Woensdag 27/10/2021

Islampartij heeft sleutels van Tunesische toekomst in handen

Op officiële uitslagen is het wachten tot vandaag, maar volgens eigen schattingen heeft de islamistische Ennahdapartij zo'n 40 procent van de stemmen gehaald bij de verkiezingen in Tunesië, zondag. Daarmee wordt ze meteen de sterkste politieke kracht in het land. Niet-religieuze groepen zijn ongerust.

Na de vlucht van dictator Ben Ali op 14 januari kreeg Ennahda ('Wedergeboorte') weer officieel bestaansrecht in Tunesië. De partij heeft haar wortels in de prille jaren zeventig, toen enkele intellectuelen hun bewondering voor wijlen de Egyptische president Nasser verruilden voor de islam.

In 1989 had Ennahda al aan de parlementsverkiezingen deelgenomen, maar het resultaat dat de formatie toen haalde (officieel 14 procent, vermoedelijk eerder 30 procent) was allerminst naar de zin van Ben Ali. De president bond de strijd aan met het religieuze extremisme, liet de partij verbieden en gooide duizenden leiders en militanten in de cel. Rached Ghannouchi, medeoprichter en boegbeeld, vertrok in 1991 naar Groot-Brittannië, kreeg daar politiek asiel en werd in eigen land ter dood veroordeeld.

Op 30 januari, twee weken na Ben Ali's aftocht, keerde Ghannouchi naar zijn vaderland terug. Hoewel het nog wachten blijft op de uitslag van de verkiezingen ter oprichting van een grondwetgevende raad, zondag, zei een anonieme woordvoerder van Ghannouchi gisteren aan AFP dat deze op minstens 60 van de in totaal 217 zetels in de Constituante hoopt. In een ander cijfer dat gisteren circuleerde was sprake van 40 procent van de stemmen. Maar met welke percentages de Onafhankelijke Nationale Kiesraad vandaag ook uitpakt, in één ruk is Ennahda de grootste partij van het democratische Tunesië geworden.

De Constituante stelt zich tot taak een grondwet te schrijven en een president aan te stellen. Die moet een regering op de been brengen die aanblijft tot er parlementsverkiezingen plaatsvinden. Ennahda, dat een aantal religieuze heethoofden op een zijspoor parkeerde in de hoop zo gematigder voor de dag te komen, pleit zelf alvast voor een regering van nationale eenheid.

Geen politieke rol voor de sharia

Zeker binnen de gelaïciseerde middenklasse heerst onrust over Ghannouchi's partij. Officieel spiegelt Ennahda zich aan de AKP-partij van de Turkse premier Recep Tayyip Erdogan. Vertegenwoordigers van de sociaal-democratische en socialistische partijen, gisterochtend geïnterviewd op radiozender France Inter hoedden zich echter voor al te snelle vergelijkingen. Anders dan Turkije beschikt Tunesië niet over een diep gewortelde lekenstaat die religieuze excessen van zich af kan duwen, zei een van de geïnterviewden.

Toch oogt het programma van Ennahda behoorlijk democratisch. De partij ging te rade bij een tweehonderdtal specialisten, onderzoekers en zakenlui en kwam uit bij een maatschappijproject dat garant staat voor de vrijheden, dat het republikeinse stelsel verdedigt, voorstander is van de vrije markt en de scheiding der machten. De partij zegt ook bij het multipartijensysteem te zweren en bereid te zijn tot het sluiten van compromissen. Als bewijs van het feit dat het er geen islamistische agenda op na houdt, voert Ennahda aan dat het voor een aan de moderniteit aangepaste islam opkomt. Dat wil bijvoorbeeld zeggen dat de partij geen staatkundige rol voor de sharia weggelegd ziet, de koranwet die voortaan in buurland Libië de belangrijkste rechtsbron is.

Ook aan de status van de Tunesische vrouw wil Ennahda, dat zichzelf veeleer als rechtsconservatief bestempelt, niet tornen. Maar op de Boulevard Bourguiba, 'de Champs-Elysées van Tunis', tonen hoofddoekloze vrouwen zich ongerust. In heel wat getuigenissen is sprake van agressief terechtwijsgedrag door fanatiekelingen en laatst pakte de politie tientallen moslims op die betoogden tegen de vertoning van de film Persepolis.

Ook aan diverse universiteiten sloegen radicalen agressief aan het betogen vanwege het toegangsverbod voor vrouwen die hun hele gezicht bedekken. Een van de problemen waarmee Ennahda kampt, is het intomen van haar eigen basis. Die bestaat veelal uit arme Tunesiërs die op religieus gedreven assistentie kunnen rekenen.

Waarbij meteen de vraag rijst hoe Ghannouchi's formatie vanuit het niets plots heel Tunesië kon bestrijken. De partij slaagde er ook in een professionele campagne op touw te zetten, compleet met flyers en meetings. Zelf verzekert Ennahda dat het zijn fondsen betrekt uit vrijwillige bijdragen van sympathisanten. De tegenstanders vrezen dat er geld uit de aartsconservatieve Golfregio naar Ghannouchi is gevloeid. Bewijzen daarvoor zijn er echter niet.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234