Vrijdag 03/12/2021

Ivan Van de Cloot en Geert Noels: Dexia weegt ook op generatie(s) na u

anneer houdt het nu ooit eens op? Dat is de meest frequent gehoorde opmerking als het gruwelijke Dexiadossier nog eens onder de schijnwerpers komt. Nochtans werd er hard uitgekeken naar de nieuwe afspraken tussen ons land en Frankrijk. Opmerkelijk naar de standaarden van de Belgische politiek is dat er door de minister van Financiën gisteren toegegeven werd dat het verkeerd was om de bevolking zo lang voor te houden dat we geld verdienen aan dit rotdossier. Laten we hopen dat er de komende weken nog meer gaten gebrand kunnen worden in het mistgordijn dat rond dit voor ons land zo belangrijk dossier opgehangen werd. Tien onbeantwoorde vragen.

1. Hoe diep is de nieuwe overtuiging dat eraan het geven van garanties ook een schaduwzijde verbonden is? Tot voor kort was het besef dat een overheid in dergelijke dossiers zich in de eerste plaats moet gedragen als een risicomanager eerder afwezig. Een verzekeraar die verzekeringspremies als pure winst beschouwt, verliest snel zijn licentie. Hij wordt immers geacht hiermee reserves aan te leggen om bij eventuele schadedossiers vergoedingen te kunnen uitkeren. Het opsouperen van de premies door een brandverzekeraar zodat hij bij brand de schade niet kan vergoeden wordt terecht als crimineel beschouwd. Is de bekering op dit vlak bij het beleid oprecht? Of zal men snel weer hervallen in de aangeleerde gewoonte om alles te waarborgen wat los en vast zit. Dit zonder veel na te denken over de draagkracht van de belastingbetalers om hiervoor garant te staan?

2.Hoe evenwichtig het is om de garantiestelling voor Dexia te zien dalen van 90 miljard naar 85 miljard euro terwijl de rentevergoedingen ervoor van 90 basispunten (1 basispunt is een honderdste van een procent) tot 5 basispunten dalen? Met andere woorden de garanties dalen met 5 procent maar de vergoedingen ervoor met 94 procent. Uiteraard komt de regering tegemoet aan de legitieme verzuchting om het gewicht van de garantiestelling te reduceren maar tegen welke prijs? Het is redelijk sofistisch om de garanties in kleine mate te reduceren maar ze wel bijna gratis te geven.

3.We wachten nog steeds op het parlement om een meer leidende rol te nemen in dit dossier. Ik heb in de Dexiacommissie aangegeven dat het de rol van het parlement is om de burgers een beter zicht te geven op de risico's waaraan hun lot verbonden wordt. Zelfs insiders geven aan dat er binnen de restbank nog grote portefeuilles rondzweven waar al jarenlang geen enkele waardering van werd gemaakt.

4. Via het parlement kunnen we verifiëren of er met de nieuwe afspraken rond de garantieverdeling tussen Frankrijk en België geen risicoportefeuilles verschuiven. Mocht blijken dat het onderpand voor tientallen miljarden aan renteswaps naar de landen doorgestuurd werd, verandert dit significant ons risico.

5. Het kluwen rond de erfenis van de blootstelling aan de activiteiten van de Amerikaanse dochter van Dexia blijft ondoorzichtig. In dit deeldossier werd de bevolking al eerder op het verkeerde been gezet door te stellen dat men zich hiervan af ging maken terwijl later duidelijk werd dat het toxische deel ervan wel degelijk bij ons bleef. De disproportionele omvang van garanties ten belope van 85 miljard tegenover de balansomvang van de restbank doet twijfels rijzen over de exacte perimeter van deze risico's. Van meet af aan zaten hier belangrijke posities derivaten in opgenomen waarvan men wel een theoretische blootstelling kan rapporteren maar die in feite sterk kunnen uitdeinen.

6. We moeten nog steeds een antwoord krijgen op de vraag of er in de garantiestelling niet gedifferentieerd kan worden tussen deelportefeuilles. Daarom is het essentieel dat het parlement zicht krijgt op de werkelijke samenstelling ervan. Als het gaat om portefeuilles van kredieten aan schimmige activiteiten in Turkije en Hongarije is de vraag of het werkelijk van staatsbelang is dat de Belgische belastingbetaler hiervoor moet opdraaien. Het is zo goed als zeker dat vele van deze creatieve financiële instrumenten nauwelijks een verband vertonen met Belgische activiteiten in de reële economie.

7. De burger wacht nog steeds op een stukje eerherstel. In het midden van de financiële crisis werden er verhalen opgehangen alsof het de individuele burger was die met het verschuiven van zijn spaarcenten banken in gevaar had gebracht. Voor iedereen met kennis van de werkelijke situatie was het toen al duidelijk dat het vooral een probleem was van banken die het vertrouwen in elkaar opzegden. Na alle beoordelingsfouten die gemaakt werden in de financiële sector (in de bank, aandeelhouders, bij de toezichthouder, regulator en regering), is het erg zuur om enkel te horen spreken over een campagne ter bevordering van de financiële geletterdheid bij de bevolking.

8. Burgers vragen zich meer en meer af wanneer ze eindelijk voor vol zullen aanzien worden. Tot vandaag denkt men de 'mensen' gerust te kunnen stellen door hen te zeggen dat de Dexiaoperatie niet in de begroting komt. Moeten we nu al blij zijn voor debudgetteringen? Het enige wat telt is de reële economische impact, niet hoe een en ander geboekt wordt. Na jaren waarin de burger een rad voor de ogen werd gedraaid door sale-and-lease-backoperaties waar het verkopen van gebouwen als begrotingsoplossing werd verkocht, wordt het echt wel tijd voor truthtelling op dit vlak. Dit houdt verband met de mate waarin onze begroting nog steeds als een kasboekhouding van een kleine kruidenier functioneert zodat het opbouwen van verplichten naar de toekomst verdoken blijft.

9. Er moet nog steeds heel wat opgeklaard worden over de financiële banden die nog bestaan tussen Belfius en de restbank Dexia. Eerst was er het probleem dat er belangrijke liquiditeiten zonder meer weggezogen konden worden uit Belfius. Dan kwam het 'geruststellende nieuws' dat vanaf dan elke transactie gedekt werd door onderpand. Als echter finaal blijkt dat het de belastingbetaler is die voor deze dekking zorgt, dan is dit opnieuw een voorbeeld van optische illusie. Het enige wat telt is immers de blootstelling voor de belastingbetaler.

10.De burger heeft recht op een antwoord op de vraag waarom er voor nieuwe inspanningen voor Dexia steeds alleen naar hem gekeken wordt. Een deel van het probleem van banken die getransformeerd werden in hefboomfondsen was dat ze te weinig gekapitaliseerd waren. Dat betekent dat ze voornamelijk door andere financiële tegenpartijen gefinancierd werden op de markten. In een logisch systeem wordt ook naar deze tegenpartijen gekeken om hen een deel van de verliezen door te laten slikken. In de Verenigde Staten was het een gigantisch schandaal dat Goldman Sachs op belangrijke posities geen enkele cent verlies moest slikken bij het faillissement van verzekeringsreus AIG. Dat werd nog explosiever toen achteraf bleek dat minister van Financiën Paulson die dag meer telefoontjes had verricht met zijn ex-werkgever Goldman Sachs dan met de Amerikaanse president.

Ook bij Dexia rijst de vraag of het niet logischer is om eerst dergelijke tegenpartijen een duit in het zakje laten doen zoals in een klassieke schuldherschikking vooraleer opnieuw de belastingbetaler miljarden te laten ophoesten. Het parlement heeft hier een belangrijke taak om in kaart te brengen welke deze tegenpartijen zijn.

Voor de begroting bestaan er vaste procedures van parlementaire controle. Het Dexiadossier is van zo'n belang dat het parlement dringend zijn controlerecht tegenover de uitvoerende macht opeist. Dit om opheldering te brengen op talloze vragen in een dossier dat verschillende generaties aanbelangt.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234