Maandag 25/01/2021

Achtergrond

IS hult zich in waas van mysteries

Beeld EPA

Opnieuw slaagt IS erin te verrassen: de onthoofdingsvideo van Peter Kassig lijkt in niets op de vorige drie. Welke motivatie de terreurgroep daarmee heeft, is niet duidelijk. Als het om concrete informatie of uitleg gaat, weten we na maanden van opmars en strijd eigenlijk nog maar bitter weinig over Islamitische staat.

Wat opvalt in de nieuwe video, die afgelopen weekend online werd gezet, is dat er niet een onthoofding te zien is, maar meerdere. Achttien in totaal, zonder die van de Amerikaanse gijzelaar Peter Kassig mee te rekenen. De video, die zestien minuten duurt, is opnieuw een staaltje van professionele productietechnieken, met verschillende camerastandpunten, slow motion en geluids­effecten.

Na een intro waarin de voorgeschiedenis van IS in Syrië en Irak wordt uitgelegd, zijn veertien mannen in donkerblauwe overall te zien die bij de nek worden geleid door IS-strijders in camouflagekleding. Onder hen is ook 'Jihadi John', de IS-strijder die in eerdere video's figureerde. Hij is de enige die gemaskerd is. De mannen lopen langs een messenblok, waaruit ze één voor één een groot, gekarteld mes trekken. De slachtoffers zijn Syrische piloten en officieren, die op de grond moeten knielen. Stopten de vorige video's op het moment dat Jihadi John het mes op de keel van de gijzelaar zette, dan wordt hier de feitelijke onthoofding wel getoond. Nog later in de video is Jihadi John alleen te zien. Aan zijn voeten ligt, alsof het een bijkomstigheid betreft, plots het afgesneden hoofd van Peter Kassig.

De onthoofde Amerikaan Peter Kassig terwijl hij aan het werk is in Syrië.Beeld ISOPIX

Waarom IS hier een nieuw concept gebruikt, is niet duidelijk. Net als bij de vorige video's worden wereldwijd allerlei mogelijke theorieën en verklaringen gegeven door experts en politici. Wilde Kassig ontsnappen en slaagde IS er daarom niet in om, zoals bij de andere gijzelaars, een volledig filmpje aan hem te wijden? Moesten de makers plots op de vlucht slaan? Heeft dit filmpje, waarin onthoofdingen expliciet worden getoond, een groter rekruteringsgehalte? Of was het de bedoeling om Assad-aanhangers af te schrikken? Opvallend is ook dat, behalve Jihadi John, alle beulen ongemaskerd en dus identificeerbaar zijn (zie kader). Waarom? En wie is Jihadi John? Er is voorlopig niemand, behalve IS, die hier met zekerheid op kan antwoorden.

Vrouwelijke gijzelaar

Dat is niet alleen zo voor het laatste filmpje: als het over IS gaat, weet de buitenwereld eigenlijk bitter weinig over de organisatie. IS zou momenteel 23 buitenlandse gijzelaars in handen hebben. De laatste Amerikaanse gijzelaar zou een 26-jarige vrouw zijn. De vrouw, waarvan de identiteit geheim wordt gehouden, zou mogelijk niet worden onthoofd door IS net omdat het een vrouw is. Of zou net wel onthoofd worden door IS, omdat het afschrikeffect op die manier zou groeien. IS, dat zich de afgelopen maanden heeft ontpopt als een onberekenbare organisatie die tegenstanders telkens weer verrast, blijft een mysterie.

Wat wel zeker is, is dat de extremisten barbaarse methoden gebruiken en die goedpraten in naam van Allah, dat ze goed georganiseerd en financieel zelfbedruipend zijn. Hoewel: ook dat laatste werd onlangs in twijfel getrokken: de Duitse inlichtingendienst zei dat de olie-inkomsten van IS op zo'n 220.000 euro per dag liggen, zowat een tiende van eerdere schattingen. Maar ook de cijfers van de Duitsers waren schattingen.

Onzekerheid

Diezelfde onzekerheid heerst ook bij de bestrijding van de extremisten. De anti-IS-coalitie - waar ook België aan meedoet - bombardeert IS al sinds september, en dat zowel in Irak als in Syrië. Maar de resultaten daarvan blijven vaag. In de stad Kobani, waar behalve VS-luchtaanvallen ook nog Koerdische peshmerga te hulp schoten, is de situatie bijvoorbeeld nog steeds niet uitgeklaard en melden de laatste nieuwsberichten dat er straat- aan-straatgevechten aan de gang zijn, terwijl IS nog steeds de helft van de stad in handen zou hebben. Volgens een recente analyse van het bekende Jane's Terrorism and Insurgency Center hebben de luchtaanvallen alleszins het aantal aanslagen van IS in Syrië en Irak amper verminderd. Er waren er 104 in juni, 171 in augustus en, na een korte dip in september die wordt toegeschreven aan de herpositionering van de strijders, opnieuw 141 in oktober. Hoe IS op het terrein georganiseerd is, waar de leiders precies zitten en van waaruit ze zullen toeslaan: ook dat is nog onbekend. Zeker is alleen dat IS er blijft in slagen vriend en vijand te verrassen.

Beeld EPA
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234