Dinsdag 26/01/2021

Vluchtelingencrisis

Is Orbán een dictator of overwinnaar?

Een demonstrant met een masker van de Hongaarse premier Viktor Orban.Beeld REUTERS

Hongarije heeft harde wetten geïntroduceerd om vluchtelingen te weren. De internationale reacties liegen er niet om, maar Der Spiegel ziet premier Orbán als voorlopige politieke winnaar van de crisis.

Anita Komuves in Quartz

De Hongaarse journaliste Anita Komuves keerde na een verblijf van een jaar in de VS terug in een land "waarin de door de staat gefinancierde media de suggestie wekken dat het land blootstaat aan een aanval van een golf migranten die banen willen, ziektes brengen, de Europese cultuur niet respecteren, vrouwen aanvallen en onder wie zich terroristen bevinden". In Quartz beschrijft ze dat Orbán weet dat veel Hongaren bang zijn voor de vluchtelingen. Ze citeert een peiling waarin 76 procent van de respondenten zich uitspreekt tegen het toelaten van 'Arabieren'. Nog eens 53 procent is tegen het toelaten van de etnische 'Pirez'. Deze laatste groep bestaat niet en is door de peilers verzonnen om de mate van xenofobie te meten.

Volgens Komuves versterkt Orbán de angst van de kiezers om zo zijn eigen status als redder des vaderlands veilig te stellen. "Een meedogenloos en inhumaan spel, waarbij in ruil voor een beetje politieke winst gespeeld wordt met de levens van mensen die een van 's werelds ergste conflicten ontvluchten."

Kim Lane Scheppele in Politico

De Amerikaanse sociologe Kim Lane Scheppele beschrijft in Politico de ongekende reikwijdte van de volgens haar "draconische militaire en politiewetten" die nu zijn aangenomen. "De antimigratiewetten fungeren om premier Orbán, die in zijn vijf jaar aan de macht al bijna-dictatoriale macht heeft vergaard, maximale ruimte te geven op te treden zoals hij wil. Maar deze wetten zijn als tijdelijk bedoeld. Om een meer permanente politiestaat op te bouwen, werkt de regering aan andere nieuwe wetten."

De minachting van de rechten van migranten gaat volgens Scheppele hand in hand met minachting voor de rechten van Hongaarse burgers. "De vluchtelingencrisis wordt aangegrepen om Hongarije om te turnen in een surveillancestaat. Terwijl de EU-instellingen toekijken, heeft Orbán een sluipende dictatuur gecreëerd waarin de waarden van democratie, mensenrechten en de rechtsstaat verpulverd worden. Het is nu dus tijd art. 7 van het Verdrag van de Europese Unie te gebruiken en Hongarije zijn stemrecht in EU-zaken te ontnemen."

Vluchtelingen gaan op de loop voor Hongaarse ordetroepen aan de grensovergang in Roszke.Beeld REUTERS

Jan Puhl in Der Spiegel

Het Duitse weekblad Der Spiegel maakt een andere inschatting. Onder de kop 'Fort Hongarije' schetst Jan Puhl hoe, terwijl West-Europese regeringen steeds bozer op Orbán worden, "de overheersende emotie bij Orbán tevredenheid met zichzelf lijkt te zijn". Tegenover een gezelschap Hongaarse ambassadeurs wimpelde hij buitenlandse kritiek af als "oneerlijk" en voorspelde hij dat de West-Europeanen zelf spoedig ook geen moslimvluchtelingen meer zullen willen accepteren.

Puhl: "Zodra Orbán kwesties als immigratie coöpteert van extreemrechts, begint de extremistische partij Jobbik te stagneren in de peilingen." Bovendien: "Orbán mag dan de oppositie leiden, hij staat bepaald niet alleen in Europa. Letland, Litouwen, Polen, Slowakije en Tsjechië blijven ook het idee van verplichte quota afwijzen. Sterker, de Hongaarse premier komt tot dusver als politieke winnaar uit de vluchtelingencrisis tevoorschijn."

The New York Times

The New York Times is evenwel not amused - noch door Orbán noch door de onwil van andere Oost-Europese landen om vluchtelingen op te nemen. In een hoofdcommentaar over 'Oost-Europa's korte geheugen' schrijft de krant dat het meest beschamende aan het mislukte EU-vluchtelingenberaad deze week was dat het werd getorpedeerd door "Oost-Europese landen die zich onlangs nog de warme omhelzing van hun westerse buren lieten welgevallen en daar goed van profiteerden".

Zeker, er zijn verklaringen. Zoals het feit dat de meeste van deze landen nog steeds armer zijn dan de rest, veelal weinig parate kennis hebben over de crises van het Midden-Oosten en nog steeds het "aura van slachtofferschap" niet hebben afgeschud. "Maar daar gaat het niet om."

"In deze crisis", schrijft de Amerikaanse krant, "zijn pogingen verantwoordelijkheid te ontduiken moreel verwerpelijk." Het gevolg van het dwarsliggen van Orbán en anderen is dat nu veel grenzen weer gesloten lijken te worden in Europa.

"Dat zou vooral de Oost-Europeanen zorgen moeten baren. Hun onmogeljkheid te reizen was een pijnlijk aspect van de decennia die ze onder de communistische dictatuur doorbrachten. En het genereuze onthaal dat ze kregen toen ze zich weer aansloten bij de westerse liberale democratieën was een grote triomf voor Europa. Het zou tragisch zijn als deze landen nu bijdragen aan het uit elkaar vallen van de Europese eenheid - precies nu die zo hoog nodig is."

Activisten verkleed als Angela Merkel, François Hollande en Viktor Orban demonstreren tegen het falende Europese vluchtelingenbeleid.Beeld REUTERS
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234