja. Duizenden Koerden worden vermoord en Talabani vlucht naar buurland Iran. Na de eerste Golfoorlog (1991) wordt er boven Noord-Irak een vliegverbod ingesteld, wat rust brengt in de Koerdische regio. Saddam laat zelfs oogluikend regionale verkiezingen toe. Die worden in 1992 gewonnen door de PUK en de KDP. Iraaks Koerdistan wordt uitgeroepen tot autonome regio, maar niet veel later breekt een bittere strijd uit tussen de KDP en de PUK. De oorlog, die onder meer gaat over de doorvoerhandel van Iraakse olie naar Turkije, duurt tot in 1998, wanneer ze onder Amerikaanse druk een vredesakkoord tekenen. Na jaren van onderhandelen wordt het Koerdische parlement, dat door de onderlinge rivaliteit een stille dood was gestorven, nieuw leven ingeblazen.

Voor de Amerikaanse inval in Bagdad in 2003 ondertekenen beide partijen een monsterverbond met de VS. Daarin beloven ze mee te werken met de Amerikanen en niet te streven naar een onafhankelijke staat. Voor die belofte wordt Talabani nu beloond.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234