Donderdag 29/07/2021

Syrië

Is Poetin bereid Assad te laten vallen?

De Amerikaanse buitenlandminister Rex Tillerson bij zijn aankomst in Moskou.  Beeld EPA
De Amerikaanse buitenlandminister Rex Tillerson bij zijn aankomst in Moskou.Beeld EPA

Net voor de gesprekken van VS-buitenlandminister Rex Tillerson in Moskou reikten de G7 de Russische president Vladimir Poetin de hand. Ze erkenden dat hij nodig is voor een vredesakkoord in Syrië. Toch zal de eis dat hij Assad de rug toekeert wellicht nu nog op een njet botsen. 'Het Kremlin wacht op een duidelijker Trump-strategie, de Franse verkiezingsuitslag en een keuze tussen Turkije of Iran als regiopartner.'

"We geloven niet dat de militaire oplossing de juiste is. Rusland moet zo ver als mogelijk betrokken worden bij het politieke overgangsproces in Syrië." Met die boodschap suste de Italiaanse minister van Buitenlandse Zaken Angelino Alfano na een G7-vergadering over Syrië de scherpe kritiek aan het adres van de Russische president Vladimir Poetin.

Na maandag nog te hebben gedreigd met slimme sancties tegen Russische topfiguren die banden hebben met het Syrische regime, besloten de ministers van Buitenlandse Zaken van de VS, Duitsland, Japan, Groot-Brittannië, Canada, Frankrijk en Italië uiteindelijk om het overleg met Poetin nog een kans te geven.

Oude banden

De G7-ministers zijn het er wel over eens dat geen enkele oplossing in Syrië mogelijk is zolang Bashar al-Assad er nog aan de macht blijft. De Franse minister van Buitenlandse Zaken, Jean-Marc Ayrault, zei dat het daarom tijd is dat het Kremlin het regime van de Syrische president opgeeft. “We zeggen aan de Russen: grijp deze mogelijkheid om jullie te distantiëren van de gruwel van het regime van Assad en eindelijk oprecht te tonen dat jullie vrede willen”, zei Ayrault.

Tillerson zal die boodschap vanavond in Moskou overbrengen aan zijn Russische ambtsgenoot Sergei Lavrov. Omdat de G7 nu duidelijk probeert te de-escaleren na de Amerikaanse kruisrakettenaanval op een Syrische luchtmachtbasis vorige vrijdag, in vergelding voor een dodelijke gifgasaanval door de Syrische luchtmacht, is volgens Russische media de kans groot dat Tillerson morgenmiddag ook president Poetin zelf zal ontmoeten.

In Tillersons voordeel speelt alvast dat ze elkaar goed kennen. Als CEO van ExxonMobil kreeg de VS-buitenlandminister vijf jaar geleden uit Poetins handen de Orde van de Vriendschap op de borst gespeld, de hoogste onderscheiding die een buitenlander kan krijgen. Deze relatie kan hij nu mogelijk verzilveren, al zal het water diep zijn na de wederzijdse verwijten van de voorbije dagen. Rusland noemde de VS-aanval vorige week een 'agressie'; het Witte Huis sloot maandagavond nieuwe vergeldingen tegen Syrië niet uit.

Tillerson landde in Moskou trouwens onder een slecht gesternte. Net voor zijn aankomst beschuldigde Poetin de VS ervan "nog chemische aanvallen in scène te willen zetten", een complottheorie suggererend die Assad uit de wind zet.

'Poetin zal afwachten'

Rusland-kenner Hubert Smeets ziet de G7 mikken op een akkoord waarbij Rusland in ruil voor het loslaten van Assad, én het zich distantiëren van de pro-Iraanse Hezbollah-militie die een bedreiging is voor Israël, zijn militaire basissen in en financiële claims op Syrië mag behouden. “Je zou inderdaad kunnen denken dat dit voor Rusland een reële deal zou kunnen zijn”, zegt Smeets. "Toch denk ik niet dat president Poetin er nu al op in zal gaan."

Daar heeft de Russische schaakmeester volgens de historicus en journalist enkele strategische motieven voor. “De richting van het Syrië- en Rusland-beleid van VS-president Trump is volgens het Kremlin nog te weinig uitgekristalliseerd. Vergeet niet dat Tillerson een week geleden nog verklaarde dat Assads positie geen halszaak is, waarna na de gifgasaanval met de kruisraketten een bocht van 180 graden volgde. Maar wie zegt dat het volgende week niet weer anders zal zijn?”

Een volgende reden is dat de westerse alliantie niet noodzakelijk één blok blijft. Smeets: “Nu spreekt de G7 wel met één stem, maar Moskou zal eerst de uitslag van de Franse presidentsverkiezingen afwachten. Als Marine Le Pen zou worden verkozen, verandert de situatie weer in het voordeel van Poetin. Alles wat de politieke eenheid in Europa verzwakt, speelt in zijn voordeel. Ze zullen dus geen haast maken in Moskou.”

Een derde motief in de Russische afweging is volgens Smeets de vraag met welke gesprekspartners het het best in staat is de jihaddreiging in Rusland en zijn naburige gebieden het hoofd te bieden. “Onderschat niet de invloed van het feit dat de daders van de recente aanslagen in Sint-Petersburg en Stockholm uit Centraal-Azië kwamen, wat Poetin als zijn invloedssfeer beschouwt. Poetin is er zelf nog niet uit wie voor hem daar de beste bondgenoot is voor zijn energiebelangen en strijd tegen het jihadisme: Iran of Turkije. Het antwoord op die vraag zal grote gevolgen hebben voor de afloop van de oorlog in Syrië (waar beide regionale machten grote spelers zijn, MR).”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234