Dinsdag 31/03/2020

Lichaamstaal

Ja, uw gelaat verraadt wat u denkt, maar geen nood: lichaamstaal kan je leren

Beeld thinkstock

Maar liefst 80 procent van onze communicatie gebeurt zonder woorden. Ons lichaam verraadt wie u bent en wat u denkt. Maar dat hoeft geen slecht nieuws te zijn: ook lichaamstaal kunt u perfectioneren. Lees en leer.

Als ik aanbel bij Dana Ketels van het Centrum voor Lichaamstaal in Berchem, begroeten we elkaar met een handdruk. Die geef ik als een watje, zo krijg ik meteen te horen. "Hoe we de handen drukken, geeft veel prijs over wie je voor je hebt", stelt de lichaamstaaltrainer. "Jij gaf net een slappe handdruk, wat een onzelfzekere indruk maakt en kan duiden op een zwakke persoonlijkheid." Ook wijst ze mij op m'n gebogen rug, nog zo'n teken van onzekerheid.

Met haar postuur waar een balletjuf trots op zou zijn, vraag ik of er nog valkuilen zijn waardoor we onze onzekerheid etaleren. Een eerste indruk maak je immers in luttele seconden. Ketels: "Wat je bij vrouwen vaak ziet, is dat ze zichzelf kleiner maken door hun benen te kruisen, wat wijst op zenuwachtigheid of onzekerheid. Je staat niet stabiel en met een duwtje val je om. Dat geeft net dezelfde indruk als friemelen met een voorwerp, meer aanrakingen in het gezicht en in het wilde weg handgebaren maken. Iets wat Bill Clinton in het begin van zijn presidentscarrière moest afleren. De boodschap kwam niet helder over door zijn overenthousiaste gebaren, want dat leidt mensen af. Dus bedacht zijn team 'The Clinton Box'; een denkbeeldig afgelijnde ruimte waarin hij zijn bewegingen kon maken."

Wie geen mal figuur wil slaan tijdens een sollicitatie of Tinderdate, maakt als volgt een verpletterende eerste indruk, zegt Ketels: "Eerst en vooral, vergeet niet te glimlachen. Dat werkt overal ter wereld ontwapenend. Oogcontact is belangrijk, want als je de ander niet in de ogen kijkt, kom je ongeïnteresseerd over. Laat je gekruiste armen en benen thuis en zorg voor een open houding. Door tijdens een gesprek naar voren te leunen, toon je belangstelling.

"Aanrakingen werpen vruchten af, zo blijkt uit een Amerikaans onderzoek. Een leraar die zijn studenten af en toe een schouderklopje geeft, krijgt op termijn meer van hen gedaan. En als een ober met een lichte aanraking vraagt of alles naar wens was, krijgt die meer fooi. Ook toont knikken terwijl de ander praat dat je actief aan het luisteren bent."

Beeld thinkstock

Iedereen superheld

Even later sta ik kaarsrecht, met de benen gespreid en de armen in m'n zij. Twee minuten moet ik de zogeheten Wonderwoman- of Supermanpose aanhouden. Een gouden tip van de lichaamstaaltrainer, want deze houding werkt als verdelgingsmiddel voor een onkruid als onzekerheid. Een onderzoek van de Harvard-universiteit ontdekte dat zo'n power position iets aanwakkert in je hersenen. Je testosterongehalte - de regelaar voor dominantie - stijgt en je cortisolniveau - je stresshormoon - daalt. Dat geeft je een zelfvertrouwenboost en het effect houdt zo'n 15 à 30 minuten aan.

"Onderzoekers noemen dit het fake it till you make it-principe", aldus Ketels. "Die zelfverzekerde, en zelfs arrogante poses zien we terug bij de apen. Om krachtiger over te komen, maken zij zich breder en groter. Dit onderzoek heeft bewezen dat onze lichaamstaal bepaalt hoe wij ons voelen."

De superheldpose is wel degelijk je beste vriend, zo ondervond ik tijdens de workshop en in de dagen die erop volgden. Hoewel het in die twee minuutjes best wel potsierlijk aanvoelt, beleef ik niet veel later wel degelijk een rush. Een regelaar voor je gevoelsleven, wat een openbaring.

Ketels: "Iedereen zou er een gewoonte van moeten maken, want het helpt als geen ander om zenuwachtigheid te doen wegvloeien. Het werkt zelfs al als je mooi rechtop staat, al is het effect sterker met de handbewegingen. Als ik in die pose sta, voelt het alsof mijn batterijen aan het opladen zijn, als een stekker in het stopcontact. Na enkele minuutjes barst ik van de energie."

Beeld thinkstock

Daar houdt het niet mee op. Een onderzoek aan de universiteit van Kansas wees uit dat je hersenen gelukshormonen aanmaken als je dertig seconden glimlacht. "Je krijgt hetzelfde effect als je een potlood tussen je tanden plaatst tijdens korte opflakkeringen van stress. Zelfs een fake smile brengt dus iets teweeg in je brein. Gewoon al door die spieren te gebruiken, helpt het je hartslag en stress te verlagen." Al die Miss België-kandidates met hun opgeschroefde glimlach gaan dan wel met kaakpijn, maar ook een stuk gelukkiger naar huis.

Referentie Oprah

Tachtig procent van onze communicatie geven we weg door onze non-verbale signalen. Dan praten we over lichaamshouding, handgebaren, oogcontact, gezichtsuitdrukkingen, intonatie. Hoe we iets zeggen is dus belangrijker dan wát we zeggen.

Bovendien ligt er in onze gezichten een veelheid aan emoties verscholen. Charles Darwin was de eerste die gelaatsuitdrukkingen onderzocht. De voorbije vijftig jaar kwamen we meer te weten over micro-expressies, de subtiele spierbewegingen in het gezicht die onze gevoelens verraden.

Guillaume-Benjamin Duchenne, een Franse neuroloog, deed in de 19de eeuw onderzoek naar gezichtsexpressies met behulp van stroomstoten op het gelaat van proefkonijnen. Zo kon hij onder meer besluiten dat er vier spieren in actie schieten als je echt lacht. Twee spieren aan elke kant, wat zorgt voor onze natuurlijke facelift. De kringspieren rond de ogen trekken samen, waardoor er lachrimpels verschijnen. Ook lachen we ons tandvlees bloot door de spier die van de mondhoek naar de slapen loopt."

Beeld thinkstock

Wie uitblinkt in micro-expressies, kan zonder woorden de emoties van anderen aflezen. Door dat aan te voelen, stijgt je emotionele intelligentie. Een techniek waar talkshowpresentatrice Oprah Winfrey in uitblinkt. Ketels: "Dat zag je goed tijdens het dopinginterview met Lance Armstrong. Oprah poneert de ene veronderstelling na de andere en scant zijn gelaat op micro-expressies. Wat een mens vanbinnen voelt, is vanbuiten te zien. Luisterende mensen geven meer prijs, omdat ze zich minder bewust zijn van hun lichaamstaal. Door non-verbaal een ja of een nee te krijgen, weet Oprah precies waar ze dieper mag graven. Zo kon ze Armstrong nieuwe info ontfutselen."

'Yes we can'

Waarom loopt de ene over van charisma, terwijl de andere de uitstraling heeft van een natte dweil? Als we kijken naar de groten der aarde, dan lijken zij hun lichaamstaal perfect onder de knie te hebben. De I have a dream-speech van Martin Luther King was legendarisch. Niet alleen door de boodschap, ook door zijn krachtige gebaren en scalpelscherpe intonatie. "Kijk naar de dalai lama, die man straalt in sterke mate openheid uit. Tijdens een speech gebeurt het dat hij drie minuten lang mensen aankijkt. Door de kracht van het oogcontact creëert hij een momentum in de zaal."

Amerikaans president Obama beheerst de kunst der lichaamstaal meesterlijk.Beeld photo_news

Of Lady Diana - zij was ieders oogappel mede dankzij haar karakteristieke oogopslag. "Di hield haar hoofd schuin en keek van beneden naar boven, wat een hang naar publieke steun en empathie impliceert. Het straalt iets onderdanigs en kwetsbaars uit, iets wat je ook bij puppy's ziet. Al heeft het bij Diana soms iets verleidelijks. Als je foto's gaat bekijken van toen ze pas samen was met prins Charles, had zij al die blik. Ze moet zich bewust geweest zijn van haar signature look en ging dat op den duur uitspelen."

Wie aan het roer van een land staat, denkt maar beter na over z'n lichaamstaal. Toen Barack Obama poseerde voor de 'Yes we can!'-affiche hield ook hij zijn hoofd gekanteld. "Je hoofd schuin houden geeft aan dat je oprecht aan het luisteren bent."

De campagne bezorgde hem dat felbegeerde plekje in het Witte Huis. Iets waar onze koning nog het een en het ander van kan opsteken. "Plaats Filip naast Obama en je ziet een hemelsbreed verschil. Neem nu de kerstboodschap. De koning staat er stokstijf bij. Zelfs zijn mimiek is gespannen. Obama komt charismatischer over. Hij praat met zijn handen, terwijl Filip in een gesloten houding staat door zijn handen voor zich te kruisen. Obama heeft een zekere flair en weet perfect wanneer hij moet schakelen tussen een warme, open houding en een machtige, autoritaire houding. Als hij serieuze onderwerpen aankaart, maakt hij kleinere gebaren, is zijn lichaamstaal minder beweeglijk en zijn gezicht strenger. De enige keer dat ik Filip spontaan bezig zag, was toen hij gefilmd werd in de tuin, tijdens een partijtje voetbal met zijn kinderen."

Sire, als u meeleest: een Supermanpose doet naar het schijnt wonderen.

Ontvang 2 maanden gratis e-cursus 'Lichaamstaal' op lichaamstaaltraining.be

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234