Vrijdag 30/07/2021

Italiaanse justitie linkt hulporganisaties aan mensensmokkelaars

Zijn hulporganisaties op de Middellandse Zee betrokken bij mensensmokkel vanuit Libië? En laten ze zich zelfs financieren door smokkelaars? Justitie op Sicilië denkt van wel en heeft een onderzoek aangekondigd.

De openbaar aanklager van de havenstad Catania op Sicilië, Carmelo Zuccaro, beschuldigt hulporganisaties ervan doelbewust een 'humanitaire hulpbrug' te vormen. Hij suggereerde woensdag voor een parlementaire commissie in Rome dat smokkelaars hun rubberen bootjes met vluchtelingen bewust in de richting doen varen van de reddingsschepen van onder meer Artsen Zonder Grenzen en Migrant Offshore Aid Station (MOAS) in de internationale wateren vlak voor de Libische kust. Hij wil weten waar de hulporganisaties hun reddingsacties mee financieren.

In eigen land kwamen er vorige week gelijksoortige beschuldigingen van staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA): "Ze doen aan mensensmokkel. Heeft niets meer met vluchtelingen te maken. Illegale migratie", tweette Francken. Later zwakte hij die beweringen af, maar hij blijft ervan overtuigd dat er een aanzuigeffect is. Dat aanzuigeffect werd inmiddels objectief weerlegd door academici van Oxford die net dat mogelijke verband onderzocht hebben.

Politiek signaal

De Oostenrijkse minister van Buitenlandse Zaken Sebastien Kurz liet vlak voor het weekend ook kritiek op ngo's optekenen: "Er zijn ngo's die goed werk leveren, maar er zijn er ook veel die partners zijn van de mensensmokkelaars", zei Kurz. En nu is er dus het onderzoek in Italië.

De hulporganisaties noemen de beschuldigingen 'complete onzin'. "Er is geen sprake van dat wij een telefoontje krijgen van smokkelaars dat er bootjes aankomen", zegt Ellen van der Velden, Libië-coördinator van Artsen Zonder Grenzen, vanuit Tunesië.

Ook de Frans-Duitse vrijwilligersorganisatie SOS Méditerranée noemt de beschuldiging 'bespottelijk'. "Wij doen niets anders dan de militaire en commerciële schepen in de reddingszone: we volgen de internationale maritieme wet die voorschrijft dat mensen in nood moeten worden gered", zegt directeur Sophie Beau.

SOS Méditerranée en Artsen Zonder Grenzen hebben in de nacht van zaterdag op zondag een duizendtal migranten gered voor de kust van Libië.

Zuccaro baseert zijn beschuldiging op het feit dat steeds meer vluchtelingen uit zee zouden worden opgepikt zonder tussenkomst van het Italiaanse coördinatiecentrum van de kustwacht (MRCC).

Volgens de Italiaan Eugenio Cusumano, assistent-professor internationale betrekkingen, moet het aangekondigde onderzoek vooral gezien worden als een politiek signaal. "Uit dit vooronderzoek zullen geen juridische consequenties volgen, want er is geen grond voor de beschuldigingen. Het tekent wel het veranderende klimaat. Italië is gefrustreerd over het gebrek aan inzet van de EU om een structurele oplossing te vinden."

De reddingsschepen in de Middellandse Zee vormen al langer een punt van discussie. Volgens het Europese douaneagentschap Frontex maken smokkelaars 'onmiskenbaar' misbruik van de aanwezigheid van reddingsschepen. "We zien dat de bootjes van steeds slechtere kwaliteit zijn, en steeds voller met net genoeg benzine en drinkwater de zee op worden gestuurd om de internationale wateren te bereiken waar de reddingszone is", stelt woordvoerster Izabella Cooper vanuit het hoofdkantoor in Polen. Frontex beweert alleen "de feiten vast te stellen" en daarmee niet te willen impliceren dat de aanwezigheid van reddingsschepen de migratiestroom aanwakkert.

Bangladesh

Hulporganisaties zelf ontkennen de aanzuigende werking. Zij wijten de toename van overzeese migratie aan de chaos in Libië en het gebrek aan legale mogelijkheden voor vluchtelingen en arbeidsmigranten om Europa te bereiken.

Dit jaar zijn al ruim 19.000 mensen vanaf zee gered, terwijl de lente pas net op gang komt. Vrijdag zijn voor de kust van Libië mogelijk meer dan 200 migranten verdronken bij twee schipbreuken. Alleen al afgelopen week staken ruim 6.000 migranten over, onder wie veel migranten uit Bangladesh.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234