Maandag 14/10/2019

Defensie

Is het Europees Defensiefonds een goede zaak?

Koning Filip bezoekt de Belgische militairen in Jordanië (archieffoto). Beeld Bas Bogaerts

De Europese Commissie wil jaarlijks 5 miljard euro investeren in defensie. Het Europees Defensiefonds is een stap richting verregaande militaire samenwerking tussen de lidstaten, maar is het plan ook haalbaar? “Ik denk niet dat alle 28 lidstaten daar meteen in zullen meestappen.”

Sommige Europeanen dromen van een Europees leger. Dat is dit Defensiefonds nog lang niet, zegt Sven Biscop, defensiespecialist aan de UGent. “En dat ligt ook niet op tafel. De term 'Europees leger' werkt bovendien contraproductief, want zoiets impliceert de afschaffing van de nationale legers. Daar is hier geen sprake van.” Maar dat er meer integratie tussen de verschillende legers van de lidstaten nodig is, staat voor Biscop als een paal boven water. “Op dit moment zijn enkel Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk in staat om op hun eentje een operatie op te zetten.”

Aanmodderen

De oprichting van het Defensiefonds is volgens Biscop dan ook een goede zaak. “Het is volgens mij een poging om de lidstaten ertoe aan te zetten om meer te investeren in de juiste zaken.” Want het merendeel van het geld moet natuurlijk van de lidstaten komen. “De Europese Commissie kan een faciliterende rol spelen, bijvoorbeeld door de lidstaten goedkope leningen te geven, of door toe te staan dat die investeringen buiten de begroting blijven.”

Minister van defensie Steven Vandeput (N-VA) juicht de investeringen toe. "Het is belangrijk dat nu ook in defensieprojecten geïnvesteerd kan worden. De minister is absoluut voorstander van meer investeringen. Daar vraagt hij ook binnen België meer budget voor", zegt zijn woordvoerster Laurence Mortier. 

Op dit moment gaat maar een klein deel van de defensiebudgetten van de lidstaten naar investeringen. Veruit het grootste deel gaat naar personeelskosten. Die lopen in bepaalde lidstaten op tot ruim twee derde van het totale budget. Daarnaast gaat ook nog eens 20 à 25 procent naar lopende operaties. Dan blijft er nog heel weinig over voor investeringen. Biscop: “Dat moet opgekrikt worden, want Defensie is toch een innovatieve sector.” Bovendien kan dit besparend werken. “Investeren doe je best samen, niet elk apart, in de eigen nationale industrie. Dan modder je maar wat aan.”

Kernlanden

Vraag is of dit Europese plan ook werkelijkheid wordt. Heel wat lidstaten zijn bevreesd om ook maar iets van hun nationale soevereiniteit af te staan. “Ik denk niet dat alle 28 lidstaten daar meteen in zullen meestappen, eerder een kern”, erkent Biscop. Maar dat is volgens hem ook niet nodig. Hij verwijst naar de ontwikkeling van drones en militaire satellieten. “Daarvoor heb je een kritische massa van zeker 10 à 12 lidstaten nodig. Je wil immers zeker zijn dat er voldoende lidstaten meedoen, zodat je de kosten ook kan verdelen.”

Sven Biscop. Beeld David Plas

Sinds het verdrag van Lissabon voorziet de Europese Unie een verregaande militaire samenwerking tussen enkele lidstaten, de zogenaamde permanente structurele samenwerking (PESCO). “Daarin verbinden de deelnemende landen zich ertoe om bepaalde doelstellingen te halen, bepaalde investeringen te doen”, legt Biscop uit. Op dit moment ligt er een voorstel van Frankrijk, Duitsland, Spanje en Italië op tafel voor de oprichting van zo'n PESCO. Als die er komt, zal volgens Biscop ook de Benelux snel willen meedoen. Zo'n groep zal dan allicht voorrang krijgen voor het Europese geld.

België ging onlangs een militaire samenwerking aan met Nederland. Op de vraag of ons land zich ook in een grotere groep lidstaten wil engageren, reageert Vandeput afwachtend. "We kijken in de eerste plaats naar kleinschalige samenwerkingen met onze buurlanden, later kunnen we die eventueel opschalen. Er zitten nog heel wat onduidelijkheden in het plan. Laat ons dus niet op de feiten vooruitlopen."

Volgens Biscop kunnen beide vormen gerust naast elkaar bestaan. “Dat is allemaal complementair. Grote investeringen zoals satellieten doe je niet met de Benelux, maar met de hele EU. Maar binnen een permanente structurele samenwerking van een tiental landen is ook ruimte voor een aantal kleinere groepjes, zoals de samenwerking tussen de Belgische en Nederlandse marine."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234