Woensdag 26/06/2019

Moord Julie Van Espen Justitie

Is justitie te laks in het vervolgen van verkrachting?

De Vrouwenraad riep enkele jaren geleden met een actie op tot een mentaliteitswijziging rond verkrachting. Beeld Photo News

In ons land worden naar schatting 75.000 vrouwen per jaar slachtoffer van seksueel geweld. Het aantal veroordelingen ligt met 900 veel lager. Is justitie te laks in het vervolgen van verkrachting?

Twee veroordelingen voor verkrachting, maar toch op vrije voeten. Steve Bakelmans is niet de enige. In ons land wordt slechts een fractie van alle verkrachtingen juridisch vervolgd en veroordeeld. Per jaar wordt naar schatting 2 procent van de meerderjarige vrouwen slachtoffer van (poging tot) verkrachting of aanranding van de eerbaarheid. “We zitten met een heel hoog dark number”, zegt professor seksueel geweld Ines Keygnaert (UGent). “Zo’n negen op de tien slachtoffers blijven onder de radar.”

Van de 75.000 vrouwen die jaarlijks slachtoffer worden, doet slechts een tiende aangifte bij de politie. Het parket ziet jaarlijks zo’n 8.000 gevallen binnenkomen van verkrachting of aanranding. Daarvan wordt doorgaans de helft geseponeerd. Aan het eind van de rit volgen ongeveer 900 veroordelingen per jaar.

Zijn we te laks in het veroordelen van verkrachting? “Voor een veelpleger zoals Bakelmans, bij wie alle rode lichten gaan branden, is het onlogisch dat een onmiddellijke aanhouding enkel mogelijk is bij vluchtgevaar”, zegt directeur Liesbet Stevens van het Instituut voor Gelijkheid van Vrouwen en Mannen (IGVM). “We hebben nood aan ‘slimmere’ straffen op maat van de problematiek van de dader.”

Zorgcentra

Bakelmans werd eerder al veroordeeld voor de verkrachting van zijn ex-vriendin. Mocht hij Julie Van Espen ook hebben aangerand, is hij in zekere zin een atypische dader. In twee derde van de verkrachtingszaken is de dader een bekende, bijvoorbeeld in een familiale context. Keygnaert: “Beseffen dat je slachtoffer bent geworden van seksueel geweld duurt even. Slachtoffers zoeken soms onterecht de schuld bij zichzelf, of zijn ze bang voor de gevolgen van een aangifte.” 

Sinds november 2017 telt ons land drie Zorgcentra na Seksueel Geweld (ZSG) in Brussel, Gent en Luik, om slachtoffers zowel psychologisch als medisch te begeleiden. Ze kunnen er ook juridische ondersteuning krijgen. “De focus ligt in eerste instantie op de zorg”, zegt Keygnaert. “Als het slachtoffer dat wenst, voeren we ook een forensisch onderzoek uit. Zo kunnen zij later nog kiezen of zij aangifte doen.” Ongeveer zeven op de tien slachtoffers doen dat binnen de zes maanden. Door het succes van de Zorgcentra komen er volgend jaar drie bij.

Maar zelfs meer aangiftes leiden niet meteen tot meer veroordelingen. De helft van de gevallen wordt geseponeerd omdat er onvoldoende bewijs is, of de dader onbekend. “Het medisch onderzoek wordt vaak niet door een forensisch arts gedaan, maar door de huisarts of gynaecoloog”, vertelt wetsdokter Wim Van de Voorde (UZ Leuven). “Zij hebben niet altijd de reflex om andere sporen van geweld te zoeken.” De forensische stalen moeten ook geanalyseerd worden. “Als de dader bekent, verdwijnt het staal vaak in de koelkast. Terwijl we hun DNA zouden moeten bijhouden om in de toekomst onbekende daders op te sporen.”

Ook het Nationaal Instituut voor Criminologie en Criminalistiek (NICC) merkt een gebrek aan gegevens. “Vijfentwintig jaar na de zaak-Dutroux hebben we nog altijd geen cijfers over recidive bij seksueel geweld”, zegt onderzoeker Luc Robert (NICC/UGent). “Hoe kunnen we dan de efficiëntie meten van alle maatregelen die er zijn genomen?” Over het algemeen recidiveren seksuele delinquenten in ons land minder vaak dan andere feitenplegers, maar bij bepaalde profielen - zoals psychopaten - liggen die cijfers hoger, blijkt uit internationaal onderzoek.

Beeld DM

Na twee veroordelingen en vierenhalf jaar achter de tralies pleegde Bakelmans nu een moord. “Een straf tot de laatste dag uitzitten is nog altijd geen garantie tegen recidive”, zegt professor strafrecht Tom Vander Beken (UGent). “Meer zelfs, een behandeling werkt vaak beter buiten een gevangeniscontext, onder voorwaarden.” 

Een re-integratie op maat van elke dader vraagt om bijkomende middelen, zegt Stevens van het IGVM. “Alle individuele magistraten nemen seksueel geweld heel ernstig. Maar zonder geld en extra personeel kunnen zij moeilijk sneller werken.”

Slachtoffers van seksueel geweld kunnen terecht op de website www.seksueelgeweld.be.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden