Woensdag 27/10/2021

'IS kan het hier schudden'

De woede over de dood van Moaz al-Kasasbeh (26), de Jordaanse piloot die door IS levend verbrand werd, is groot bij zijn landgenoten. En die lijkt nog aangewakkerd te worden om de nationale eenheid te herstellen. Zelfs de imam laat zich niet onbetuigd.

Zodra de imam het middaggebed inzet, rollen de verwensingen over het centrum van de Jordaanse hoofdstad Amman. "Moge God de terroristen vervloeken", galmt het uit de Hoessein-moskee, terwijl voetgangers en ronkende auto's zich door de nauwe straten wurmen. "Moge Hij wraak nemen voor ons! En moge God de ziel van onze held in het paradijs opnemen, hem belonen met alle goeds."

Terwijl de verbeten preek eindigt, bejubelt een groepje mannen voor het oog van lokale camera's hun gesneuvelde piloot en dreigt met "het vuur van Jordanië" voor Islamitische Staat (IS). "Ze hebben de woede van acht miljoen Jordaniërs gewekt!", roept een opgewonden jongeman.

Een dag nadat IS beelden online zette waarop ze een Jordaanse gevechtspiloot levend verbrandden, is twijfel over de noodzaak van oorlog tegen IS nauwelijks meer hoorbaar op de straten van Amman. Vrees voor de dood van hun piloot heeft plaatsgemaakt voor woede over diens lugubere einde. De roep om vergelding is overal.

"Wat zij kunnen, kunnen wij ook", zegt de 46-jarige Youssef Hassan. "Dat er in een oorlog slachtoffers vallen, begrijp ik. Maar wat ze onze piloot hebben aangedaan, is een vernederende en eerloze dood. De strijd met IS mag nu niet meer stoppen, totdat ze vernietigd zijn. Wij volgen daarin onze leider, de koning."

Ongebruikelijk fenomeen

Alsof het afgesproken werk is, vliegt prompt een viertal F-16's met donderend geraas over. De boodschap: Jordanië wordt belaagd, schaar je achter leger en regering, sla de handen ineen. De woede over de dood van Moaz al-Kasasbeh wordt aangewakkerd om de nationale eenheid te herstellen.

De afgelopen weken werd Jordanië immers geplaagd door een ongebruikelijk fenomeen. De familie van Kasasbeh, onderdeel van een machtige clan die geldt als steunpilaar onder de monarchie, uitte openlijk kritiek op de koning en diens beleid.

Maar als op woensdag de koning aankomt in Amman, na een voortijdig afgebroken overleg met president Obama in Washington, staan de straten naar het vliegveld weer vol met duizenden aanbidders. 's Ochtends executeerde Amman twee Al Qaida-leden als vergelding voor de moord op Kasasbeh en dat smaakt naar meer.

Zelfs de familie van de vermoorde piloot heeft een bocht van 180 graden gemaakt. Waar een week eerder Kasasbeh's moeder nog zei dat Jordanië niets te zoeken heeft in de strijd tegen IS in Syrië, eiste zijn vader gisteren een gevecht tot het einde tegen de terreurgroep.

Ze worden op hun wenken bediend. Vlak na terugkomst van de koning verklaart een legerwoordvoerder dat Jordanië de strijd tegen IS gaat intensiveren, om samen met de coalitieleden de groep "te degraderen, ondermijnen en uiteindelijk af te maken".

Slechts een enkeling uit twijfel. Een jonge student verklaart dat IS een project is van de Mossad en de CIA "om moslims te verdelen en onze religie in diskrediet te brengen".

Bloed met bloed

Hoewel niemand vandaag sympathie voor IS uit, zijn er nogal wat mensen die zeggen te weten dat ook in Jordanië steun is voor de groep. "Maar na vandaag niet meer: IS kan het schudden in Jordanië", zegt Rose Abu Salah (26), op de terugweg van een partijtje volleybal. "Ze probeerden ons bang te maken en het volk tegen de regering op te zetten, maar dat werkte averechts. Nu zijn we allemaal één. En het kleine clubje criminelen dat toch nog IS steunt, daar weet onze inlichtingendienst wel raad mee."

Haar conclusie is geheel in lijn met die van politieke waarnemers, die vrezen dat Jordanië ook in eigen land de repressie van radicale islamisten zal opvoeren.

Het stemt velen in Jordanië gerust. Behalve het groepje in het centrum en de duizenden aanbidders van de koning, blijft het woensdag dan ook grotendeels rustig in Amman. De koning heeft gesproken, voor vrijdag staan er nog wat protesten op het programma en verder sluiten volk en regering de rijen.

Voor nu. Want het is onduidelijk hoe een escalatie van de strijd tegen IS concreet moet plaatsvinden. Jordanië werkt binnen een coalitie en kan moeilijk op eigen houtje de oorlog naar een nieuw plan tillen. Binnen de coalitie loopt uitbreiding van de strijd tegen nogal wat obstakels op.

Bombarderen van IS wordt bemoeilijkt door aanwezigheid van burgers in steden die worden beheerst door de terreurgroep, tot nu toe wil geen enkel coalitielid eigen grondtroepen inzetten.

Maar in Jordanië hebben ze de tijd. Binnen het soort traditionele stammen als die waaruit de piloot - en een groot deel van de Jordaanse bevolking - afkomstig is, moet bloed met bloed worden vergolden. Youssef, de man bij de demonstratie in hartje Amman, citeert voor de gelegenheid een Jordaans spreekwoord: "De bedoeïen zal zijn wraak krijgen, al moet hij er een miljoen jaar op wachten."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234