Donderdag 17/10/2019

Alzheimeronderzoek

Izegems ziekenhuis vertraagt dementie dankzij de juiste belichting

Beeld Bas Bogaerts

Rood licht 's ochtends en 's avonds en helder licht overdag maakt dat dementiepatiënten zich beter voelen, rustiger slapen en langzamer achteruit gaan. Een ziekenhuis in Izegem begint er als eerste mee. "Door de belichting moeten we 's nachts minder patiënten vastbinden."

Ik mag het u niet vertellen, maar even door de website van De Morgen scrollen vlak voor bedtijd, is slecht voor de nachtrust. Niet de oorlog in Syrië, maar wel het harde licht van smartphones en laptops houdt ons brein langer actief, waardoor we minder snel moe zijn. 

De uitzending van Eén-programma Pano laat vanavond het licht schijnen op een wetenschappelijk experiment dat hiermee aan de slag gaat.

Het idee ervoor ontstond bij enkele scholieren van het Vrij Technisch Instituut in Izegem. Wat als... we gekleurd led-licht zouden inzetten om patiënten overdag wakker te laten zijn, en 's avonds slaperig?

De dienst geriatrie van het plaatselijke ziekenhuis wou het graag testen bij patiënten met dementie. 

"We hebben in enkele kamers een led-lamp geïnstalleerd die van kleur verandert", zegt Wouter Blondeel, hoofd van de technische dienst van de Sint-Jozefskliniek. "'s Ochtends maken we hen wakker met rood licht, waardoor we een zonsopgang nabootsen. Op het middaguur is het licht helder en blauwwit, zoals op een mooie zomermiddag. En dat vloeit 's avonds opnieuw over in donkerrood."

Minder pijn

Blauw licht, maar vooral ook de intensiteit van dat licht remt de aanmaak van het hormoon melatonine af. Dat hormoon is belangrijk voor de slaapkwaliteit en onze biologische klok. Net dat is een probleem bij sommige patiënten met dementie.

"Ze hebben moeite om dag en nacht van elkaar te onderscheiden", zegt Blondeel. "Ze gaan 's nachts ronddwalen, met het risico dat ze vallen." 

De resultaten van de Sint-Jozefskliniek zijn opmerkelijk. Ze konden het aantal fixaties, patiënten die 's nachts worden vastgebonden, met de helft terugdringen. In kamers met kunstmatig daglicht zouden dementiepatiënten sneller herstellen van een medische ingreep. Ze rapporteren een pijnscore die 60 procent lager ligt. 

"We zijn zelf verbaasd over de positieve effecten", zegt Peter Bracke, die het project wetenschappelijk begeleidt vanuit het laboratorium voor lichttechnologie van de KULeuven. 

"We hadden verwacht dat het niet zou werken bij patiënten met hersenaftakeling", zegt Bracke. "Nu zien we dat het hun dementie zelfs vertraagt. We kunnen hen niet genezen, maar het is wel een eenvoudige, betaalbare aanpassing die veel geriatrie-afdelingen en zorginstellingen kunnen installeren."

Belichting tegen borstkanker

Nederlands onderzoek toont aan dat lampen zelfs niet van kleur hoeven te veranderen, alleen al een hogere lichtintensiteit kan een effect hebben. Professor Eus Van Someren van het Nederlands Herseninstituut plaatste sterkere verlichting in de gemeenschappelijke ruimtes van enkele Alzheimer-afdelingen. 

"We hebben deze patiënten vergeleken met patiënten zonder helder verlichte woonruimte", zegt professor Van Someren. "Ze waren beter geluimd, rustiger tijdens de nacht en hun cognitief functioneren was iets beter."

De hoeveelheid licht beïnvloedt onze biologische klok en dat heeft effect op het brein en het lichaam. Dat is niet alleen nuttig voor mensen met dementie. 42 procent van de Vlamingen is niet tevreden over zijn slaap. In de uitzending van Pano die Eén woensdagavond uitzendt, past de slapeloze reporter Chris Michel de inzichten op zichzelf toe. 

Beeld Bas Bogaerts

En in de Sint-Jozefskliniek hebben ze hun experiment uitgebreid naar de lokalen van het verplegend personeel. 

"Vrouwen die nachtwerk doen, hebben een verhoogd risico op borstkanker", zegt Wouter Blondeel. "We gaan nu onderzoeken of een eenvoudige aanpassing van het licht een effect kan hebben."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234