Woensdag 01/12/2021

Is Jean-Marie Dedecker de Vlaamse Pim Fortuyn?

Marten Fortuyn zei dat het gedachtegoed van de Lijst Dedecker 'voor 85 procent' overlapt met dat van zijn broer

Bart Dirks vergelijkt Dedecker met zijn Nederlandse tegenhangers

Winnaar Yves Leterme en Jan Peter Balkenende zijn twee handen op een buik. Johan Vande Lanotte kan in Den Haag wellicht uithuilen bij Wouter Bos. Maar met wie mag Jean-Marie Dedecker zich in Nederland het meest verwant noemen? Is hij de Vlaamse erfgenaam van Pim Fortuyn of lijkt hij meer op Geert Wilders?

l RUZIE Zowel Wilders (ex-VVD) als Dedecker zijn van liberale snit. Wilders verliet uit eigen beweging de VVD (september 2004). Dedecker werd na de gemeenteraadsverkiezingen (oktober 2006) door Bart Somers uit Open Vld gezet en flirtte vervolgens tevergeefs met de N-VA.

Pim Fortuyn stopte in februari 2002, binnen een halfjaar, als lijsttrekker van Leefbaar Nederland. "Nou, daar moest ik me maar eens niet zoveel meer van aantrekken", zei hij in de Volkskrant toen de verslaggevers hem erop wezen dat hij tegen de partijlijn inging. Qua eigenzinnigheid zijn de drie aan elkaar gewaagd.

l POPULISME "Ik zeg wat ik denk en ik doe wat ik zeg." Fortuyn zei het als eerste, Wilders en Dedecker zeggen het hem na. Ze maken van hun hart geen moordkuil, ook als het politiek soms handiger is om zo nu en dan te zwijgen. Toch lijkt Wilders er geregeld bewust op uit om te choqueren en dreigt hij zich daardoor soms te overschreeuwen. Bij de kiezers werkt het overigens goed. Fortuyns woedeuitbarstingen leken nu eens spel, dan weer bittere ernst.

Dedecker zet zijn uitspraken ook graag dik aan, maar hij lijkt ze tenminste oprecht te menen.

l MERKNAAM Groep Wilders, Lijst Pim Fortuyn, Lijst Dedecker: de politicus is een merk dat in een mum van tijd 'in de markt' wordt gezet. Maar de naamkeuze zegt ook iets over hun karakter: het gaat kennelijk alleen goed als ze de onbetwiste leider zijn van hun eigen beweging. Samenwerken is niet hun sterkste punt, tegenwind echter geeft kracht. De Groep Wilders heet nu trouwens Partij voor de Vrijheid.

l MIGRANTEN Dedecker vindt arbeidsmigratie bespreekbaar, echte vluchtelingen zijn ook welkom. Over migranten spreekt hij gespierde taal, maar hij valt in het niet bij Wilders. Fortuyn bepleitte een uitermate restrictief vreemdelingenbeleid ("Ik vind zestien miljoen Nederlanders wel genoeg") maar wilde ook "een stevig emancipatiebeleid neerzetten voor islamitische vrouwen in achterstandswijken". Volgens Wilders is dat laatste dweilen met de kraan open.

l ISLAM Pim Fortuyn vond de islam een "achterlijke godsdienst". Wilders doet er een schepje bovenop. Volgens hem staat Nederland aan de vooravond van een "tsunami van islamisering", hij wordt "gek van al die moskeeën". Dedecker is op dat soort taal niet te betrappen. Die Nederlandse uitspraken worden vooral bij het Vlaams Belang gesmaakt.

l VLAAMS BELANG Pim Fortuyn hield het lonkende Vlaams Belang op afstand. Hij wilde wel eens met Dewinter, Haider, Fini of Berlusconi discussiëren, zei hij in 2002: "Dan worden de verschillen heel goed duidelijk." Geert Wilders wordt ronduit woedend als hij in verband wordt gebracht met het Vlaams Belang, al verbleekt het "eigen volk eerst" van die partij bij wat Wilders soms zegt.

Dedecker vindt het cordon sanitaire onzin, maar houdt zich ver van het Belang. Hij verkneukelde zich er zondag om ook daar stemmen te hebben weggesnoept.

l ECONOMIE Wilders en Fortuyn werden nauwelijks naar hun economische programma gevraagd en het leek ook niet hun eerste prioriteit. De Lijst Dedecker voerde actief campagne met de vlaktaks van 30 procent, lagere vennootschapsbelasting en werkgeversbijdrage en een beperking van de werkloosheidsuitkering in de tijd. Thema's waar beide Nederlanders zich wel in zouden vinden.

l LIBERTARISME Vrijheid van het individu staat bij Wilders, Fortuyn en Dedecker bovenaan. Snelheidslimieten mogen wel omhoog en de overheid moet inkrimpen. Fortuyn wilde strijden tegen verloedering en onveiligheid, thema's die Dedecker ook aansnijdt. Maar Wilders zet het toch het hardste aan. "Hoe vaak heb ik niet moeten rennen van mijn auto naar de voordeur om veilig binnen te komen?", zei hij over de Utrechtse wijk waar hij in de jaren negentig woonde.

Het is duidelijk: als Jean-Marie Dedecker al met een Nederlandse collega valt te vergelijken, dan is het toch eerder met Pim Fortuyn dan met Geert Wilders. Marten Fortuyn onderstreepte dat vorige week in Antwerpen door te zeggen dat het gedachtegoed van de Lijst Dedecker "voor 85 procent" overlapt met dat van zijn broer.

Als Nederlandse waarnemer van de verkiezingen vond ik het echter luguber om Dedecker zondag te horen zeggen dat het moeilijk is elke dag op te staan "om te kijken waar de kogels vandaan komen". Toen Fortuyn werd vermoord, was het eerste commentaar van zijn medestanders dat "de kogel van links" kwam. Geert Wilders wordt, vanwege ernstige doodsbedreigingen, dag en nacht bewaakt. Gelukkig hoeven we Dedeckers uitspraak alleen maar figuurlijk te nemen.

Bart Dirks is correspondent in Brussel voor de Volkskrant.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234