Woensdag 28/07/2021

'Islam is liefde', predikt president Khatami

De parlementsverkiezingen in Iran vinden pas vrijdag plaats, maar de hervormingsgezinden verkeren nu al in een overwinningsroes. Hun luidruchtige meetings worden druk bijgewoond door vrouwen, studenten en jongeren, de natuurlijke achterban van de gematigde president Khatami.

Teheran

Van onze medewerker

Arthur van Amerongen

De campus van Teheran, maandagmiddag. "Dostet darim, Abdi, we houden van je Abdi!" Achthonderd studenten juichen Abbas Abdi toe in een bomvolle aula. De kalende veertiger wuift naar zijn aanhangers en neemt plaats op het podium.

Abdi is een historische figuur in Iran. In 1979 was hij het meesterbrein achter de langdurige gijzeling van de Amerikaanse ambassade in Teheran, tegenwoordig is hij het boegbeeld van de liberale stroming die Iran in twee jaar volkomen op zijn kop heeft gezet. Abdi was een belangrijke kandidaat voor de parlementsverkiezingen aanstaande vrijdag, maar werd onlangs zonder opgaaf van redenen gediskwalificeerd door ultraconservatieve elementen in de Iraanse regering.

Vorig jaar juli braken er heftige studentenrellen uit nadat de krant Salaam, waarvan Abdi hoofdredacteur was, door de autoriteiten gesloten werd. Er vielen doden en de opstand, die zich uitbreidde over heel Iran, kon alleen met veel geweld door leger en politie worden onderdrukt.

Op het podium in de aula herinnert hij aan de rellen: "Vorig jaar begonnen de rellen hier op deze campus, nadat mijn krant om onbenullige redenen werd gesloten door onze tegenstanders. Als de 'hardliners' in de regering denken dat ze de studenten met geweld kunnen stoppen, toen maar ook nu, hebben ze het goed mis. Twintig jaar geleden waren wij de leiders van de revolutie, nu zijn jullie het. Jullie hebben onze fakkel overgenomen, ik ben trots op jullie!"

De zaal joelt en brult en Abdi neemt plaats tussen de kopstukken van de Mosharakat e Islami (Islamitische samenwerking) en de Tweede Khordaat-beweging (genoemd naar de Iraanse datum waarop president Khatami in 1997 tot president werd gekozen).

De overwinningsroes van de liberalen is overal voelbaar in de stad. De luidruchtige verkiezingsbijeenkomsten worden druk bezocht door vrouwen, studenten en jongeren, de natuurlijke achterban van president Khatami.

Toen hij in mei 1997 volkomen onverwacht de presidentsverkiezingen won, verwachtte niemand dat hij in ruim twee jaar tijd de islamitische republiek op haar grondvesten zou doen daveren. De vriendelijke, altijd goedlachse man predikte als een oude Woodstock-bezoeker de boodschap van liefde en tolerantie. Met de leus 'Islam is liefde' kreeg hij 80 procent van de Iraanse bevolking achter zich en brak de Iraanse lente door. De grauwsluier die twintig jaar over het land had gehangen, loste zich langzaam maar zeker op. Plotseling zag je stelletjes gearmd over straat lopen en klonk overal weer muziek. Kranten schreven wat ze wilden, overal werden internetcafés geopend en het Amerikaanse CNN werd toegelaten op de kabel.

Voor de ultraorthodoxe ayatollahs is vooral de toenemende invloed van de Amerikaanse cultuur in Iran een gruwel. Aartsvijand Amerika is overal voelbaar in Teheran: iedereen heeft Titanic gezien, Coke, Levi's en Marlboro zijn razend populair en de hamburger wordt inmiddels als traditioneel Iraans eten beschouwd.

Abbas Abdi was een van de eerste politici die openlijk toenadering zocht tot de Verenigde Staten. Eind 1997 ontmoette hij in Parijs zijn voormalige gijzelaar Barry Rosen en bood hij openlijk zijn excuses aan voor de gijzeling en de bezetting van de Amerikaanse ambassade. Bij zijn terugkomst in Iran werd hij in elkaar geslagen door de Hezbollahi's, de militante stoottroepen van de ultraorthodoxe elementen in de regering.

De Hezbollahi's, gewapend met knuppels en messen en met bivakmutsen rondrijdend op brommers, waren tevens verantwoordelijk voor het bloedbad dat vorig jaar werd aangericht onder protesterende studenten na de sluiting van Abbas Abdi's dagblad Salaam. Deze 'hooligans', zoals ze in de media worden genoemd, zijn de enige die aanstaande vrijdag het verkiezingsfeest kunnen verstoren. Maar hun opdrachtgevers, de ultraorthodoxe mullah's en ayatollah's in de regering, zullen zich waarschijnlijk gedeisd houden, in de wetenschap dat het volk genoeg heeft van de farizeïsche scherpslijperijen.

Na afloop van de verkiezingsbijeenkomst op de campus vertrekken de meeste studenten naar een feest in een nabijgelegen sporthal. Op het podium speelt een Iraanse popband, tweeduizend jongeren klappen uitzinnig mee. Twee jaar geleden was dit ondenkbaar en zou de gevreesde zedenbrigade de aanwezigen met knuppels uiteen hebben geslagen. Iedereen zwaait met posters van een lachende Khatami, jonge, zwaar opgemaakte meisjes met de sluiers los om het hoofd roepen 'Mister President, We Love You' voor de camera's van de buitenlandse televisieploegen.

Dankzij Khatami vond afgelopen zomer in Teheran het eerste popfestival sinds de islamitische revolutie plaats. Hij heeft, in tegenstelling tot de vastgeroeste geestelijke leiders, op tijd ingezien dat de Iraanse jeugd een tijdbom was onder de strenge islamitische republiek. Op alle fronten is hij in de duizend dagen dat hij nu aan de macht is, tegengewerkt, maar zijn moed wordt aanstaande vrijdag beloond. Het parlement, waarin de ultraorthodoxen tot nu toe nog in de meerderheid waren, zal een ware gedaanteverwisseling ondergaan. Het nieuwe motto: 'Islam is liefde'.

Jonge, zwaar opgemaakte meisjes met de sluiers los om het hoofd roepen 'Mister President, We Love You'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234