Dinsdag 16/08/2022

'Ja, ik stel mezelf kwetsbaar op. En dan?'

BRUSSEL

Rachel Agnew liet zich opnemen in een psychiatrische instelling, doorstond anderhalf jaar lang helse pijnen, miste haar overleden vader verschrikkelijk en werd zwanger. Het waren heftige jaren, die drieëneenhalf jaar na haar overwinning in de Canvascollectie. Nu is de kunstenares terug, met de expo All for Love.

Geplukt van haar Facebookprofiel: "Activiteiten: schilderen, zingen, dansen. It's better than a poke in the eye with a sharp rusty stick." Om maar te zeggen: Rachel Agnew is grappig, maar ook een beetje raar - net als haar broer, comedian Alex Agnew. Je merkt het ook aan haar schilderijen. Op grote doeken en in felle fluokleuren smeert ze haar gevoelens, gedachten, frustraties uit.

Drieëneenhalf jaar geleden won ze de Canvascollectie. "Een grote mond en een gevoelige ziel", schreef onze man Eric Rinckhout. "We horen nog van haar." "Ik werd een naam en verkocht mijn werk vlot", vertelt de kunstenares. "Ik heb toen veel geld verdiend. Drieëneenhalf jaar heb ik ervan kunnen leven. Tot nu. Nu ben ik platzak. Het was ook een periode waarin ik te veel dronk. Ik heb me toen laten opnemen in het psychiatrisch centrum van Duffel."

Rehab

Ze wijst me het werk Ghost Ride Rehab aan. Haar geschilderde evenbeeld kijkt me uitdagend aan, roetsjend van een fluo achtbaan. In de linkeronderhoek schilderde ze de woorden "kapel van het niets", verwijzend naar het bouwwerk van de architect Thierry De Cordier in de tuin van het centrum.

Haar entree in Duffel was een schok, vertelt ze. "Die mensen daar leken waanzinnig, maar na een tijdje bleken ze ook grappig . Ze kenden geen gêne en droegen geen maskers. Zie je die ene kerel in zijn rolstoel op het schilderij? Hij dronk twee flessen vodka per dag. Toen hij in Duffel binnenkwam, kon hij niet meer op zijn benen staan. Ik dacht dat hij zou sterven. Eens ontnuchterd, bleek dat een fijne gast. Negen dagen heb ik het uitgehouden in Duffel. Toen heb ik een sms gestuurd naar mijn broer: 'Haal mij hier weg. Nu.' Ik zat daar niet op mijn plaats."

"Twee jaar later belandde ik op de spoedafdeling van het ziekenhuis. Ik klaagde al een tijd over pijn tegen mijn dokter, maar hij deed het af als hysterie, borderline en een lage pijngrens. Op een nacht echter was de pijn niet te houden. Mijn pancreas, lever, maag, sinussen, linkeroor en longen bleken ernstig ontstoken. Lage pijngrens: my ass. Ik kreeg direct morfine en een hoop antibiotica. 'Twee dagen later en je was waarschijnlijk dood geweest', zei de dokter, 'en nu heb je misschien ook maar twee dagen meer'. Ik begon hard te lachen - dat doe ik altijd als het niet gepast is - en ik stak een sigaret op."

Meer dan een jaar moest ze revalideren. "Ondertussen probeerde ik te schilderen, maar het ging zo verschrikkelijk traag dat ik er onnozel van werd. Ik wist ook dat ik weer gezond moest worden en van alles moest verwerken. Alleen lukte dat niet meteen."

All for Love heet haar tentoonstelling in de Base Alpha Gallery in Antwerpen. Agnews 'love' is echter tough love, liefde waar je voor moet vechten. Zoals de liefde voor jezelf. "Je moet ervoor vechten om jezelf graag te zien: dat idee zit in veel van mijn schilderijen." Ze toont me het werk River Runs Red. Een verpleegster torent boven een zielig hoopje mens uit en spuit haar wakker met een douchekop waar bloed uit stroomt. "Vrienden kunnen helpen", zegt ze stil. "Op het juiste moment kunnen zij je zeggen: 'En nu is het genoeg. Stop met jezelf te wentelen in ellende. Stop met zo destructief te zijn'."

Drama queen

"Een drama queen". Zo werd Agnew genoemd in de stukken die volgden op haar overwinning in de Canvascollectie. Zelf zou ze zichzelf nooit zo omschrijven. "Ik word gewoon zo kwaad, soms. En ik overdrijf graag." Het leven groter maken dan het is, omdat het anders te saai is? Agnew twijfelt. En schudt dan het hoofd. "Ik heb niet het gevoel dat ik ergens pas. Anderhalf jaar ben ik art director geweest in de reclamewereld. Een fiasco. Ik had mijn ziel aan de duivel verkocht. Maar wel met een reden: om een kunstenaarsstatuut te krijgen."

Ook in de kunstwereld voelt ze zich niet thuis. "Ik schilder wat er in me omgaat en wat ik zie rondom mij, maar daarom heb ik nog niet het gevoel iets met de kunstwereld te maken te hebben. Veel hedendaagse kunst vind ik crap. Maar niet zoals sommige anderen, die in een museum voor een kunstwerk staan en luid verkondigen dat 'een kind dat ook kan'. Dat vind ik zever. Sommige kunstenaars vind ik echt fantastisch. Paul McCarthy, Bruce Nauman, Joseph Beuys en nog veel anderen."

Van op bijna elk schilderij kijkt Rachel Agnew haar publiek aan. De kunstenaar als onderwerp van het eigen werk: het is een beproefd procédé in de kunsten. "Het gaat niet alleen over mij", haast Agnew zich. "Het gaat over iedereen. Ik toon aan anderen: 'Hé, ik ben ook zo.' Wel zit er kwaadheid in mijn werk. Omdat er ook veel kwaadheid in mij zit, maar geen haat. Wat ik vooral wil, is de mensen laten voelen dat ze niet alleen zijn."

Of ze geen risico neemt door zo persoonlijk te worden in haar werk? Ze kijkt me vol onbegrip aan. "Ja, ik stel me soms kwetsbaar op. En dan? Wat gaan de mensen doen? Ze durven me amper te vragen wat mijn schilderijen betekenen. Ik vind het gewoon eerlijker rechtuit te tonen wie ik ben."

"Ik heb ook veel dingen goed gedaan. Ik heb keihard gevochten om te staan waar ik nu sta. Ik heb een fantastische vriend gevonden, een viking godin wiens stevige armen ik veilig ben en ik heb vele grave vrienden. I must be doing something right. Daarom zit er ook veel humor in mijn werk, veel puur positiefs." Ze wijst naar het werk Remember the Tin Man. "Kijk, in dat werk hou ik de lichtsabel van Luke Skywalker uit 'Star Wars vast. May the force be with you!"

Haar kunst helpt, zegt ze. Zij maakt de boosheid draaglijker, het leven lichter. Of toch soms. "Ideeën opschrijven werkt haast therapeutisch. Voor ik een bepaalde scène schilder, maak ik altijd foto's. Ik nodig vrienden en vriendinnen uit om te poseren. Vaak lachen we ons kapot. Voor River Runs Red poseerde Kirsten Pieters van het theatergezelschap Abattoir Fermé. Het schilderen zelf is genieten. Maar soms ook afzien. Ik ben streng voor mezelf. Als er iets niet klopt, verlies ik mezelf in doemscenario's. Ik voel me ook direct schuldig."

Vroeger was ze goed in chemie, fysica en wiskunde. "Mijn vader vond dat ik daar iets mee moest doen. Eigenlijk doe ik dat ook. Kunst maken, dat is nagaan hoe iets in elkaar zit en zorgen dat de verhoudingen kloppen. Ik ben kunstenaar geworden omdat ik van mezelf vond dat ik emotioneel was. Maar blijkbaar klopt dat niet. Een psycholoog zei me ooit dat ik net rationeel ben. 'Het is niet omdat je rationaal bent, dat je stabiel bent', zei hij letterlijk. Nou, bedankt! "

Tegen een zijmuur heeft ze een kartonnen portret van haar vader gezet. Eraan bevestigd: een tiental foto's van Rachel en haar kartonnen pa. John Agnew was burgelijk ingenieur, profvoetballer en nachtclubzanger en stierf tien jaar geleden. "Hij was graaf en extreem grappig! En soms afschuwelijk. Het was gewoon... een mens. Ik mis hem keihard. Hij verzorgde zichzelf niet: hij werkte als een halve zot, dronk te veel, at niet goed. Kortom: mijn evenbeeld. Ik ben me aan het herpakken. Binnen drie maand word ik moeder. Ik ben niet meer alleen. Nu moet ik me wel verzorgen. Dus eet ik van zodra ik een stamp voel van de kleine een stuk fruit."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234