Dinsdag 11/05/2021

Italië, land van zon en aardbevingen

Het centrum van Italië is gisterochtend opgeschrikt door een aardbeving met een kracht van 6.6 op de schaal van Richter. De zoveelste aardschok in een lange rij. En daar kunnen ze in Italië maar beter aan wennen. 'Dit is voor Centraal-Italië het nieuwe normaal.'

Gebouwen die wankelen. Vluchtende mensen, achternagezeten door een dreigende stofwolk. Daarna verwoesting en reddingwerkers in feloranje outfit. Het zijn het soort beelden die cameraploegen de voorbije jaren wel vaker in Centraal-Italië draaiden.

In 1997 beefde de aarde in de buurt van Assisi. In 2009 gebeurde hetzelfde in L'Aguila, en twee maanden geleden werd Amatrice getroffen door een zware aardbeving. Die schok, waarbij driehonderd mensen om het leven kwamen, zindert nog na.

Vorige week waren er twee zware naschokken, goed voor een score van 5.5 en 5.1 op de schaal van Richter. Maar de aardbeving van gisterochtend, in de buurt van Norcia, heeft niets met Amatrice te maken. Of toch niet rechtstreeks. "Een schok van die omvang is geen naschok", vertelt professor Marc De Batist, geoloog aan de UGent. "Dit is een nieuwe aardbeving, op een ander stuk van de breuklijn. De nieuwe beving heeft gisterochtend trouwens op zijn beurt een tiental kleinere naschokken in dezelfde regio veroorzaakt."

Seismische stormen

Het is geen toeval dat het net in de buik van Centraal-Italië blijft rommelen. "Geologisch gezien is het een heel gecompliceerde regio", legt De Batist uit. "Het is de plaats waar de Afrikaanse plaat en de Euraziatische plaat met elkaar botsen. Die twee platen schuren al miljoenen jaren tegen elkaar aan, met spanning in de ondergrond tot gevolg. Ook de kleinere Adriatische plaat zet van onder de Adriatische Zee druk op de Italiaanse bodem."

Als de opgebouwde spanning te groot wordt, volgt een aardbeving. Bijkomend probleem zijn de massa's breuklijnen die door de Apennijnen slingeren. "Al die lijnen beïnvloeden elkaar", zegt professor Manuel Sintubin, geoloog aan KU Leuven. "Dat leidt tot wat we seismische stormen noemen, waarbij de aardbevingen elkaar in sneltempo opvolgen."

Al is dat laatste in geologische kringen relatief. Sintubin: "De aardbeving van 1997 rond Assisi, die van 2009 in L'Aguila en de recente bevingen kunnen allemaal tot dezelfde cyclus gerekend worden. Waarbij de ene beving de andere in gang zet."

Wanneer die seismische storm gaat liggen, is moeilijk te voorspellen. "We hebben er geen idee van hoe groot de opgebouwde spanning is", liet Paola Messina, directeur van het Italiaanse instituut voor geologie en geotechniek, gisteren aan de verzamelde pers weten. "En dus weten we ook niet of er nog ontladingen zullen volgen." In Rome zijn vandaag uit voorzorg alvast alle scholen gesloten.

"De huidige situatie, met om de paar jaar een zware beving, zou voor Centraal-Italië weleens het nieuwe normaal kunnen zijn", vreest Sintubin. Niet meteen de ideale vakantiebestemming dus. De Batist: "Voorlopig zou ik de regio niet meteen als reisbestemming aanraden. Er zullen de komende weken sowieso een aantal naschokken volgen."

Op langere termijn komt het er vooral op aan voorbereid te zijn. "Je reist naar aardbevingsgebied en daar moet je rekening mee houden", zegt Sintubin. "Erop toezien dat je gsm opgeladen is, bijvoorbeeld. Altijd water bij de hand hebben en 's nachts je schoenen naast je bed laten staan. Tips die niet alleen in Centraal-Italië van pas kunnen komen, maar die evengoed voor Turkije en Griekenland gelden."

Vesuvius

Ondertussen neemt ook een heel stuk meer naar het zuiden de ongerustheid toe. Daar vrezen ze dat de aanhoudende seismische activiteit de Vesuvius weleens uit zijn winterslaap zou kunnen schudden.

"Paniekzaaierij", vindt Sintubin. "Het verband tussen seismische activiteit en vulkaanuitbarstingen is wetenschappelijk gezien nog nooit hard gemaakt. Bovendien gaat het hier nog altijd om relatief kleine, oppervlakkige bevingen. Het lijkt me heel onwaarschijnlijk dat die de Vesuvius, die toch een heel stuk verder ligt, op de één of andere manier kunnen beïnvloeden."

De Batist is voorzichtiger. Hij haalt het voorbeeld van de Japanse Fuji-vulkaan aan, die na een aardbeving plotseling weer actief werd. Tot een uitbarsting kwam het niet, maar het is reden genoeg om wat de Vesuvius betreft waakzaam te zijn.

De Italiaanse overheid neemt alvast het zekere voor het onzekere en legt de laatste hand aan een plan om, in geval van nood, zo'n 700.000 mensen uit de directe omgeving van de vulkaan te evacueren. "Er is geen reden tot paniek", vertelde Vincenzo De Luca, president van de Zuid-Italiaanse Campania-regio, eerder deze maand aan de Italiaanse pers. "Maar we moeten voorbereid zijn. De Vesuvius is in slaapstand. Dat geeft ons de tijd om na te denken over wat we moeten doen als het ooit tot een uitbarsting zou komen. Die kans moeten we grijpen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234