Woensdag 18/05/2022

Is vondst Rembrandt-etsen verzonnen?

Geheimzinnige Duitse koper wil anoniem blijven

Twee etsen van Rembrandt hebben de Nederlandse kunstwereld behoorlijk op zijn kop gezet. De drukken werden bij toeval ontdekt en zouden inmiddels verkocht zijn aan een Duitse verzamelaar. Taxateur-restaurateur Toon Wildeboer, die de drukken aan Rembrandt toeschreef, wil de naam van de koper niet openbaar maken. Theo Laurentius en zijn zoon Frans van het Rembrandt Research Project (RPP) betwijfelen daarom of er ooit wel etsen zijn gevonden. Theo Laurentius sprak in de Volkskrant van "een canard".

Even de feiten op een rijtje. Een kleine maand geleden kocht een inwoonster van Utrecht op een rommelmarkt, een zogenoemde vlooienmarkt, een boekje voor twee gulden vijftig (45 frank). Het boekje bleek drie etsen te bevatten. Twee daarvan, De Pannenkoekenbakster en Bedelaar met vrouw, waren volgens Wildeboer vervaardigd door Rembrandt. De derde is toegeschreven aan een leerling van de meester. De drie etsen zouden onlangs gekocht zijn door een Duitse kunstverzamelaar voor 110.000 gulden (1,9 miljoen frank).

Wildeboer kreeg de etsen kort na aanschaf onder ogen. Hij taxeerde de twee Rembrandts op 30.000 tot 50.000 gulden per stuk (550.000 tot 916.000 frank). Uiteindelijk bracht De Pannenkoekenbakster 60.000 gulden op en Bedelaar met vrouw 40.000 (1,1 miljoen en 700.000 frank). De derde ets leverde 10.000 gulden op (180.000 frank).

Volgens Frans Laurentius heeft bijna niemand de etsen werkelijk gezien. Wildeboer beweert dat hij Theo Laurentius wel degelijk om diens oordeel heeft willen vragen. "Ik kreeg zijn zoon aan de telefoon. Diezelfde avond stond er een vervelend artikel in de krant. Toen kon hij van mij mijn rug op."

Volgens Frans Laurentius is niet naar voren gekomen om wat voor drukken het gaat. "Er zijn drie mogelijkheden. Of het zijn goede drukken, of late of het zijn reproducties. Late drukken zijn veel minder waard." Zelfs als het om een goede druk gaat, zou de waarde slechts hooguit 20.000 gulden zijn. Minder dan wat er nu voor betaald is.

Laurentius jr. zet eveneens vraagtekens bij het verloop van de verkoop van de etsen aan de Duitse verzamelaar. "Ik vind het een erg romantisch verhaal. Ik heb begrepen dat de verzamelaar met een expert speciaal naar Utrecht is afgereisd om de etsen te zien. Ik vraag me af waarom iemand uit Duitsland dat zou doen. Zo bijzonder zijn ze niet. Op een veiling in Duitsland maakt hij een grote kans op veel betere exemplaren."

Het feit dat Wildeboer de naam van de koper angstvallig geheim houdt, vergroot de twijfel. Ook de naam van de vrouw die de Rembrandts toevallig heeft gekocht, is onbekend. Daarom suggereerde Laurentius sr. in de Volkskrant dat de vondst door Wildeboer was verzonnen om publiciteit te krijgen.

Hebben we te maken met een vondst, die overigens niet zo bijzonder is, of met een verzinsel. Mochten de koper en de Utrechtse die de etsen op de kop tikte zich willen identificeren, dan was het probleem opgelost. De zwijgzaamheid van de laatste wordt toegeschreven aan haar bijstandsuitkering. Onverwachte inkomsten kunnen het einde van die uitkering betekenen.

Volgens Wildeboer, die de hele kwestie wel "amusant" vindt, kan hij de naam van de verzamelaar niet prijsgeven omdat hij geheimhoudingsplicht heeft. Wel zegt Wildeboer dat de koper al een Rembrandt-verzameling heeft en daarom zijn identiteit niet wil prijsgeven. "Wie geeft graag toe dat hij een waardevolle verzameling heeft?"

Inmiddels heeft Wildeboer ons de naam van de geheimzinnige koper genoemd, op uitdrukkelijke voorwaarde dat we die niet prijs zouden geven. De geheimzinnige koper zou in elk geval een inwoner van Berlijn zijn. Verschillende Berlijnse kranten hebben er aandacht aan besteed. Het boulevardblad BZ spreekt in een artikel expliciet van een Berlijnse verzamelaar. BZ-redactrice Martina Kaden is ook op de hoogte van diens identiteit.

Maar het blijkt dat ook zij de naam van Wildeboer heeft, zodat de twijfel blijft bestaan. Want ook in het telefoonboek van Berlijn bleek de genoemde naam niet naspeurbaar. Zekerheid zal er pas binnen enkele weken zijn. Volgens Wildeboer komt de koper dan weer naar Nederland. Tijdens dat verblijf zou hij bereid zijn met de pers te praten.

Evert-Jan Pol

Rembrandt-etsen hebben de Nederlandse kunstwereld op zijn kop gezet.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234