Zaterdag 29/01/2022

Israël heeft met liquidatie Jaabari grote fout gemaakt

null Beeld UNKNOWN
Beeld UNKNOWN

De liquidadie van Ahmed Jaabari, het hoofd van de militaire tak van Hamas, was onnodig want er liepen onderhandelingen om raketaanvallen te stoppen. Dat argumenteert Gershon Baskin. Hij is medevoorzitter van het Israel Palestine Center for Research & Information en initiatiefnemer van geheime onderhandelingen om Gilad Shalit vrij te krijgen.

OPINIE

Ahmed Jaabari, het hoofd van de militaire tak van Hamas en verantwoordelijk voor de ontvoering van de Israëlische soldaat Gilad Shalit, is woensdag door Israëlische raketten gedood. Waarom? De Israëlische regering heeft verklaard dat het doel van de huidige aanvallen op Gaza is dat ze zo'n afschrikwekkende werking moeten hebben dat er geen raketten meer op Israël worden afgevuurd.

Eerdere liquidaties hebben ertoe geleid dat Hamasleiders onderdoken en het heeft tijdelijk raketaanvallen op Israël weten te voorkomen. Volgens Israëlische leiders zal die afschrikking opnieuw worden bewerkstelligd als militaire en politieke leiders doelgericht worden gedood en als de militaire infrastructuur van Hamas hard wordt getroffen. Maar dat beleid is op langere termijn nooit effectief gebleken, zelfs niet nadat de oprichter en geestelijk leider van Hamas, sjeik Ahmed Yassin, werd vermoord. Hamas legde toen de wapens niet neer en zal ook nu niet ophouden met het afschieten van raketten zolang er geen wapenstilstand is.

Toen we onderhandelden met Hamas over de vrijlating van Shalit meenden leden van het Israëlische team dat Jaabari geen deal zou sluiten omdat hij ervan uitging dat, zolang hij Shalit gevangen hield, hij niet gedood zou worden. Dat werd onzekerder na de vrijlating van de soldaat. Of hij geliquideerd zou worden, hing vanaf dat moment af van welke waarde de Israëlische regering hechtte aan een levende Jaabari. Dat oordeel is afgelopen week helder geworden.

Ik geloof dat Israël een grote en onverantwoordelijke strategische fout heeft gemaakt met het besluit Jaabari te doden. Niet dat hij een man van vrede was. Hij geloofde niet in vrede met Israël en weigerde elk direct contact met Israëlische leiders en zelfs met mensen zonder enige officiële functie, zoals ik. De onderhandelingen met Jaabari verliepen via mijn tegenhanger bij Hamas, Ghazi Hamad, de viceminister van Buitenlandse Zaken van Hamas, die van Jaabari het mandaat had gekregen rechtstreeks met mij te onderhandelen.

Tijdens het doorgeven van boodschappen tussen beide partijen leerde ik uit eerste hand dat Jaabari niet alleen geïnteresseerd was in een staakt-het-vuren op lange termijn, maar dat hij ook degene was die verantwoordelijk was voor eerdere wapenstilstanden die door de Egyptische geheime dienst waren voorbereid. De morgen dat hij werd gedood had Jaabari een voorstel ontvangen voor een langdurig staakt-het-vuren met Israël, compleet met afspraken over het afdwingen van de overeenkomst. Dit voorstel werd aanvaard door Ghazi Hamad en ondergetekende toen we elkaar vorige week in Egypte spraken.

Het doel was om het bekende patroon uit het verleden achter ons te laten. Jarenlang was het steeds hetzelfde verhaal: de Israëlische geheime dienst ontdekt dat er een terroristische aanval vanuit Gaza dreigt en het leger voert om dat te voorkomen een luchtaanval uit tegen de betrokken terreurcellen, die vaak bestaan uit leden van de Islamitische Jihad, volksmilities en salafistische groepen die niet onder de controle van Hamas staan. Die cellen voeren aanvallen uit op Israëlische steden vlak bij Gaza, die vaak doel missen. De Israëlische luchtmacht reageert daar snel op. Gewoonlijk is het resultaat tussen de 10 en 25 doden in Gaza, geen slachtoffers in Israël en heel veel schade aan huizen en materieel aan beide kanten.

Andere leiders van Hamas en leden van de Shuraraad, het belangrijkste besluitvormende orgaan van Hamas, steunden een nieuwe poging tot een staakt-het-vuren omdat ze net als Jaabari de zinloosheid inzagen van achtereenvolgende raketaanvallen op Israël die Israël geen echte schade toebrachten, maar wel tientallen slachtoffers in Gaza opleverden. Jaabari wilde zijn tactiek van 'verzet' waarmee hij de strijd tegen Israël bedoelde, niet opgeven, maar hij zag de noodzaak in van een nieuwe strategie en was bereid akkoord te gaan met een langdurige wapenstilstand.

Deze oorlog wordt door Israël opnieuw voorgesteld alsof het geen keuze heeft. De bevolking schaart zich achter de regering, zoals je dat overal ter wereld mag verwachten. De VS steunen de Israëlische operatie omdat "Israël volledig het recht heeft zichzelf en zijn bevolking te beschermen". Dat heeft het zeker, maar het is de vraag of er geen andere middelen mogelijk zijn, zonder geweld.

Israël heeft doelgericht doden, invasies, drones, F-16's, economische blokkades en politieke boycots uitgeprobeerd. Het enige wat niet geprobeerd is, is het sluiten van een overeenkomst (door onpartijdige bemiddelaars) met als doel een langdurige wapenstilstand.

Stoppen
Geen regering kan accepteren dat de burgerbevolking wordt belaagd vanuit aanpalend gebied. Het afvuren van duizenden raketten vanuit Gaza moet stoppen. Maar een wederzijds erkende wapenstilstand was mogelijk. Het verschil tussen het voorstel dat ik samen met mijn Hamastegenhanger opstelde met de voorstellen uit het verleden is dat het een mechanisme bevat om het gevaar van terreuraanvallen aan te pakken én heldere definities van schendingen vastlegt. Dit voorstel zou zowel aan Jaabari als aan Israëlische veiligheidsfunctionarissen, die van onze onderhandelingen wisten, worden voorgelegd.

In het voorstel dat Jaabari, voor zover ik weet, enkele uren voor zijn dood onder ogen kreeg, wordt voorgesteld dat Israëlische informatie middels de Egyptenaren zou worden doorgegeven aan Jaabari zodat hij actie kon ondernemen om een aanval op Israël te voorkomen. Jaabari en zijn troepen zouden dan een kans krijgen aan te tonen dat ze het meenden toen ze medewerkers van de Egyptische geheime dienst vertelden dat ze niet in een escalatie geïnteresseerd waren. Als Jaabari had ingestemd met het voorstel, dan hadden we een nieuwe ronde van geweld kunnen voorkomen. Had hij geweigerd, dan was Israël waarschijnlijk op een soortgelijke wijze in de aanval gegaan als nu.

Het was het op zijn minst waard geweest het voorstel uit te proberen, temeer omdat daarin staat dat een tegenaanval van Israël - als het van een raketaanval op korte termijn hoort - niet als een schending van het staakt-het-vuren zou gelden en niet tot escalatie zou leiden.

In plaats daarvan is Jaabari nu dood, en met hem is de mogelijkheid van een langdurige wapenstilstand in rook opgegaan. Een van de pragmatischere Hamasleiders is geëlimineerd. Wie zal hem vervangen? Ik ben er niet van overtuigd dat de politieke en militaire leiders in Israël daar een antwoord op hebben.

null Beeld EPA
Beeld EPA
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234