Zaterdag 06/03/2021

Istanboel, de poort naar een beter leven voor een 16-jarige

Fattah uit 'The art of becoming'. Beeld Clin d'oeil films
Fattah uit 'The art of becoming'.Beeld Clin d'oeil films

Op 8 september gaat 'The art of becoming' in première op het filmfestival van Oostende. De film is een samenwerking tussen De Morgen-buitenlandjournaliste Catherine Vuylsteke en Hanne Phlypo en vertelt het verhaal van drie minderjarige vluchtelingen uit Afghanistan, Syrië en Guinee, met alledrie hetzelfde verlangen: een stabiele toekomst in Europa. In aanloop naar de première schetst Catherine drie weken lang al kort het verhaal van een van de drie hoofdpersonages. Vandaag is dat Fattah.

Istanboel is niet zijn stad, al woont Fattah (16) er al geruime tijd. Uit het Noord-Afghaanse Kunduz komt hij, uit een regio die al decennialang zijn zonen uitstuurt. Zijn dochters ook overigens, al betreft het in hun geval veeleer een onvrijwillig huwelijk.

Oorlog, armoede, traditie en dwaze dromen deden Fattah als jongen van hooguit twaalf in Iran belanden. Een illegale kind-arbeider aan wie nooit wat is gevraagd.

De jongen maalt er niet om, hij doet doorgaans wat hem wordt opgedragen. Bovendien, zijn lot is dat van duizenden Afghanen, Farsi- of Dari-sprekers voor wie Iran geen taalbarrière heeft. Ze werken op boerderijen en in slachthuizen. Doen vuil, gevaarlijk en hard werk. Jaar in, jaar uit. Via informele wegen sturen ze geld naar huis en ondertussen is het zaak om uit de handen te blijven van de politie. Die maakt er een sport van om periodiek enige ladingen illegale migranten te deporteren. In naam van de Islamitische Republiek delen de agenten flinke klappen uit, en alleen royale geldbedragen kunnen hen op andere gedachten brengen.

Iran is geen plek om te blijven, van Kunduz, Shiraz en Teheran gaat het zo snel mogelijk naar Istanboel. Voor Fattah evengoed als voor vele duizenden anderen. Een stad van Ottomaanse sultans als ruimteschip naar een nieuw universum. Een oord als een springplank. Van hard werken en dromen.

De Iraanse kippen hebben plaats gemaakt voor kitscherige t-shirts en gespjes, Fattah brengt het gros van zijn wakkere uren door in een ondergronds textielatelier. "Kom als volleerd kleermaker huiswaarts", dringt zijn zus aan als hij haar belt. Maar zo ziet de jongen het niet. Hij probeert geld opzij te zetten en zweert bij Europa, eureka. "Ik vertrek over een paar maanden. Eerst naar Griekenland, en dan via Italië naar elders. De smokkelaar kent de beste route. Hij vertelt het me heus wel. Wat ik weet is dat ze daar voor alles zullen zorgen. Onderdak, onderwijs, een plan voor de toekomst. En als ze me proberen aan het werk te zetten, dan verzet ik me daartegen. Advocaat, dat word ik daar. Of dokter, manager misschien." Fattah zegt het zonder een zweem van ironie. Weet hij veel, verder dan enkele lessen op de koranschool is hij nooit gekomen.

Istanboel is zijn poort naar een beter leven, zijn interim-thuis, een mini-Afghanistan. De jongen deelt een kelderflat en een leven met een half dozijn streekgenoten die een paar jaren ouder zijn, maar evengoed onderweg. Ze verdelen de taken, eten simpele gerechten met ovenvers brood en eindigen hun avonden met appelthee, kaartspelletjes en Jackie Chan op de buis. En altijd weer hangt Europa in de lucht. Er wordt geredetwist over de routes, de prijs, het gevaar. De horrorverhalen over Griekenland zijn legio, het alternatief om in Istanboel een Turkse bruid en verblijfsvergunning te zoeken, klinkt aanlokkelijk. Maar Fattah wil, zal, moet. "God is genadig", zucht een van zijn vrienden, "wie weet waar we over vijf jaar zijn".

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234