Woensdag 30/11/2022

ReportagePiombino

Italië wil van Poetins gas af, maar in Toscane stuit een nieuwe lng-terminal op hevig verzet

Illustratiebeeld. Beeld BELGA
Illustratiebeeld.Beeld BELGA

De bevolking van Piombino is fel tegen de komst van een drijvende terminal voor vloeibaar gas. Italië wil zo minder afhankelijk worden van Rusland, maar bewoners vrezen dat het mega-schip ten koste gaat van hun gezondheid en leefomgeving.

Rosa van Gool

No Rigassificatore, luidt de simpele slogan die in Piombino in vele etalages te lezen is, van lingeriewinkel tot apotheek. “Piombino wil géén lng-terminal, géén staalindustrie, géén industrieel afval”, klinkt het luidkeels uit een megafoon, die boven op het dak van een stapvoets rijdende auto gemonteerd is.

Een Duits gezin kijkt op de drukke markt verbaasd om zich heen, zoekend naar waar het geluid vandaan komt. Piombino behoort niet tot het deel van Toscane dat kan rekenen op onuitputtelijk toerisme, maar toch passeren ook hier veel vakantiegangers. Zij komen meestal niet voor de gerenoveerde boulevard, helder glinsterende zee en kiezelstranden, maar vooral voor het bescheiden haventje, van waaruit dagelijks vele tientallen veerboten vertrekken naar de eilanden Elba, Sardinië en Corsica.

Dat verkeer zal vanaf maart veranderen, waarschuwt activist Alessandro Dervishi (70), als de drijvende lng-terminal er ligt, op een paar honderd meter van de veerhaven. Tijdens de bevoorrading zouden andere activiteiten volgens veiligheidsvoorschriften stilgelegd moeten worden. De keuze voor de locatie heeft te maken met de korte afstand tot het gasnet, die vanaf daar slechts acht kilometer bedraagt.

Gekkenwerk, vindt de gepensioneerde chirurg, voor wie de toeristische veerboten nog de laatste zorg zijn. Hij vreest vooral dat het schip van 40 bij 300 meter vervuiling en ongelukken meebrengt naar zijn geboortestad, die hij al zoveel zag lijden.

Zo weet Piombino al jaren wat vervuiling betekent. In 2014 ging hier de staalfabriek dicht. Het complex ligt er nu verwaarloosd bij, pal naast het plaatsje van 34.000 inwoners. Net als in andere woongebieden vlakbij staalfabrieken kwamen ook hier bepaalde types tumoren en misvormingen tijdens de zwangerschap bovengemiddeld vaak voor.

De voormalige industrieterreinen en kustlijn wachten nog altijd op sanering. De regering in Rome heeft daar geld voor uitgetrokken, maar tot nu toe gebeurt er weinig. Tel daarbij de industriële vuilnisbelt op, inmiddels ook al jaren gesloten, en het is niet verwonderlijk dat de komst van nieuwe zware industrie weerstand oproept bij de inwoners.

Vloeibaar gas uit Qatar

“De lng-terminal in Piombino moet er volgend voorjaar liggen”, verklaarde premier Mario Draghi in juli resoluut. “Je kunt geen energiezekerheid willen en je tegelijkertijd verzetten tegen dit soort infrastructuur. Het is een kwestie van nationale veiligheid.”

Draghi’s regering viel de volgende dag, maar in Rome onderschrijft nog steeds bijna het hele politieke spectrum de noodzaak van de lng-terminal in Piombino. Naast een groot steunpakket voor burgers (17 miljard euro) om de hoge gasrekening het hoofd te bieden, en een speciale winstbelasting voor energiebedrijven, zet Italië namelijk vol in op diversificatie van energiebronnen.

De Italiaanse gasafhankelijkheid van Rusland was, na Duitsland, de grootste van Europa, maar sinds de oorlog in Oekraïne zoekt de Italiaanse regering over de hele wereld naar alternatieven. Zo tekende energiebedrijf Eni in juni een contract voor een nieuw lng-project in Qatar, waarvan de terminal in Piombino het vloeibare gas zou kunnen transformeren.

In Rome klinkt het verwijt dat de inwoners van Piombino lijden aan het nimby-syndroom (not in my backyard). “Óf je accepteert de terminal, óf je zit de komende winter te tandenklapperen”, stelde centrumpoliticus en oud-premier Matteo Renzi polemisch.

Op de markt van Piombino lacht Roberta Degana (59) smalend om die woorden. Samen met Dervishi en andere activisten verzamelt ze hier, onder een witte partytent, al maanden handtekeningen tegen de terminal. Er is nog altijd veel aanloop, Degana krijgt schouderklopjes en bemoedigende woorden.

“De terminal zetten ze sowieso pas in april aan, dus komende winter heeft er niets mee te maken”, pareert ze de woorden van Renzi fel. Ja, erkent de Toscaanse, er is een probleem, maar ze vindt dat Rome zijn eigen falen afwentelt op Piombino. “Ze hebben jarenlang geen energiepolitiek gevoerd en veel te weinig ingezet op hernieuwbare energie.”

De crisissfeer dient nu als excuus om milieu- en veiligheidsprocedures over te slaan, zegt Degana. In een brief van milieuminister Cingolani aan de Europese Commissie kondigt hij inderdaad aan dat het project van een milieu-impactanalyse vrijgesteld is, vanwege de hoge urgentie.

Prijsplafond

Ook Dervishi denkt niet dat de terminal het probleem van de hoge gasrekening oplost, al kan die op volle kracht straks wel voorzien in 6,5 procent van Italië’s gasbehoefte. “De rekeningen gaan toch verder omhoog”, voorspelt hij somber. “En we wisselen afhankelijkheid van Rusland in voor die van Qatar.”

Mario Draghi is, als drijvende kracht achter de lng-terminal, allesbehalve populair op de markt van Piombino, maar één ding moet activist Dervishi de demissionair premier nageven: hij heeft dit voorjaar geprobeerd een Europees prijsplafond voor gas in te stellen. “Maar dat wilde Nederland niet.”

Terwijl Rome de lng-terminal als een gedane zaak beschouwt, steunt de lokale politiek de activisten juist. Tijdens de demonstraties eind juli liepen ze allemaal mee, vertelt Dervishi. Van de communisten tot de extreemrechtse Fratelli d’Italia van de burgemeester en alles daartussenin.

Op wie ze bij de verkiezingen 25 september gaan stemmen, weten de bewoners van Piombino niet, want op nationaal niveau bepleit geen enkele partij hun zaak. Hoewel de strijd dus verloren lijkt, staan er in Piombino nieuwe demonstraties op stapel. Ook op nieuwe nimby-verwijten heeft Degana haar antwoord alvast klaar: “Er zou in níémands achtertuin een lng-terminal moeten komen.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234