Woensdag 27/10/2021

Jacht op een muzikale goudmijn

Als de Canadese drank- en amusementsgigant Seagram er in de loop van de volgende week in slaagt het volledige aandelenpakket te verwerven van de Nederlandse multinational PolyGram, wordt hij niet alleen de grootste platenmaatschappij, maar ook de grootste muziekproducent ter wereld. Volgens waarnemers zal zo'n transactie echter ook verstrekkende gevolgen hebben voor de sinds kort weer florerende Europese filmindustrie. Die dreigt dan immers weer helemaal door Hollywood te worden opgeslorpt.

Dirk Steenhaut

PolyGram, dat voor 75 procent eigendom is van de Nederlandse elektronicareus en huishoudapparatenproducent Philips, is vooral actief in de muziekindustrie. Het amusementsconcern is erg rendabel: vorig jaar beschikte het nog over een mondiaal marktaandeel van 17 procent en daarmee overtroefde het moeiteloos zijn belangrijkste concurrenten Sony (15,7 procent), Warner (14,5 procent) en BMG (14 procent). Alain Lévy, de Fransman die de leiding heeft over het bedrijf, is dan ook een vooruitziend man. Enkele jaren geleden, toen de groeiprognoses voor de platenmarkt iets minder rooskleurig werden, ging PolyGram zich meer en meer toeleggen op het produceren van films. Dat bleek een goede zet te zijn, want culthits zoals Trainspotting en Fargo of kaskrakers zoals Bean en Four Weddings and a Funeral zouden ervoor zorgen dat deze nieuwe activiteit inmiddels 16 procent uitmaakt van de totale PolyGram-omzet.

Edgar Bronfman Jr, de topman van Seagram, die sinds vorige week zijn zinnen op PolyGram heeft gezet, verwierf drie jaar geleden al 80 procent van Universal (toen nog MCA), een ander bedrijf dat zich zowel op film als muziek toespitst. Het rendement van de Universal Studios bleef sindsdien ver beneden de verwachtingen: films zoals Primary Colors en Mercury Rising flopten en de waarde van de aandelen in het bedrijf zakte met 20 procent.

De muziekafdeling deed het beduidend beter, dankzij de Amerikaanse doorbraak van artiesten zoals No Doubt, Erykah Badhu en The Wallflowers, en dus zag Bronfman expansiemogelijkheden. Hij liet een oogje vallen op het Britse EMI, dat door zijn sterke positie op de Europese en Aziatische markt volgens hem een perfecte aanvulling op Universal kon worden. En door het over te nemen, hoopte hij van Seagram een van de machtigste muziekproducenten ter wereld te maken. Toen Philips woensdag evenwel aankondigde dat het overwoog zijn relatie met PolyGram te "herzien", brak Bronfman prompt zijn onderhandelingen met EMI af en begon hij zijn ambities toe te spitsen op de Nederlandse multinational, die vorig jaar nog 18 miljard frank opbracht.

De grootste troef van PolyGram is uiteraard zijn conglomeraat van platenmaatschappijen, dat nogal wat goedverkopende wereldsterren onder contract heeft en waarmee een enorm breed repertoire wordt bestreken. Een van de sterkste departementen van het multinationale concern is de afdeling Klassiek & Jazz. Op het gebied van klassieke muziek is PolyGram, dat gerenommeerde labels zoals Decca, Philips Classic, ECM en Deutsche Grammophon in zijn catalogus heeft, zelfs de onbewiste marktleider. "Van alle klassieke cd's die over de hele wereld worden verkocht, is er één op twee van PolyGram", horen we van een insider. Daarbij gaat het niet alleen om prestigieuze namen die enkel bij kenners een belletje doen rinkelen, maar ook om artiesten die bijzonder geliefd zijn in brede lagen van het platenkopende publiek: operazangers Andrea Bocelli en Luciano Pavarotti of, iets verder terug in de tijd, dirigent Herbert von Karajan.

Op het gebied van jazz kan PolyGram al evenzeer zijn mannetje staan. Verve geldt, samen met het aan EMI gelieerde Blue Note, zelfs als het belangrijkste label in het genre en beschikt over een omvangrijk fonds, met namen zoals Billie Holiday, John Scofield, Gil Evans en de Braziliaanse bossa-novakoning Tom Jobim.

Maar uiteraard spreekt PolyGram International vooral op de popmarkt een hartig woordje mee. Tenslotte was dit segment vorig jaar goed voor zo'n 69 procent van de inkomsten. Het pop- en rockdepartement bestaat uit twee los van elkaar opererende afdelingen, Mercury en Polydor, waaraan telkens een ingewikkeld kluwen van kleinere labels is verbonden.

Mercury heeft met Texas, Bon Jovi, INXS, Page & Plant (de voormalige kern van Led Zeppelin), Elton John en het nog piepjonge Hanson artiesten in huis die de kassa tegenwoordig moeiteloos aan het rinkelen krijgen. Vertigo, een dochterbedrijfje van Mercury UK, heeft dan weer zwaargewichten zoals Dire Straits en Metallica onder contract; bands die met iedere cd die ze uitbrengen garant staan voor een miljoenenverkoop. Via labels zoals Talking Loud en Manifesto ambieert Mercury een forse greep te krijgen op de danssector, terwijl geallieerde Amerikaanse bedrijfjes zoals Def Jam en Capricorn zich respectievelijk specialiseren in rap en gitaarmuziek.

Het belang van het Britse Island-label mag evenmin onderschat worden, al was het maar omdat het de hele catalogus van U2 en wijlen Bob Marley bezit en onderdak biedt aan nog vrij jonge, maar in hun segment razend populaire acts zoals Tricky, PJ Harvey, The Cranberries, Pulp en Nine Inch Nails. Oude glorie Tom Waits werd onlangs afgevoerd, al blijft zijn vroegere werk nog gestadig doorverkopen. Maar aangezien het label er onlangs in geslaagd is een artiest van formaat zoals Elvis Costello te strikken, hoeft het zich voorlopig geen zorgen te maken over een tanend prestige.

Een laatste belangrijke loot aan de Mercury-boom is London Records, de thuishaven drum'n'bass-pioniers Roni Size en Goldie (via de dance-afdeling FFRR) of groepen zoals Grant Lee Buffalo, Soul Coughing en het inmiddels gesplitte, maar nog steeds rendabele New Order.

Polydor, een maatschappij die onder meer over het verzamelde werk van oude rockwaarden zoals The Who, Cream en The Jam beschikt, houdt er een heel eigen profiel op na en heeft vooral oog voor Europees talent. Dat gaat van de Italiaan Zucchero tot de Nederlander Marco Borsato, en van de Zweedse Cardigans tot de Scandinavische New Yorker Eagle-Eye Cherry. Voorts vertegenwoordigt Polydor, middels een licentie-overeenkomst, ook de IJslandse zangeres Björk en is het eigenaar van het Britse Go! Discs, waardoor het de spraakmakende trip-hop-act Portishead controleert.

Als distributeur van Fiction bezit de maatschappij de volledige platencatalogus van The Cure; Hollywood Records wordt gereserveerd voor een imposante serie filmsoundtracks; en het onlangs gekochte Amerikaanse Mammoth-label moet een plekje worden voor alles wat jong en alternatief is, zoals Fu Manchu en Squirrel Nut Zippers: in Europa nog illustere onbekenden, maar in de VS al goed voor een platenverkoop van een miljoen stuks.

Ook het aan Polydor verbonden A&M Records doet het al vele jaren uitstekend, dankzij grote namen zoals Sting, Bryan Adams, Sheryl Crow, Suzanne Vega en Janet Jackson (die inmiddels naar Virgin is verhuisd). Verder scoorde het label in de grunge-periode met Soundgarden en bespeelt het tegenwoordig met succes de jongerenmarkt met Therapy? en 16 Horsepower.

Een belangrijkse stap voor Polydor was de overname van het befaamde Amerikaanse soullabel Motown. Dat is in Europa vooral bekend dankzij magische sixties-figuren zoals The Supremes, The Four Tops, Marvin Gaye en Stevie Wonder, maar in de VS staat het commercieel enorm sterk met een hele reeks artiesten uit het r&b- en swingbeatgenre.

Uit al het bovenstaande valt alvast één ding af te leiden: PolyGram heeft in het popgenre zoveel sleutelfiguren onder contract dat een potentiële overnemer per definitie een nog lang te ontginnen goudmijn in handen krijgt. Seagram is niet de enige die zich dit realiseert. Ook Bertelsmann, Walt Disney en twee financiële consortia (Forstamann Little/Thomas H. Lee en rivaal Donaldson Lufkin & Jenrette) realiseren zich dat ook.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234