Zaterdag 15/08/2020
In de Chileense hoofdstad Santiago protesteren vrouwen tegen geweld en verkrachting.Beeld EPA

ColumnSaskia De Coster

Is staken nog van deze tijd en deze mensen?

Saskia de Coster is schrijver van de roman Nachtouders. Haar column verschijnt tweewekelijks.

“Ik begrijp dat ze staken maar het duurt te lang”, reageert een gestrande reiziger. Begrip houdt op als er te veel praktische bezwaren zijn en stakingen veroorzaken nogal wat hinder. Hinder is net de bedoeling. Impact door dwarsliggerij. In Frankrijk breken ze stakingsrecords. Nu al de dertigste dag op rij rijden er geen treinen omdat de Franse regering weigert de pensioenhervormingen bij te sturen. 

Staken, zo leerden wij op de schoolbanken, is een van de voorrechten van het werkvolk in een democratie. Je kan het werk neerleggen om te tonen dat je een beetje onmisbaar bent in het sociaal-economisch geheel en zo kan je op niet al te sympathieke manier je rechten afdwingen. Staalarbeiders, honingbijen, vuilnisophalers algelijk. Maar is staken nog van deze tijd en deze mensen?

Huisdieren blijven vooralsnog gehoorzamen en meedraaien in het systeem. Kinderen hebben wel al het werk neergelegd. Vorig jaar staakten leerlingen wereldwijd om mee te doen aan klimaatbetogingen. 

Ook vrouwen tekenen protest aan. Uit de oudheid komt het satirische toneelstuk Lysistrata (vrouwenstaking) van Aristofanes. Vrouwen waren sowieso tweederangsburgers – als ze al burgers waren – en zetten hun krachtigste machtsmiddel in: seks. Ze hielden de benen gekruist zolang hun mannen oorlog bleven voeren. Omdat ze het beu waren, al dat geweld. De toneelschrijver voerde de situatie op als een soort absurde grap. Minder genot, minder kinderen ook. Het voortbestaan bedreigd. Tot de mannen stopten met hun oorlog.

Naast het podium hebben vrouwen niet zo vaak gestaakt. Hun economische impact is (was?) te klein. Maar ze laten wel steeds meer van zich horen. In Latijns-Amerika, en op vele plekken in de wereld, overheerst de machocultuur. Het Chileense protestlied ‘Een aanrander op je weg’, oorspronkelijk een hymne tegen verkrachters, is uitgegroeid tot een feministische kreet, een protest tegen het structurele geweld van mannen op vrouwen.

Waarom klinkt op dit moment in de geschiedenis de vrouwelijke proteststem luider dan ooit? Daar is werk voor historici: hoe komt het dat de geschiedenis van de vrouw een geschiedenis van onderdrukking is, maar dat ze nu wel een stem en plaats begint op te eisen? Fysiek overwicht is niet meer zo nodig om te overleven. Er moeten geen beesten meer naar holen gesleept, spierkracht kan steeds meer vervangen worden door robotkracht. Misschien is dat een van de verklaringen voor de vervrouwelijkende wereld. Vrouwen zijn niet meer zo afhankelijk. En niet meer zo passief.

Opmerkelijk is dat de tegenwoordige tijd van het werkwoord staken net actief is. In de kunstwereld bijvoorbeeld. Een staking van vrouwen in de kunstwereld zou voor logistieke haperingen zorgen maar inhoudelijk zou het gemis niet meteen te voelen zijn. Volgende week opent in Museumcultuur Strombeek/Gent het jaar van de vrouw. De spotlights gaan een jaar lang staan op kunst door vrouwen, met filmmaakster Chantal Akerman en de éminence grise Jacqueline Mesmaeker op kop. Het omgekeerde van de staking: de overname.

“Ik begrijp dat ze het doen maar dit is te lang”, denken sommige tijdsgenoten. Dus begint het pas. Een nieuw tijdperk. Impact.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234