Zondag 04/12/2022

'Israëlische controles' zijn hier verboden

'Mensen uit de rij pikken op basis van etnische kenmerken is onwettig en strafrechtelijk vervolgbaar.' Dat Brussels Airport kijkt naar een selectieve veiligheidscontrole naar Israëlisch model, baart advocaat Abderrahim Lahlali zorgen. Er zijn andere systemen voorhanden.

Als een terrorist ergens een onschuldige massa mensen wilde liquideren, dan moest hij deze week aan de ingang van Brussels Airport zijn. Lange rijen aan de check-in tonen aan dat het opbod aan veiligheidsmaatregelen na de aanslagen van 22 maart niet altijd werkt. Daarom worden reizigers vanaf vandaag niet langer systematisch gecontroleerd. In plaats daarvan worden de controles toegespitst op bepaalde personen. Dat hebben de politievakbonden en binnenlandminister Jan Jambon (N-VA) afgesproken.

"Die systematische controle was een draak", zeg Brice De Ruyver, criminoloog van de Universiteit Gent. "Je moet veiligheidsmaatregelen kunnen verzoenen met de economische en menselijke realiteit. De overheid had dus geen andere keuze dan de systematische controles te vervangen door profilering, waarbij je mensen gaat uitlichten op basis van verdachte gegevens."

Uit veiligheidsoverwegingen wil de politie niet ingaan op de manier waarop mensen worden uitgekozen aan de check-in. "Dat gaan we niet in de kranten verkondigen. Ik kan alleen zeggen dat iedereen nog steeds op elk moment gecontroleerd kan worden", zegt Jan Adam van ACV Politie.

Krulhaar

Wat maakt iemand verdacht? Al snel valt daarbij de aandacht op bepaalde groepen. Niet geheel onlogisch, want het is nu eenmaal efficiënter om gericht te controleren. Als de politie op zoek gaat naar geradicaliseerde terroristen, heeft het weinig zin om kinderen te viseren. Anderzijds is het gevaarlijk om zich te richten op een kleine groep. Als veiligheidsdiensten oogkleppen opzetten, dreigen ze andere gevaren uit het oog te verliezen.

Jambon ontkende in Terzake dat de veiligheidsdiensten verdachten zouden selecteren op basis van een niet-Europees uiterlijk "Als u denkt dat we er enkel mensen met een bruine huidskleur uithalen, dat zal niet zo zijn. We gaan niet aan etnische profiling doen. Ook de oma van 75 zal de kans hebben om gecontroleerd te worden."

Etnisch profileren is onwettig, waarschuwt advocaat Abderrahim Lahlali, gespecialiseerd in vreemdelingenrecht en CD&V-gemeenteraadslid in Ronse. Lahlali houdt zijn hart vast: "Een bruine huid en krulhaar maken je nog niet verdacht. Als de overheid op basis van Maghrebijnse uiterlijke kenmerken handelt, dan is dat in strijd met de grondwet en met internationale verdragen, waaronder dat van de mensenrechten. In Israël gebeurt dat wel, maar dat is geen referentie. Als we het Israëlische systeem zouden importeren, dan is de overheid strafrechtelijk vervolgbaar."

Marc Descheemaecker, voorzitter van de raad van bestuur van Brussels Airport, sprak maandag nog over selectieve controles "zoals in de VS of Israël".

Andere vormen van profilering doorstaan wel de juridische toets. Zo mag de politie aan de ingang van Zaventem mensen tegenhouden met een strafrechtelijk verleden. Dat geldt ook voor mensen die ooit genoemd werden bij Sharia4Belgium of opduiken op de OCAD-lijst, een lijst met ruim 800 terreurverdachten die extra in de gaten worden gehouden door de Belgische inlichtingendiensten. Zolang het maar om objectief vastgestelde criteria gaat.

Jambon en de vakbonden hebben afgesproken dat de politie op Zaventem een specifieke opleiding zal krijgen. Daarin zit onder andere een pakket gedragsanalyse, waarin ze verdachte gedragshandelingen leren herkennen. "In de VS gebeurt dat nu ook al. Daar krijgen de douaniers sinds 9/11 een gelijkaardige cursus om verdachte gezichtsuitdrukkingen, talen of bagages van reizigers op te merken", zegt Lahlali.

Feit is natuurlijk dat niet elke terrorist er verdacht uitziet. Bovendien reizen zij vaak onder een valse identiteit, wat het moeilijk maakt om hen te onderscheppen. Een mogelijke oplossing zijn speciale gezichtscamera's. Zij scannen de gelaatstrekken van alle passagiers en geven een waarschuwingssignaal als een verdachte persoon opduikt. Ook die techniek wordt al toegepast in de Verenigde Staten.

Jambon heeft de politie beloofd dat er technische apparatuur, zoals camera's, zal worden aangekocht. Ook luchthavenuitbater BAC heeft beloofd om extra te investeren in veiligheid.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234