Zondag 13/06/2021

Ja, het is droog en het zal nog droger worden

Voor het einde van deze week wordt er geen neerslag verwacht, waardoor de droogte waar Vlaanderen nu onder kreunt, blijft aanhouden. De voorbije maanden is er zelfs minder regen gevallen dan in het dramatisch droge jaar 1976. Vijf vragen over het fenomeen.

1. Is deze droogte een gevolg van de opwarming van de aarde?

Als we verder teruggaan in de tijd zijn er nog periodes van uitzonderlijke droogte geweest. De ergste (sinds het begin van de metingen in Ukkel) vond een kleine 160 jaar geleden plaats. Van juli 1857 tot mei 1858 werd toen slechts 425.8 millimeter neerslag gemeten. Ter vergelijking: van juli vorig jaar tot nu is er 524 millimeter genoteerd. Is dit dan een droogte die eens om de zoveel jaar passeert, of ligt de opwarming van de aarde ervan aan de grondslag?

"Over het algemeen zorgt de klimaatverandering voor meer extremen", zegt klimatologe Nicole Van Lipzig (KU Leuven). "Dat wil enerzijds zeggen dat er meer extreme neerslag valt in natte periodes, maar ook dat dit soort droogte vaker zal voorkomen."

Dat we een droog seizoen in de toekomst ook zullen kunnen voorspellen, is in onze contreien weinig waarschijnlijk, volgens Van Lipzig. "In Noord- en Zuid-Amerika zijn er voor fenomenen als El Niño duidelijke aanwijzingen, zoals de temperatuur van het zeewater in de Stille Oceaan. Hier is het weer niet gebonden aan zulke indicatoren."

2. Het hitte- en ozonplan is van kracht. Hebben we ook zoiets voor droogte?

In West-Vlaanderen kondigde gouverneur Carl Decaluwé een aantal maatregelen af om water te besparen op basis van het provinciereglement. Tot volgende week mag er zo geen water gepompt worden uit de IJzer om akkers te irrigeren. Voor de boeren is dit een ramp en enkelen die het toch geprobeerd hebben, hangt een boete boven het hoofd tot 1.600 euro. Het verbod geldt niet als het gaat om dieren te laten drinken. "De toestand is uitzonderlijk", zegt Decaluwé. "De afgelopen 25 jaar is een dergelijk verbod enkel in Limburg een keer ingevoerd."

Afgaand op het droogterapport van de Vlaamse Milieu Maatschappij, heeft minister van Omgeving, Natuur en Landbouw Joke Schauvliege (CD&V) opgeroepen om zuinig te zijn met leidingwater. "Wacht even om uw auto te wassen", klinkt het. Een specifiek droogteplan voor heel Vlaanderen is er volgens het kabinet van Schauvliege niet.

3. Wat zijn de gevolgen van deze droogte voor onze economie?

De zwaarst getroffen sector is uiteraard de landbouw. Landbouwexpert Luc Busschaert, verbonden aan de Belgische Vereniging van Land- en tuinbouwjournalisten, berekende dat de aanhoudende droogte de Vlaamse landbouwers nu al 187 miljoen euro kost. Voor de sector is dit de zoveelste klap op rij.

"De zware regenperiode van vorig jaar heeft de landbouw 300 miljoen euro gekost", zegt Busschaert. "Ik vraag me af of de dossiers met de schadeclaims dit jaar nog opgemaakt zullen worden."

Nog volgens Busschaert is het veranderende klimaat een doodvonnis voor veel boeren. "Zeker een kwart van de akkerbouwers en 40 procent van de vlassers hebben het op dit moment echt lastig", zegt hij. "Dit is voor niemand houdbaar."

Behalve voor de landbouw, kan de droogte op termijn ook gevolgen hebben voor de scheepvaart als het peil van de waterwegen te veel zou zakken.

4. Wat is het risico op bosbranden in Vlaanderen?

Door de droogte dreigt overal in Europa momenteel het gevaar op bosbranden. Volgens Bert De Somviele van Bos+ is de kans echter klein dat bosbranden bij ons ooit Portugese proporties zouden aannemen.

"We hebben bijna geen bossen in Vlaanderen", zegt De Somviele. "Dat neemt echter niet weg dat het volledig uitgesloten is, want op de Kalmthoutse Heide heeft het al een paar keer gebrand."

Een andere reden dat er hier minder kans is op bosbranden, heeft te maken met de boomsoorten. "In Portugal werden heel wat dennensoorten en eucalyptus aangeplant", vertelt De Somviele. "Bij ons worden er meer inheemse soorten geplant, zoals de eik. Die zijn veel resistenter tegen brand, onder meer omdat er dan ook veel minder droge biomassa, zoals dennennaalden, op de bodem ligt."

5. Als het echt te erg wordt, kunnen we het klimaat dan manipuleren?

In heel droge gebieden als de Verenigde Arabische Emiraten, worden soms vliegtuigen ingezet die raketten in wolken schieten om het te doen regenen. Het klinkt een beetje als sciencefiction, maar het gebeurt op meerdere plaatsen in de wereld.

"Ook in China - voor de Olympische Spelen in 2008 - en India zijn er al pogingen gedaan om neerslag op te wekken door raketten met zilverjodide in de wolken te schieten", vertelt Van Lipzig. "Het is moeilijk om aan te tonen dat dit echt werkt. In het beste geval kunnen we neerslag enkel verplaatsen. Maar als er geen wolken zijn, zoals nu, kun je het zo ook niet laten regenen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234