Zondag 27/09/2020

Stronger

Jake Gyllenhaal: "Ik moest leren leven zonder benen"

Jake Gyllenhaal in 'Stronger'.Beeld Courtesy of Lionsgate and Roadside Attractions

Binnenkort zal het precies vijf jaar geleden zijn dat de Boston Marathon werd opgeschrikt door een bloedige bomaanslag. Jeff Bauman verloor daarbij zijn benen, maar overleefde. Stronger brengt zijn verhaal, Jake Gyllenhaal neemt de hoofdrol voor zijn rekening.

Alsof het niets is komt Jeff Bauman de kamer binnengestapt. Hij draagt een korte broek en sneakers. Daartussen zitten twee fonkelende, donkergrijze beenprothesen. Ook 's avonds op de rode loper van het Filmfestival van Toronto, waar Stronger vorig najaar in wereldpremière ging, zal hij in een korte kostuumbroek verschijnen. Bauman is trots op zijn benen. En terecht.

Lapjes vel en stukken bot

Vijf jaar geleden zag het er niet naar uit dat hij ooit nog zou wandelen. U herinnert zich misschien de gruwelijke foto die de wereld rondging: Bauman, die in een rolstoel naar een ambulance wordt gereden, nadat aan de finish van de Boston Marathon twee nagelbommen ontploften. Zijn onderbenen zijn gereduceerd tot lapjes vel en blote stukken bot.

In Stronger zien we hoe diep Bauman daarna zat, en hoe zwaar zijn revalidatie – fysiek én mentaal – is geweest. Maar ook hoe hij altijd zijn gevoel voor humor heeft behouden. Wanneer Jake Gyllenhaal naast hem plaatsneemt, en we opmerken dat acteur en onderwerp ook in het echt iets van elkaar weg hebben, grapt Bauman: "Waw Jake, dan heb jij vandaag wel een héél slechte dag." Zijn humor is deel van zijn karakter, maar het is ook een manier geworden om zichzelf te beschermen, zegt hij zelf. "Grappen zijn bliksemafleiders. Want als je lacht, kun je al de rest even vergeten."

De camaraderie tussen Gyllenhaal en Bauman is meteen voelbaar. Deze mannen kennen elkaar door en door. Toen Gyllenhaal de rol te pakken kreeg, zocht hij contact met Bauman en zijn familie. "Ik heb veel tijd doorgebracht bij hen in Boston. Ik wilde voelen hoe het was om met hen samen te leven. Zo heb ik hen uitgebreid kunnen observeren." 

Voor sommige delen van het verhaal moest hij echter op zoek naar archiefmateriaal: "Ik moest leren bewegen zoals Jeff, bijvoorbeeld wanneer hij op zijn prothesen wandelt. Maar vlak na de aanslag heeft hij natuurlijk lang in een rolstoel gezeten, en ook dat moest ik kunnen spelen. Alleen: Jeff weigert vandaag nog in die rolstoel te gaan zitten. Gelukkig waren er veel beelden van die beginperiode. Die heb ik goed bestudeerd."

Gaten in de vloer

Natuurlijk stond Gyllenhaal er niet helemaal alleen voor: met allerlei trucjes creëerde het special effects-team de perfecte illusie dat hij in de film geen benen heeft. "Soms waren er gaten in de vloer waarin ik mijn benen kon verstoppen. Soms droeg ik groene sokken, die met de computer kunnen worden weggewerkt, of ik kreeg een prothese geplakt bovenop mijn echte benen." 

Het resultaat vindt Bauman erg geslaagd: "Het ziet er waanzinnig echt uit, en Jake beweegt precies zoals ik. Gelukkig, want op voorhand maakte ik me daar wel wat zorgen over." Waarop Gyllenhaal: "Hoor je dat? Dat zat dus de hele tijd in mijn hoofd tijdens de opnames: 'Wat gaat Jeff hiervan denken als hij de film ziet?', dacht ik bij elke scène. Ook qua emoties. Ik wist dat ik het nooit helemaal perfect ging krijgen, maar ik wou toch zo dicht mogelijk in de buurt komen. Dat maakte het heel intens voor mij."

Niet alleen het hoofdpersonage van de film, maar ook zijn omgeving moest zo realistisch mogelijk worden afgebeeld, vond regisseur David Gordon Green. En die opdracht nam hij bijzonder letterlijk: "Heel wat mensen spelen gewoon zichzelf in de film. Vooral degenen die een technische functie hebben: dokters, verpleegsters, de mannen die de prothesen maken... Hun aanwezigheid hielp de professionele acteurs ook om authentiek en speels te zijn, en af en toe iets onverwachts te doen."

Donkerdere kant

Stronger is gebaseerd op het gelijknamige boek, dat Bauman zelf schreef in 2014 – amper een jaar na de feiten. Maar scenarist John Pollono geeft aan dat Bauman op dat moment nog niet genoeg afstand had genomen om echt diep te gaan. "Het boek is heel snel geschreven. Het is een krachtig verhaal, en ik heb het zeker gebruikt als springplank voor de film, maar ik wilde zelf veel meer in de subtekst graven. Er was nog heel veel niet gezegd in dat boek. 

"Daarom ben ik zelf als een soort journalist aan de slag gegaan, om laag na laag dichter bij de essentie te komen. Ik heb met heel wat betrokkenen gepraat, hun vertrouwen gewonnen, en zo ook de donkerdere kant van Jeffs verhaal ontdekt. Hij heeft heel hard moeten zoeken om weer een doel te vinden in zijn leven. En dáár gaat deze film over. Intussen beschouwt Jeff de aanslag niet meer als een gebeurtenis die iets van hem heeft afgepakt, maar net als een moment dat hem vooruit heeft geholpen. Hij beseft dat hij daardoor als mens is gegroeid."

Dat betekent niet dat het voor Bauman gemakkelijk was om deze film tot stand te zien komen. "Jeff steunde en respecteerde ons volledig, maar hij is nooit op de set komen kijken", zegt Green. "Dat vind ik heel begrijpelijk. We draaiden vaak letterlijk op de locaties waar het allemaal is gebeurd. Hij was nog niet klaar om dat nog eens te herbeleven." 

Ook de afgewerkte film bekijken was heel zwaar, zegt Bauman zelf: "Vooral de scènes van de aanslag zelf. Ik denk dat die trouwens voor iedereen moeilijk zijn om te zien. Het was een gruwelijk bloedbad, er zijn mensen gestorven. Die scènes brengen me meteen terug naar dat moment. Ik worstel er nog steeds mee."

Stronger speelt nu in de bioscoop. Of de film een bioscoopbezoekje waard is, lees je hier

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234