Vrijdag 19/07/2019

Moord Julie Van Espen

Is Steve Bakelmans ontoerekeningsvatbaar? Nog steeds geen centrum in ons land om dat te onderzoeken

In het Pieter Baan Centrum worden zware criminelen zeven weken lang onderzocht. Beeld robin utrecht

Een centrum waar gevaarlijke criminelen zeven weken lang binnenstebuiten gedraaid worden: in Nederland bestaat het al een eeuwigheid, in ons land wachten experts er al een eeuwigheid op. ‘Wij hebben een Pieter Baan Centrum nodig. Sommige gevallen zijn te complex om in de gevangenis te onderzoeken.’

In ons land komt de verdachte van de moord op Julie in de gevangenis terecht waar hij in afwachting van zijn proces enkele keren door gerechtspsychiaters onderzocht zal worden. Het rapport van de deskundigen zal zeggen of de man toerekeningsvatbaar is of niet. Het oordeel zal gebaseerd zijn op de enkele uren die de psychiaters met de verdachte hebben doorgebracht.

Zelfs neurologen en cultuurantropologen

Helemaal anders gaat het er in Nederland aan toe. Een verdachte wordt van de gevangenis naar het Pieter Baan Centrum (PBC) in Almere overgebracht. Daar wordt hij 24 uur op 24 geobserveerd en door alle mogelijke specialisten onderzocht: psychiaters, psychologen, juristen, forensische milieuonderzoekers (die de achtergrond en levensloop in kaart brengen), en soms ook neurologen en cultuurantropologen.

Een observatie in het PBC duurt zeven weken. De verdachten verblijven op een van de vier beveiligde afdelingen, waar telkens acht cellen voorzien zijn. De rechtbank krijgt na de zeven weken van het Centrum een verslag met een beschrijving van de stoornis. Het advies is zeer gedetailleerd: de experts zeggen niet of de betrokkene geïnterneerd moet worden of niet – zoals bij ons. Ze geven wel een gedetailleerde omschrijving: is hij volledig ontoerekeningsvatbaar, enigszins verminderd, verminderd, sterk verminderd of helemaal ontoerekeningsvatbaar. Ook wordt gezegd of er kans is op recidive.

Elk jaar worden er 200 verdachten onderzocht. “Met schitterende resultaten”, zegt advocate Christine Mussche, die gespecialiseerd is in zedenfeiten. Zij pleit voor een soortgelijk centrum bij ons. “Een expert zal beter kunnen oordelen over iemand als hij hem heeft kunnen observeren. Dat is toch geen overbodige luxe?”

Voorzien in de wet van 1930

Expert en gerechtspsychiater Paul Cosyns is het met haar eens. “Al decennialang vragen wij om zo’n penitentiair centrum waar verdachten uitgebreid kunnen worden onderzocht. In de wet op de internering van 1930 is het al voorzien. Ook in de huidige interneringswet is de mogelijkheid voorzien om iemand in observatie te nemen. Maar het is er niet, het blijft bij beloftes. Ik hoor al twintig jaar dat het voor  volgend jaar is.” Volgens Justitie is de uitvoering van de wet die zegt dat zo’n centrum er moet komen, voorzien voor 2020.

“Als wij als deskundige worden aangesteld, moeten wij de verdachte ambulant onderzoeken - ter plaatse, in de gevangenis dus. Maar er zijn gevallen die zo complex zijn dat je de knoop niet kan doorhakken door ze enkele keren in de gevangenis te onderzoeken. Kim De Gelder is een goed voorbeeld. We hadden die jongen moeten opnemen in een observatiecentrum en hem 24 uur volgen om hem echt te leren kennen. Zijn probleem was te complex om op te lossen door hem alleen maar af en toe in de gevangenis te gaan spreken”, zegt Cosyns nog.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden