Woensdag 16/06/2021

Verkiezingen Israël

Israëlische tweederangsburgers spreken voor het eerst met één stem

null Beeld © Ammar Awad / Reuters
Beeld © Ammar Awad / Reuters

Vandaag trekken de Israëli's naar de stembus in wat een nek-aan-nekrace belooft te worden tussen het rechtse en linkse blok. Voor het eerst kunnen de Arabische Israëli's stemmen op één gemeenschappelijke lijst. En zo de politieke orde aan het wankelen brengen.

De Israëlische minister van Buitenlandse Zaken Avigdor Lieberman houdt niet van zijn Arabische landgenoten. Als ze de staat Israël niet trouw zijn, "verdienen ze het dat we hun hoofd afhakken met een bijl", klonk het vorige week op een verkiezingsmeeting. Nochtans is het net aan Lieberman te danken dat de Arabische partijen voor het eerst samen naar de kiezer trekken. Vorig jaar steunde de ultranationalistische politicus met al zijn politiek gewicht immers een wet die de kiesdrempel verhoogde om zo de kleine Arabische partijtjes uit de Knesset - het Israëlische parlement - te duwen. Waarop die laatsten besloten een 'Gemeenschappelijke Lijst' te vormen, goed voor 13 zitjes volgens de laatste peilingen. Israel Beiteinu, de partij van Lieberman, zou zelfs - o ironie - de drempel net niet halen.

Politieke zelfmoord

Meer zelfs, de Gemeenschappelijke Lijst kan zomaar de derde politieke formatie worden na de conservatieve Likoedpartij van premier Netanyahu en de centrumlinkse Zionistische Unie van uitdager Herzog (zie grafiek). Dat zou een historische doorbraak betekenen voor de 1,7 miljoen Arabische Israëli's. Ze vormen zowat een vijfde van de bevolking, maar als tweederangsburgers in hun ogen. Ook al zijn ze volwaardig burger, als nazaten van Palestijnse vluchtelingen blijven ze het slachtoffer van formele en informele discriminatie. En vallen ze tussen twee gemeenschappen. Te Arabisch voor veel Israëli's, te Israëlisch voor veel Palestijnen in de bezette gebieden.

Alleen zal vanavond laat bij de exitpolls blijken dat ze voor het eerst reële invloed kunnen uitoefenen in het versnipperde politieke landschap. Een regeringsdeelname zit er echter niet in. Zelfs niet als Herzog hun zetels nodig heeft om 'Bibi' Netanyahu van de troon te stoten. Een regering met een joodse minderheid in de Knesset zou gelijk staan met politieke zelfmoord. Omgekeerd zal de Arabische lijst nooit een coalitie willen vormen met de Zionistische Unie. "Wat niet betekent dat we geen invloed willen uitoefenen", zegt hun leider Ayman Odeh. Een advocaat die vloeiend Hebreeuws spreekt en in interviews durft uit te pakken met verwijzingen naar de Talmoed. "Als we een partner kunnen vinden die akkoord gaat met onze eisen voor vrede en gelijkheid tussen joden en Arabieren, kunnen we die steunen vanuit het parlement."

Toch houdt bijna niemand rekening met stappen voorwaarts in het vredesproces, zelfs als Herzog premier wordt. "Als de lijst iets zal binnenhalen, zal het meer op sociaaleconomische gebied zijn", voorspelt Sammy Smooha. De socioloog aan de universiteit van Haifa onderzoekt al jarenlang de Arabische gemeenschap in Israël. "Arabische scholen, stadsbesturen en hospitalen krijgen al decennia gewoon minder geld van de overheid. De discriminatie volledig wegwerken zal niet lukken, daarvoor is ze te diep geworteld. Maar ze beperken zou al historisch zijn".

Atoomprogramma

Zelfs als de zetelverdeling Likoed en de Zionistische Unie dwingt tot een regering van nationale eenheid, heeft de Gemeenschappelijke Lijst als grootste oppositiepartij recht op een aantal privileges. Zo is de Israëlische premier wettelijk verplicht de leider van de oppositie te briefen over veiligheidsmateries. Waar met het Iraanse atoomprogramma en de strijd tegen IS momenteel geen gebrek aan is.

De Gemeenschappelijke Lijst heeft er dus alle belang bij om samen te blijven, ondanks de grote ideologische verschillen. De lijst bestaat uit een bont allegaartje van communisten, seculiere nationalisten en conservatieve islamisten.

"Toch denk ik dat ze niet meteen uit elkaar gaan vallen, want over hun ongelijke behandeling zijn het allemaal eens," zegt de Palestijnse Amerikaan Youseff Munayyer. Hij leidt de U.S. Campaign to End Israeli Occupation en beschouwt de lijst als een dijkbreuk. "Zeker in het buitenland heeft men het enkel over de Palestijnen in Jeruzalem, Gaza of de bezette gebieden. Dat gaat nu veranderen. Voor het eerst zullen de Arabische Israëli's met één stem spreken en treden ze voor het voetlicht."

null Beeld DM
Beeld DM
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234