Maandag 01/06/2020

De dag van

Is het Esperanto geflopt of niet? Malkovru ĝin ĉi tie*

L.L. Zamenhof, de uitvinder van het Esperanto.Beeld Wikimedia

Elke dag wordt er wel iets gevierd. Of het nu Dag van de Klant, het Pluimvee of het Palindroom is. De Morgen beantwoordt daarover deze zomervakantie elke dag een goede vraag. Vandaag: Dag van het Esperanto.

Martin Luther King was niet de enige die een droom had. Ook de Poolse oogarts Ludwig Leyzer Zamenhof had er eentje, eind 19de eeuw. Hij droomde van een taal die iedereen ter wereld zou kunnen spreken, waardoor alle taalbarrières zouden verdwijnen, waardoor de Babylonische spraakverwarring eindelijk ongedaan zou worden gemaakt.

Zamenhof voegde de daad bij het woord en begon te zwoegen aan die universele taal: het Esperanto. In zijn wildste dromen zag hij zijn creatie als lingua franca. Iedereen ter wereld moest ze kunnen spreken. Dat zou een eerste stap zijn naar meer begrip, liefde en dus wereldvrede. Om het Esperanto zo breed mogelijk te kunnen verspreiden, mocht ze niet al te moeilijk zijn. Geen ingewikkelde naamvallen, eenvoudig te vervoegen werkwoorden, simpele meervoudsvormen en een woordenschat gebaseerd op zowel Romaanse en Germaanse talen. Die zijn namelijk al voor veel mensen vrij herkenbaar.

Vandaag precies 131 jaar geleden 1887 zag Zamenhofs Unua libro het levenslicht, het eerste boek dat ooit verscheen in Esperanto. Naar het Nederlands vertaald betekent die titel ‘Eerste boek’, al had u dat zelf misschien ook al door. Een eerste bewijsje van de vernuftigheid van dat Esperanto. Die verjaardag wordt gevierd met de Dag van het Esperanto en met een congres, dat volgende week plaatsvindt in Lissabon, al voor de 103de keer.

Het Esperanto is dus nog lang niet dood en begraven. Maar alive and kicking evenmin. Dan is de vraag: is Esperanto een flop? Een eerste mogelijk antwoord is: Ne! Absolute ne!’ Dat is Esperanto voor ‘Nee! Absoluut niet!' Als Google Translate de waarheid spreekt, tenminste. Online is er nog steeds een mondige gemeenschap die de taal blijft verdedigen. Die schermt met verschillende cijfers.

'Mi hava revon' (I have a dream), moet Ludwig Zamenhof hebben gedachtBeeld rv

West-Vlaams

Volgens vakwebsite Ethnologue spreken namelijk zo’n 2.000 mensen Esperanto als moedertaal. Als tweede taal is ze wijder verspreid. Tussen de 1 en 2 miljoen mensen kunnen zich uitdrukken in het Esperanto, verdeeld over zo’n 115 landen, vooral in Centraal- en Oost-Europa, Oost-Azië en Zuid-Amerika. Die cijfers zijn zeer relatief. Zo zijn er ook 1 à 2 miljoen mensen die zich in het West-Vlaams kunnen uitdrukken, ook niet bepaald een wereldtaal, laat staan een lingua franca. Op een totale wereldbevolking van 7,4 miljard mensen is dat niet te best. Bovendien is het Esperanto in geen enkel land erkend als officiële taal.

Die goeie ouwe Zamenhof is er wel degelijk in geslaagd een levende taal te bedenken. Ze wordt nog steeds gebruikt, er zijn mensen die ze als moedertaal hanteren, er worden boeken in gepubliceerd. Maar een universele taal is ze duidelijk niet geworden. Het keerpunt lag na de Koude Oorlog, toen het gros van de wereldbevolking zich neerlegde bij de hegemonie en het Engels begon te omarmen. Zamenhofs ‘Mi hava revon’ (I have a dream) is dus een droom gebleven.

Tro malbone! (Jammer!)

(*) Ontdek het hier

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234