Maandag 25/01/2021
Een auto werd maandag in brand gestoken tijdens protesten in Manokwari, de hoofdstad van de provincie West-Papoea.

Indonesië

Jacht op 250 ontsnapte gevangenen in Papoea: wat is er aan de hand in de Indonesische provincie?

Een auto werd maandag in brand gestoken tijdens protesten in Manokwari, de hoofdstad van de provincie West-Papoea.Beeld AP

Indonesische autoriteiten maken jacht op meer dan 250 ontsnapte gevangenen in de provincie West-Papoea. De uitbraak gebeurde maandag toen demonstranten massaal wegen blokkeerden en gebouwen in brand staken, waaronder de gevangenis. Wat willen de Papoea’s bereiken en hoe kansrijk is dat?

Wat zit er achter de rellen en de gevangenisuitbraak in Papoea?

Verspreid over twee Indonesische provincies (Papoea en West-Papoea) op het eiland Nieuw-Guinea zijn demonstranten afgelopen dagen de straat opgegaan tegen de jarenlange repressie door Indonesië. In Jayapura, hoofdstad van de provincie Papoea, liepen maandag duizenden mensen mee in protesten. 

Diezelfde dag lag de West-Papoease provinciehoofdstad Manokwari plat, nadat demonstranten het parlementsgebouw in brand staken en de straten versperden met brandende autobanden en boomtakken. Indonesische veiligheidstroepen patrouilleerden gisteren door de stad om de orde te herstellen. In heel Papoea is de internetsnelheid verlaagd, zodat betogers zich moeilijker online kunnen organiseren.

Rond de Papoease havenstad Sorong zocht Indonesische politie woensdag nog steeds naar zeker 258 gevluchte gevangenen. Die konden maandag ontsnappen, toen boze Papoea’s de gevangenis van de stad bestormden en in brand staken. Eerder was het vliegveld daar al ernstig beschadigd.

Waarom zijn de protesten juist de afgelopen dagen geëscaleerd?

De onvrede laaide op, nadat de Indonesische politie zaterdag op de Indonesische Onafhankelijkheidsdag in Surabaya (hoofdstad van Oost-Java) 43 Papoease studenten had gearresteerd. De jongeren zouden te weinig respect hebben getoond voor de feestdag en een vlaggenmast met de Indonesische vlag hebben verbogen. Toen boze burgers de Papoea’s met stenen bekogelden, moesten die bescherming zoeken in hun slaapzaal. Bij de arrestaties gebruikte de politie traangas. In een later verspreid amateurfilmpje was te horen dat de politie de studenten uitmaakte voor ‘apen’ en ‘honden’. 

Duizenden demonstreren maandag in Jayapura, hoofdstad van de Indonesische provincie Papoea.Beeld EPA

Wat willen de demonstranten bereiken?

De demonstranten eisen dat Indonesië de Papoea’s als gelijkwaardige burgers behandelt en het wijdverbreid racisme jegens de Papoea’s aanpakt. Veel betogers streven daarnaast ook naar een onafhankelijk Papoea. Op de vreedzame demonstratie in Jayapura zetten ze die wens nog eens kracht bij door met de verboden Papoea-onafhankelijkheidsvlag Morgenster te zwaaien.

De Papoea’s willen dat de Hoge Commissaris voor de Mensenrechten van de Verenigde Naties toegang krijgt tot hun gebied voor een onafhankelijk onderzoek naar mensenrechtenschendingen door Indonesië. Volgens humanitaire organisaties is er sprake van ongeoorloofd militair en politiegeweld en martelingen.

Een ander bezwaar: voor Papoease journalisten is het moeilijk hun werk te doen. In 2010 en 2012 werden regionale journalisten van nieuwsmedia Jubi en Papua Pos Nabire vermoord. Ook buitenlandse journalisten hebben weinig bewegingsvrijheid: ze krijgen vaak geen visum of worden tijdens hun reis opgepakt en uitgezet. 

Waarom wil Indonesië Papoea zo graag behouden?

De Indonesische regering vindt dat Papoea historisch gezien bij Indonesië hoort. Ten tijde van de onafhankelijkheid van Indonesië in 1949 was Papoea nog een overzees gebiedsdeel van Nederland, maar daar kwam in 1962 een eind aan. Gesteund door de Verenigde Naties kon Indonesië Papoea in 1969 definitief inlijven, op grond van het feit dat het recht zou hebben op alle gebieden van het voormalige Nederlands-Indië. Aan het Papoease onafhankelijkheidsstreven ging de internationale gemeenschap geheel voorbij. 

Indonesië heeft sindsdien de Papoease onafhankelijkheidsbeweging altijd met harde hand onderdrukt. Het overwegend islamitische land vreest dat als het toegeeft aan de wensen van de voornamelijk christelijke Papoease bevolking, een sneeuwbaleffect kan ontstaan: een eilandengroep als de Molukken, waar ook een aanzienlijke christelijke minderheid leeft, kan dan ook zijn onafhankelijkheid opeisen.

Daarnaast heeft Indonesië grote economisch belangen in Papoea. Het met tropisch regenwoud en bergen bedekte eiland is rijk aan grondstoffen. Zo ligt ’s wereld grootste goudmijn, de Grasbergmijn, in Papoea.

Een Papoease politieman probeert woensdag een demonstrerende menigte in Fakfak (West-Papoea) onder controle te krijgen.Beeld EPA

Is er internationaal steun voor een onafhankelijk Papoea?

Papoea krijgt enige steun van naburige eilandstaten in het Pacifische gebied. Op het Pacific Islands Forum, dat afgelopen week bijeen kwam op Tuvalu, waren de vermeende mensenrechtenschendingen in Papoea ook onderwerp van gesprek. Maar grootmachten als de Verenigde Staten en Australië houden zich op de vlakte, omdat ze bang zijn hun relaties met Indonesië te schaden. Ook Oost-Timor, dat in 2002 onafhankelijk werd van Indonesië, steunt de Papoease zaak niet, schrijft het Japanse tijdschrift The Diplomat.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234