Vrijdag 25/09/2020
Dit weekend worden er zomerse temperaturen verwacht, goed nieuws voor zonnekloppers.

Hittegolf

Ja, het wordt heet. Nee, nog geen paniek

Dit weekend worden er zomerse temperaturen verwacht, goed nieuws voor zonnekloppers.Beeld Joris Casaer

Na de recordzomer van 2018 stijgt het kwik volgende week misschien voor het eerst dit jaar boven de dertig graden. Het warmteactieplan is al in zijn ‘waarschuwingsfase’, het ozongehalte dreigt ongezonde proporties aan te nemen. Al is er nog geen reden voor drastische maatregelen.

Dit weekend begint de zomer, althans wat de temperatuur betreft. Het Koninklijk Meteorologisch Instituut (KMI) verwacht dat het kwik in Ukkel zondag stijgt tot 28 graden. De dagen daarna zal het nog warmer worden. Woensdag worden temperaturen van 34 graden voorspeld. In de Kempen zal het kwik mogelijk nog meer stijgen.

Het is nog te vroeg om van een eerste hittegolf te spreken. Daarvoor moet de temperatuur vijf dagen op rij minstens 25 graden bedragen, met drie dagen waarbij het kwik voorbij de 30 graden klimt. Maar na de uiterst warme en droge zomer van 2018 – de zomer met de hoogste gemiddelde temperatuur sinds de metingen zijn begonnen, in 1833 – lijkt iedereen zich al op te maken voor een nieuw hitteseizoen.

Het Agentschap Zorg en Gezondheid houdt de thermometer nauwkeurig in de gaten en kondigde gisteren (vrijdag) al aan dat het ‘warmteactieplan’ in zijn waarschuwingsfase is getreden. Die begint tot twee dagen voor het echt erg warm wordt. In extremere gevallen kan het Agentschap ook de alarmfase van het actieplan afkondigen. “Dat gaat in wanneer een panel van experts, op aansturen van de federale regering, die alarmfase afkondigt”, legt woordvoeder Jasper Moonens uit. “Dan komen er verplichte maatregelen: evenementen worden afgelast, en de civiele bescherming wordt ingezet. Maar zo ver is het nog nooit gekomen.”

Toch wijst het Agentschap erop dat een hittegolf negatieve effecten kan hebben op de gezondheid. Het warmteactieplan bestaat uit sensibiliserende adviezen: drink veel water, draag lichte kledij, bescherm je tegen de zon met zonnecrème, en doe geen al te zware inspanningen. “Die adviezen gelden voor de bevolking in het algemeen, maar specifiek voor ouderen, kinderen en mensen met een zwakke gezondheid.” Er wordt ook gevraagd om zorg te dragen voor anderen, zeker kinderen en ouderen die er alleen voor staan.

Oversterfte

Uit cijfers van het Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid blijkt dat het aantal sterftegevallen in warme zomers hoger ligt: er is dan sprake van zogenaamde ‘oversterfte’ in vergelijking met andere jaren, vooral bij oudere mensen. Zo waren er in 2003, 2006 en 2010 – jaren met een groot aantal dagen met ongewoon hoge temperaturen – meer dan 2.000 extra sterfgevallen, een oversterfte van 6 procent.

Een bijkomende factor is de concentratie van ozon. Die neemt toe bij zonnig, droog en warm weer. De Intergewestelijke Cel voor het Leefmilieu (IRCEL) geeft dan weer aan dat de ozonconcentratie boven de Europese informatiedrempel van 180 microgram per kubieke meter stijgt. “Het is nog niet duidelijk of we die drempel zullen overschrijden, en wanneer”, duidt Frans Fierens, administratief directeur van IRCEL. “Maar vanaf maandag stijgt de kans dat het gebeurt.”

Een te hoge ozonconcentratie is vooral slecht nieuws voor mensen met ademhalingsproblemen, zoals astma. “Dan blijf je best binnen, zeker als je hinder ondervindt bij het ademen. Doe ook geen inspanningen: dan adem je meer en dieper, en adem je dus ook meer ozon in.” Als de alarmdrempel van 240 microgram per kubieke meter wordt overschreden, kunnen ook perfect gezonde mensen last hebben van de hoeveelheid ozon, zegt Fierens. Maar ook dan kan IRCEL niets anders doen dan informeren. “Maatregelen als het autoverkeer beperken komen te laat. Bij een hoge ozonconcentratie helpt dat ook niet. Je kunt dat probleem enkel oplossen door heel het jaar door maatregelen te nemen, liefst op Europees niveau.”

Gazon besproeien

Dan is er nog de droogte: vorige week gaf de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) nog aan dat het grondwaterpeil nog steeds te laag staat. Het resultaat van de droge jaren 2017 en 2018, en onvoldoende extra neerslag om de tekorten aan te vullen. Vorige zomer nam een aantal provincies maatregelen tegen waterverspilling: er werd aangeraden om te douchen in plaats van te baden, mensen mochten hun auto niet meer wassen of hun zwembad niet bijvullen. Mogen we ons daar deze zomer ook aan verwachten?

“Op dit moment is de situatie niet dramatisch of kritisch”, stelt Katrien Smet van de VMM. “Er is geen probleem met de drinkwatervoorraad. Maar, ook al is dat moeilijk te voorspellen, tijdens de zomer zullen de grondwaterstanden wel verder dalen. “Wij raden sowieso aan om zuinig om te springen met het waterverbruik, en niet elke avond het gazon te besproeien. Na overleg met de provincies kunnen de gouverneurs bijkomende maatregelen nemen om het waterverbruik te beperken, maar dat is nu zeker niet aan de orde – daarvoor zal het nog een hele tijd heel droog moeten blijven. Deze paar droge dagen zullen ons niet in een crisis steken.”

Hoe dan ook kunnen we maar beter wennen aan droge, hete zomers. Want uitzonderlijk zijn de temperaturen van de komende week niet. “Uitzonderlijk wil zeggen: eens om de dertig jaar. Maar temperaturen van 30 graden in juni komen vaker voor. In 2005, 2006, 2015 en 2017, bijvoorbeeld. In 1998 was het zelfs in mei al zo warm. Maar die hittegolven worden wel steeds regelmatiger. Vroeger had je dat eens om de vier jaar, nu een keer om de twee jaar. Volgens het IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) zal het aantal hittegolven trouwens alleen maar toenemen.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234