Vrijdag 03/12/2021

'Italië staat eindelijk weer op de filmkaart'

Met een volledig parcours gewijd aan nieuwe Italiaanse films, wil Film Fest Gent tonen dat Italië weer helemaal terug is. Drie regisseurs uit het land van La dolce vita en La notte beamen dat. 'Filmmakers willen weer het onderste uit de kan halen.'

"Het zijn dan wel niet meer dezelfde klinkende namen als Antonioni, Fellini of Visconti, maar er wordt in Italië nog steeds interessante cinema gemaakt, die vaak onder de radar blijft." Dat stelde Patrick Duynslaegher, artistiek directeur van Film Fest Gent, drie weken geleden in deze krant. Het resultaat van die "kleine, maar belangrijke" renaissance is een heel festivalparcours dat focust op Italiaanse film, met pareltjes als de sprookjesachtige maffiafilm Sicilian Ghost Story(Fabio Grassadonia en Antionio Piazza), het existentiële jongerendrama Gli asteroidi (Germano Maccioni) en de pakkende coming-of-agefilm Cuori puri (Roberto De Paolis).

Blijft de vraag: ervaren die filmmakers vandaag zelf ook een filmische boom in hun thuisland? "Ik heb wel het gevoel dat er een zekere hype leeft in Italië", vindt Maccioni. "In de jaren 80 en 90 ontplofte de commerciële televisie. Cinema leed daaronder. Eigenzinnigheid ging verloren. Maar nu bevinden we ons op een moment waarop filmmakers weer echt het onderste uit de kan willen halen. Vaak met heel weinig geld, maar ik denk dat dat ook tot heel veel creativiteit leidt."

Het is lang anders geweest. De Gouden Palm die Nanni Moretti in 2001 won voor La stanza del figlio was een eenzame uitschieter in een weinig memorabel parcours dat sinds de late jaren 70 werd gelopen. Er zijn natuurlijk nog mooie films gemaakt: Matteo Garrone gooide internationaal hoge ogen met Gomorra (2008), Paolo Sorrentino won een Oscar voor La grande bellezza (2012) en Luca Guadagnino brak wereldwijd door metIo sono l'amore (2009). Maar de hoogdagen uit de jaren 60 en 70, waarin filmmakers als Federico Fellini (La dolce vita), Michelangelo Antonioni (La notte) en Bernardo Bertolucci (Il conformista) Italië deden uitgroeien tot hét invloedrijkste filmland van het moment, leken niet meer terug te komen.

Niet dus. "Ik heb de indruk dat we nu het beste moment in twintig of dertig jaar tijd beleven", beaamt Grassadonia. "In de jaren 80 en 90 waren er weinig goede of interessante films, terwijl er de laatste jaren nieuwe filmmakers zijn opgestaan die hun eigen artistieke weg zoeken. Ik denk dat Italië vandaag een van de interessantste filmlanden in Europa is."

Herkenbaar

Eenvoudig is het niet geweest, om opnieuw die status te bereiken. "Onze auteurscinema was lange tijd te koud, te intellectueel", meent De Paolis. "Het idee was: als je emoties toont in je film, dan maak je iets goedkoops, iets commercieels. Een krankzinnige gedachte is dat cinema draait om emoties. Maar nu ze niet langer de grote namen uit het verleden proberen te imiteren, hebben Italiaanse regisseurs hun ogen geopend, en hebben ze weer aansluiting gevonden bij Europa. We staan eindelijk weer op de filmkaart."

Tegelijk blijven de films herkenbaar Italiaans, al was het maar omdat ze universele thema's aansnijden in een specifiek Italiaanse setting. Cuori purispeelt zich af tegen de achtergrond van de vluchtelingen die in Italië aankomen. De personages uit Gli asteroidizoeken hun weg in de woestenij die de economische crisis heeft geschapen. En Sicilian Ghost Storyrakelt het wrange verleden van de Siciliaanse maffia op. "We leven nu eenmaal in Italië", lacht De Paolis. "Dus aan inspiratie ontbreekt het ons niet. Met alle problemen die we hier hebben, moeten we al tweehonderd films maken om alles te kunnen aankaarten. Dat gebeurt wat mij betreft overigens nog te weinig, ook al is er beterschap."

Naast economische, politieke en religieuze (zowel Gli asteroidials Cuori purizoomen ook daarop in) problemen, blijft ook de cultuursector roeien met de riemen die hij heeft. "Het grootste probleem blijft het bereiken van het publiek", vindt Grassadonia. "Het Italiaanse publiek vertrouwt geen Italiaanse filmmakers meer. Je moet hun vertrouwen terugwinnen, maar met de huidige distributie lukt dat niet. Als je 'arthouse' maakt, kun je enkel een klein en behoorlijk oud publiek aanspreken. Die moeten gaan kijken in vervallen bioscopen, waar je film in slechte kwaliteit wordt vertoond. Terwijl jonge mensen Amerikaanse blockbusters bekijken in de multiplexen."

Toch willen de drie cineasten niet focussen op wat verkeerd loopt, integendeel. "Het is niet allemaal zo tragisch, hoor", lacht Maccioni. Zo geraken er weer meer Italiaanse films voorbij de landsgrenzen, mede dankzij de zegetours van Garrone en Sorrentino. "Het is ook dankzij hun succes dat het mogelijk is geworden om Italië weer op de kaart te zetten" vindt Grassadonia. De Paolis: "In Italië halen we misschien maar 20.000 kijkers. Maar nu steeds meer Italianen weer op de Europese festivals staan, komen er in Europa weer 200.000 kijkers bij."

Dus ja, we kunnen van een Italiaanse renaissance spreken. Zij het dan wel één die niet in één woord samen te vatten valt. "We kunnen niet van een beweging spreken: iedereen werkt op zichzelf", besluit Grassadonia. "Maar dat leidt tot heel verschillende films, en dat is goed. Regisseurs zoeken hun eigen stem, onderzoeken genres op hun eigen manier. Maar altijd op een eerlijke en interessante manier."

Meer info over het Focus on Italian Cinema-parcours: filmfestival.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234