Maandag 30/11/2020

Interview

"It's dark shit, ik weet het"

Matt Berninger van The National.Beeld BELGAIMAGE

Sleep Well, Beast is de zevende langspeler van The National. De Morgen trok naar Denemarken om Matt Berninger (46) te confronteren met zijn innerlijke dierenriem. "Ik kan alleen maar proberen om geen monsters te maken van mijn kleine beestjes."

"Gaan we het over mijn drankprobleem ­hebben?" Matt Berninger kijkt ons aan met een mengeling van spot en provocatie. Toch niet. Onze vraag begon heel ­onschuldig met het excuus "Deze vraag hoorde je allicht al elfendertig keer ­passeren, maar …"

Nog voor we de ­frontman van The National kunnen ­vragen waarom de nieuwe plaat zo vaak knipoogt naar Radiohead, besluit Berninger zichzelf meteen kalt te stellen. Over de fles rode wijn die hij tijdens elk concert soldaat maakt, wilden we het nochtans heus niet hebben. Maar uit eigen beweging opent hij graag een boekje over alcohol.

Faalangst

Niet onlogisch: de vraag waarom de frontman van The National zichzelf intoxiceert op het podium is een van de stokpaardjes van de pers. “Ik kan die drang eerlijk gezegd zelf niet verklaren”, zegt hij. “Drank is gewoon mijn kruk. Op een podium word ik al jaren geplaagd door faalangst en fobieën. Ik leer nu gaandeweg met die stress om te gaan. Maar nuchter op een podium staan? Dat zie ik niet meteen gebeuren. Schiet me dan maar gelijk af. (lacht) Ik zal me altijd ongemakkelijk blijven voelen voor een publiek. Die fles wijn? Die zorgt er gewoon voor dat ik niet na elke song de coulissen probeer in te vluchten, om mezelf op te knopen.”

De Matt Berninger die voor ons zit, houdt het ’s morgens weliswaar bij plat water, maar hij zal toegeven dat praten over de nieuwe plaat ook voldoende reden geeft om de coulissen in te vluchten en een wurgtouw te zoeken.

Berninger: “Ik speel met vuur op de nieuwe plaat. Ik belicht de donkerste zijde van het huwelijk. Dat ik mijn vrouw Carin (Besser, GVA) ook nu weer over alle teksten liet gaan, was dus wel gewaagd. Maar ze is een ­voormalige literaire redactrice van The New York Times, en weet gewoon hoe een goede songtekst moet klinken. Klinkt het toch gek dat ik haar confronteerde met mijn twijfels en ­angsten? Tja… dat komt vast omdat het ook werkelijk waanzinnig was (lacht).”

Hoe reageerde je vrouw op een songregel als ‘I was a worm, I was a creature /I get on the ground the second I’d see you’?

“Dat wist ze al, de lieve schat. (lacht) Ik had mezelf vooraf wel de vraag moeten stellen of ik dat soort bekentenissen ook aan de andere groepsleden en een publiek wilde doen. Oh well, dat is natuurlijk een vorm van masochisme die me al jaren niet vreemd is. ‘Ik wil je slaaf zijn’: dat is de teneur van die song. Eigenlijk is het een ­liefdesbrief aan Carin. Voor iemand anders kan die zin negatief of donker klinken, maar voor mij is het een teken van ­volkomen overgave.”

Is het huwelijk een zware opgave?

“Absoluut. Eeuwige trouw is een illusie, en ­eeuwige liefde is dat zeker. Ik denk dat Carin en ik door deze plaat om de hete brij heen hebben kunnen draaien. Het leek vaak alsof we allebei synchroon op de tippen van onze tenen liepen, terwijl de problemen die ik aanhaal net zo goed de grond onder onze voeten hadden kunnen halen. Maar ik wil nu zeker niet laten uitschijnen dat het verhaal van Carin en mij de spil vormt van Sleep Well, Beast. Net zo goed is het huwelijk met deze geweldige band een hevige strijd.”

The NationalBeeld rv Graham MacIndoe

Broedermoord is schering en inslag in de rockwereld. The National doet het zowaar met twee paar broers.

“Waanzin, toch? (lacht). Maar over hen schrijf ik nooit. Een van de misverstanden over The National is trouwens dat al mijn teksten ­autobiografische bekentenissen zouden zijn. Niet dus. Anders had ik mezelf al lang ­opgehangen, of leefde ik als een kluizenaar in Alaska. Maar toch kijken de andere jongens ­binnen de groep elkaar weleens bezorgd aan, als ik hen mijn lyrics laat horen. It’s dark shit, ik weet het. Ik schrijf nu eenmaal over alles wat aan mijn ziel knaagt en knauwt. Maar ik ­probeer de balans tussen duisternis en ­loutering wel intact te ­houden.”

Je noemt deze plaat niettemin de donkerste ooit. Een sterk statement, als je bedenkt dat jullie met ‘Cardinal Song’ op Sad Songs for Dirty Lovers zowat het treurigste nummer ooit hebben geschreven.

(lacht) Die song is inderdaad veel meer deprimerend. We noemden dat liedje binnenshuis zelfs ‘The Winchester Song’ omdat je zin hebt om een rifle in je mond te schuiven. Maar deze plaat kruipt dieper dan ooit onder mijn vel. Het is net alsof we het donkerste plekje in onze ziel hebben opgezocht, en in die kille nis hebben we onze inspiratie gevonden. Dit is vast geen plaat voor lachebekjes, maar zou wel steun moeten bieden aan wie zich verloren voelt. For a night of good misery, call The National!

In ‘Sleep Well, Beast’ zing je: “Losing parents, losing sense / I don’t know what we should do/ Became a father when I was still a son, she brings it out in you”. Mag ik vragen wat er met je ouders is gebeurd?

“Hout vasthouden, maar met hen gaat het goed. Die zin is eerder van toepassing op Aaron (Dessner, GVA) wiens schoonmoeder stierf ­terwijl we de plaat afwerkten. Anna heeft nog een paar songs van deze plaat kunnen horen voor ze overleed. Dat was heel belangrijk voor hem. De zin in de titelsong gaat niet zozeer over hun relatie, maar focust wel op sterfelijkheid. De ‘Beast’ in de titel slaat trouwens op de nieuwe generatie, die we nu overladen met al onze eigen zondes en fouten uit het verleden. Ik benijd de jeugd niet. Ze moeten met een ­verziekte aardkorst, gestresseerde collega’s en aan suiker en expressie verslaafde leeftijds­genoten leren omgaan.”

Voel je je dan ook schuldig, als jonge vader?

Fuck yeah. Ik doe echt mijn best om me zo niet te voelen. Je kunt alleen maar proberen om geen monsters te maken van je kleine beestjes. Maar het voelt wel aan alsof ik hen ­mede­plichtig heb gemaakt aan iets waar ze geen schuld aan hebben.”

Summer Lovin’ Torture Party uit ‘Lemonworld’ was de werktitel van jullie vorige plaat High Violet. Wat waren nu de kandidaten?

(met geheven armen) Hoe weet jij dat? Ik heb er nog lang over liggen tobben bij ons vorige album. Summer Lovin’ Torture Party was een gewéldige titel geweest. Deze keer bleef Destruction erg lang hangen als werktitel.”

Klinkt als een B-kantje van Nine Inch Nails.

“Grappig dat je net hen noemt. Aaron vertelde Trent Reznor dat we met die titel speelden, en hij stuurde me achteraf kwade berichten toen we beslisten om de plaat toch anders te noemen (lacht). I’ll Still Destroy You lag ook lang op tafel, net als The Time We Left. Maar deze titel, Slaapwel, Beest, bleef uiteindelijk het langst plakken. Het heeft iets teders en dierlijks ­tegelijk. Dat is voor mij ook zowat de ­samen­vatting van deze plaat.”

The NationalBeeld rv Graham MacIndoe

Vergeef me, maar deze plaat klinkt af en toe alsof jullie voortdurend naar Radiohead ­hebben geluisterd. De elektronica deed me alleszins een paar keer denken aan Kid A.

“We mogen er niet flauw over doen. Natuurlijk zijn we geïnspireerd door Kid A. Er staan vast ook wel wat echo’s van Steely Dan en The Grateful Dead op. Maar de elektronica zorgt voor een nieuwe gelaagdheid. We zijn het zelden eens in de groep, maar Radiohead ­vinden we allemaal geweldig. Vroeg of laat zouden we dus wel ons kopje naar hen laten hangen. Ik ga er altijd van uit: als iemand Radiohead niet goed vindt, zal ik die persoon wellicht ook geen warm hart toedragen. (lacht)

Wat me opviel, is dat je op dit album liefst twee keer ­verwijst naar sportschool. Is je nieuwe ­habitat Los Angeles al naar je hoofd en ­spieren ­gestegen?

(lacht) “Hard parts of June” zing ik eigenlijk in ‘Born to Beg’. Niét ”hard parts of gym”. Heel grappig: op het internet merk ik dat er wel meer verkeerde interpretaties van mijn songteksten in omloop zijn. Fascinerend eigenlijk: live heb ik soms de neiging om net die foute lyrics te gebruiken. Maar mijn geheugen staat dat helaas niet toe. Sinds kort werk ik zelfs met een ­teleprompter, zoals nieuwslezers. Ik kon vaak mijn eigen teksten niet onthouden, en op den duur kreeg ik zware paniekaanvallen op het podium. Nu kan ik eindelijk opnieuw adem­halen. Maar om op je vraag terug te komen: ‘Dark Side of the Gym’ was eigenlijk méér een grap dan een serieuze songtitel. Ik speelde met een zwaarwichtiger titel als ‘Dark Side of the Equinox’.”

Water lijkt ook weer een grote rol te spelen in je songteksten. Als je nu overigens even languit wil gaan liggen op de zetel, mag dat, hoor.

(droog) Als dit gesprek zo blijft lopen, zal ik dat inderdaad wel moeten, mijnheer Freud.”

Water speelt een grote rol, en vaak krijg ik het gevoel dat…

(onderbreekt) …dat ik aan het verdrinken ben? Juist. Dat kan geen toeval zijn. Eigenlijk schrijf ik songs om mezelf gewoon boven water te ­houden. Wanneer ik aan vrije associatie doe in mijn schetsen, merk ik helaas dat ik meestal kopje onder ga. “Nothing I change, changes anything” en “I try to save it for a rainy day, it’s raining all of the time” in ‘Walk It Back’ klinken onwaarschijnlijk deprimerend. Maar wanneer ik het zing, beschouw ik die reflecties als een reddingsboei.”

Een laatste vraag: toen ik in de hotellobby wachtte om je te interviewen, werd jullie ‘Ada’ gespeeld in het ­restaurant. Ik zag de rest van de groep even lachen, en dan gegeneerd verder eten. Overkomt zoiets jou wel vaker?

(lacht) Onlangs heb ik nog een heel gênante avond beleefd, in een restaurant. De ober had me herkend, en vond er niets beters op dan een hele playlist met al mijn songs door de zaak te jagen: muziek van The National, El Vy en zo. Een handvol klanten merkte het, en ik voelde hun ogen in mijn rug branden. Pijnlijk. Ik vond er uiteindelijk niets beters op dan even recht te staan, het applaus in ontvangst te nemen, en als een rockster iedereen te groeten. Eigenlijk kon ik door de grond zakken van schaamte, maar gelukkig is er een deeltje in mij dat ‘the fuckin’ rockstar Matt’ heet, en zich in penibele situaties als een coole kerel gedraagt. Dat ene deeltje zou ongetwijfeld in The Strokes kunnen spelen (lacht). Ik zou dat beestige ­deeltje trouwens vaker op het podium moeten uitnodigen, eerlijk gezegd.”

Beeld BELGAIMAGE

Trump le Monde?

“We’re an empire now, and when we act, we create our own reality”, klinkt het in het nummer ‘Walk It Back’ op de nieuwe plaat van The National. Daarmee geeft Matt Berninger impliciet kritiek op de Amerikaanse president Trump, die al snel een gevoelig onderwerp blijkt voor de frontman.

“Ik heb mezelf moeten aanleren om CNN op tijd af te zetten”, zucht hij. “Dit klinkt vast pathetisch, maar toen de zon opging en ik hoorde dat Trump verkozen was als president, wist ik dat de wereld veranderd was. Ik panikeerde. Alles leek om zeep. Iemand vergeleek zijn verkiezing eens met het drama van de vliegtuigen die zich door de WTC-torens boorden. Dat is te melodramatisch gesteld: het belangrijkste verschil is dat niemand stierf bij de verkiezingen. Nu ja, Amerika en democratie legden natuurlijk wél het loodje (grinnikt).”

“Ik was gechoqueerd, maar we hadden het moeten zien aankomen. In 'Walk it Back' heb ik een citaat binnengesmokkeld van Karl Rove (de politiek strateeg van president George W. Bush en een van diens belangrijkste adviseurs, GVA). Tien jaar voor Trump had hij voorspeld dat zo’n louche type ooit vrij spel zou krijgen. Hij spotte met iedereen die geloofde dat waarheid ertoe doet. Leugens zijn namelijk even goed om te verkrijgen wat je wil. Daar is Trump heerser en meester in: zelfs als hij verstrikt raakt in zijn eigen leugens, lijkt de overgrote meerderheid daar niks mee in te zitten. Hij boezemt angst in, ook als er geen reden tot angst is Mede door The Donald’s toedoen ligt deze wereld op apegapen, en lijkt iedereen onmachtig om daar verandering in te brengen.”

“We're an empire now, and when we act, we create our own reality”, klinkt het op de nieuwe plaat. Vormde dat ook de inspiratie voor de song ‘Fake Empire’ op Boxer? “Nu je het zegt. Op die song was ik toen al trots. De tekst is ambigu. Je kunt het opvatten als een liefdesliedje indien je dat wil, maar eigenlijk geeft het nummer commentaar op deze generatie die ten prooi is gevallen aan desillusie en apathie. Mensen kunnen niet meer om met de rauwe realiteit, dus maken ze zichzelf wijs dat het leven alleen om regenboogjes en zonnestraaltjes draait. Bluebirds and ice skating. (lacht) Is onwetendheid een zegen? Ik zou je graag vertellen dat je beter bezorgd dan dom kan zijn. Maar geef toe: dom zijn heeft al minstens één president ver gebracht.”

Sleep Well, Beast is vandaag verschenen bij 4AD.

The National speelt 30/10 en 31/10 in Bozar, Brussel.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234