Dinsdag 10/12/2019

Ja aan de banken, neen aan de jeugd

Beeld Anthony Coyle/Flickr.com

Roberto Savio is oprichter en emeritus voorzitter van het nieuwsagentschap Inter Press Service (IPS) en uitgever van Other News. "Men heeft het voortdurend over jeugdwerkloosheid maar het geld gaat naar de banken", hekelt Savio.

Tijdens de recentste Europese top, eind juni in Brussel, kwam als een van de centrale thema's de jeugdwerkloosheid aan bod. Jeugwerkoosheid treft nu 23 procent van de Europese jeugd (in Spanje 41 procent). De Internationale Arbeidsorganisatie lanceerde vorig jaar een dramatisch rapport over mondiale werkgelegenheidstrends voor jongeren 2012 waarin sprake is van een verloren generatie.

Voorspeld wordt dat de generatie die momenteel een plek op de arbeidsmarkt probeert te veroveren, later tevreden zal moeten zijn met een pensioen van amper 480 euro - tenminste, als deze jongeren nu daadwerkelijk aan de slag kunnen - ten gevolge van tijdelijke jobs zonder socialezekerheidsbijdrage.

Na langdurige discussies beslisten de Europese regeringsleiders om zes miljard euro, later verhoogd tot acht miljard, te besteden aan de strijd tegen de jeugdwerkloosheid. Na een veel kortere discussie besloten ze tienmaal meer te bestemmen voor steun aan de Europese banken. Dat bedrag komt bovenop de saillante subsidies die al werden ontvangen: de Europese Centrale Bank heeft op zich alleen al duizend miljard dollar aan de banken gegeven, en dit zo goed als kosteloos.

Alle inspanningen om een Europees banksysteem onder een centrale regulerende instantie te creëren, zijn opgeschort tot na de Duitse federale verkiezingen in september. Of met de woorden van een lid van de Duitse afvaardiging op de junitop: "Wij weten wat ons te doen staat, namelijk de financiële markten kalmeren, maar wij zijn niet door die financiële markten, en wel door de Duitse bevolking verkozen" (IHT, 28 juni 2013).

Natuurlijk is nooit enige moeite gedaan om aan de Duitse bevolking uit te leggen waarom het in haar voordeel zou zijn om economische solidariteit met de meest kwetsbare Europese lidstaten te tonen. De democratie zoals ze vandaag wordt begrepen, steunt op leiders die populaire gevoelens volgen, niet op leiders die het als hun plicht beschouwen de kiezers in de richting van een wereld van visie en uitdagingen te doen kijken.

De top van regeringsleiders moest zich ook neerleggen bij de chantage van Brits premier David Cameron: 'Ofwel handhaven jullie de subsidie van 1973, die toenmalig premier Margaret Thatcher wist te bedingen toen jullie erop aandrongen dat we ons bij Europa zouden aansluiten (waardoor Groot-Brittannië een netto-ontvanger van Europees geld werd), ofwel blokkeren wij het Europese budget.'

Dat kwam doordat het anti-Europese electoraat in Groot-Brittannië terrein wint en Cameron het zich niet kon veroorloven om zich zwak te tonen. Cameron was echter een van de meest uitgesproken voorstanders van de staatssteun voor de banken, en dat hoeft niet te verwonderen: de financiële sector vertegenwoordigt op dit moment 10 procent van het Britse bruto binnenlands product.

Het is een zeer merkwaardige situatie: Europa heeft niet alleen honderden miljarden gespendeerd aan zijn banken, maar heeft zelfs het Internationaal Monetair Fonds (waarin de Verenigde Staten de grootste invloed hebben) uitgenodigd om samen met de Europese instellingen te proberen de Europese crisis het hoofd te bieden. In een ongekende blijk van onafhankelijkheid tegenover de Verenigde Staten heeft Europa geen gehoor gegeven aan de Amerikaanse oproep om de besparingsmaatregelen terug te schroeven en te beginnen met een groeibeleid, een strategie waarvan Washington en Tokio tot nu toe het succes hebben bewezen.

Niettemin hebben de drie machtigste spelers in het Westen (de Verenigde Staten, Europa en Japan) één ding met elkaar gemeen: hun onvermogen, en onwil, om de banken onder staatscontrole te plaatsen en op te treden tegen hun aaneenschakeling van misdaden.

Staatsbankiers uit de hele wereld zijn verenigd in de in Basel gevestigde Bank for International Settlements (BIS). Het Basel Committee on Banking Supervision heeft nu een voorstel geformuleerd dat moet zorgen voor een nauwer verband tussen het kapitaal waarover de banken beschikken en de omvang van de financiële transacties die ze aankunnen. Het voorstel stipuleert onder andere dat banken een kapitaal van hoge kwaliteit moeten onderhouden, zoals aandelen of ingehouden winsten, dat 7 procent vertegenwoordigt van hun leningen en creditposten, en voor de grootste banken mogelijk meer dan 9 procent.

Dit is niet meteen een revolutionair voorstel, en het wordt door veel financieel analisten en toezichthouders bekritiseerd als ontoereikend. Hun kritiek wordt bevestigd door de schatting van de Amerikaanse Federal Reserve dat tussen 90 en 95 procent van de banken met creditposten van minder dan 10 miljard dollar nu al dergelijke limieten respecteren. Maar zelfs dit halfslachtige voorstel wordt op een storm van protest onthaald door heel wat banken, die beweren dat het veel moeite zou kosten om het kapitaal bijeen te brengen.

In de oude kapitalistische economie functioneerde geen enkele onderneming zonder voldoende kapitaal voor haar behoeften. Vandaag zitten we met een nieuwe economische branche die wil spelen zonder kapitaal, en die verwacht door de staat uit de nood te worden geholpen wanneer er iets misgaat. Laten we dus eens kijken hoe vaak het al is misgegaan zonder dat iemand daarvoor ooit naar de gevangenis moest.

Op 28 april 2002 won de Securities and Exchange Commission (SEC, een Amerikaanse toezichthouder van de verschillende effectenbeurzen) een rechtszaak waardoor tien Amerikaanse banken 1,4 miljard dollar aan schadevergoedingen en boetes moesten betalen wegens frauduleuze activiteiten. Een jaar later ontdekte de SEC bij steekproeven dat dertien op de vijftien financiële instellingen zich schuldig maakten aan fraude. In 2010 stemde Goldman Sachs in met een boete van 550 miljoen dollar om een frauderechtszaak te vermijden.

In juli vorig jaar bracht de Amerikaanse senaat een rapport van 335 bladzijden uit over de Britse bank HSBC, de grootste van Europa. Die had jarenlang drugdealers en andere criminelen geholpen om misdaadgeld wit te wassen. De boete bedroeg 1,9 miljard dollar.

In november 2012 werd SAC Capital veroordeeld tot een boete van 600 miljoen dollar, en Standard Chartered, de op een na grootste Britse bank, tot een van 667 miljoen dollar.

In februari van dit jaar kondigde Barclays Bank aan dat het 1,165 miljard euro opzij had gezet voor boetes voor 'onwettige transacties'. En in maart van dit jaar moest Citigroup zich neerleggen bij een boete van 730 miljoen dollar voor "het verkopen van op rommelobligaties gebaseerde investeringen aan nietsvermoedende klanten".

We weten allen dat de crisis waarin we ons bevinden (die volgens optimisten in 2020 zal eindigen, en volgens pessimisten in 2025) in het leven werd geroepen toen de tien grootste banken van de Verenigde Staten besloten om op junk gebaseerde derivaten te verkopen die waren gecertifieerd door de kredietbeoordelaars Standard & Poor's en Moody's. De Amerikaanse belastingbetaler 'schonk' 750.000 miljoen dollar aan de banken, terwijl in Groot-Brittannië hetzelfde gebeurde voor HSBC, de Royal Bank of Scotland, Barclays Bank en Northern Rock.

Terwijl deze financiële ramp zich aan het afspelen was, betaalden de Big Five van de bankwereld (Goldman Sachs, Merrill Lynch, Morgan Stanley, Lehman Brothers en Bearn Sterns) tussen 2003 en 2007 drie miljard dollar aan hun executives, en streken zij in 2008 twintig miljard dollar aan bonussen op, terwijl hun banken 42 miljard dollar verloren.

Dit werd allemaal gecertificeerd door Standard & Poor's en Moody's, die 75 procent van de wereldmarkt controleren. Welja, Standard & Poor's moet nu 500 miljoen dollar betalen, maar wat met de miljoenen mensen die hun job hebben verloren? De miljoenen jonge mensen voor wie het leven geen toekomstperspectief biedt? Steeds hetzelfde verhaal: wie een brood steelt, vliegt achter de tralies, wie miljoenen steelt, gaat vrijuit.

Intussen wordt rond de Europese vergadertafel alleen gedacht aan overleven door geld van de belastingbetaler toe te kennen aan de banken, en dit terwijl ze het voortdurend over de jeugdwerkloosheid hebben. Maar ja, het enige wat telt, is dat de verkozenen herverkozen moeten worden.

 
Wie een brood steelt, vliegt achter de tralies, wie miljoenen steelt, gaat vrijuit
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234