Woensdag 23/09/2020

Achtergrond

IS, heer en meester van het internet

Beeld RV

De nieuwe propagandavideo van IS, met een hoofdrol voor de daders van Parijs, valt op door zijn professionele montage. Hij is het werk van Al Hayat, de internationale media-afdeling van IS, wier tactieken uiterst effectief blijken.

Elke normale mens die de 17 minuten durende propagandavideo van IS tot het einde probeert te bekijken, kan niet anders dan op het ogenblik van de onthoofdingen in Syrië de pauzeknop indrukken om niet blootgesteld te worden aan misselijkmakende gruwel. Helaas bekijken wereldwijd ook tienduizenden jongeren deze jihadiporn tot het einde en delen het beeldmateriaal via sociale media.

Al Hayat, de internationale propaganda-afdeling van IS, werd volgens een onderzoek van The Soufan Group, een consultancybedrijf van gewezen contraterreurexperten, enkele jaren geleden gesticht door Abu Amr al Shami, een Syriër die in 1979 geboren werd in Saudi-Arabië. Hij was eerder een tijdje IS-leider in Aleppo en controleerde volgens hen "een leger van schrijvers, bloggers en onderzoekers die globale media monitoren - sociale media in het bijzonder". De meeste van zijn internethelpers zijn anoniem en verspreiden, vooral vanuit de Arabische Golfstaten en Noord-Afrika, de filmpjes of boodschappen online.

Mislukte rapper

De verdere professionalisering van Al Hayat werd door het Middle East Media Research Institute toegedicht aan de Duitser Denis Mamadou Cuspert. Hij trok na een mislukte carrière als rapper Deso Dogg onder de alias Abu Talha al-Almani naar Syrië. Cuspert zou in oktober vorig jaar bij een bombardement op Raqqa zijn gedood. Daarvoor was hij verantwoordelijk voor de uitbouw van een charmeoffensief op Twitter, waarbij via zogeheten Muja-tweets een vriendelijk gezicht van IS moest worden getoond, zoals strijders die ijsjes aan kinderen uitdelen.

Die strategie lijkt nu voorbij: nog nooit werden zoveel expliciete details van onthoofdingen getoond als in de laatste video. Een mogelijke verklaring is dat het Syrië-conflict de strijders steeds verder ontmenselijkt en heeft geleid tot een volledig verlies van elk normaal normen- en waardebesef.

IS gebruikt ook zogeheten 'Twitterbommen', waarbij grote groepen mensen tegelijk tweets gaan sturen en retweeten rond een bepaald onderwerp - meestal in combinatie met een bepaalde hashtag. Een onderzoek van het Brookings Institution leerde vorig jaar dat minstens 46.000 Twitter-accounts gebruikt werden om beeldmateriaal van IS of publicaties, zoals hun Engelstalige magazine Dabiq, te verspreiden.

"Dit is een van de unieke tactieken van de groepering: de decentralisering van haar propagandawerk", besloot het Soufan-onderzoek. "IS heeft de controle over zijn boodschap gemaximaliseerd door de controle van de drager over te laten aan anderen, door een soort crowdsourcing."

In een gisteren gepubliceerd rapport, waarin Europol-directeur Rob Wainwright waarschuwt voor nieuwe IS-aanslagen in de EU, wijst de politieorganisatie erop hoe de terreurbeweging de duistere randen van sociale media gebruiken om te rekruteren en aanslagen te organiseren.

"Op Facebook, VKA en Twitter maken ze gebruik van gesloten groepen die enkel op uitnodiging kunnen worden bezocht, en hanteren daar ook gecodeerde taal. Er wordt ook gebruikgemaakt van anonieme kanalen. Deze tactieken beletten gebruikelijke observatie door veiligheidsdiensten."

'Eenrichtingsverkeer'

Het Technology Review-magazine van het befaamde Massachusetts Institute of Technology (MIT) uit Boston stelde eind vorig jaar ook al bezorgd vast dat "het technologische antwoord tegen IS niet genoeg effect sorteert". Internetproviders sluiten weliswaar accounts bij de vleet en overheden zetten deradicaliseringswebsites op, maar al deze maatregelen blijven volgens het MIT beperkt tot "eenrichtingsverkeer. Het antwoord van overheden is niet interactief genoeg", schreven ze.

Would-bejihadi's digitaal van IS-media als Al Hayat weglokken is nochtans mogelijk, maar dat vergt mankracht, zo bewezen enkele kleinere experimenten al. Zo rekruteerde het Londense Institute for Strategic Dialogue tien ex-extremisten (vijf ex-jihadi's en vijf ex-rechtsradicalen) die als 'digitale interventieploeg' op pad werden gestuurd. Ze benaderden via de weinig bekende pay per message-tool (waarbij je 1 dollar moet betalen om onbekenden op Facebook boodschappen te sturen) 160 mensen die jihadistische boodschappen postten. De meeste respondenten antwoordden. Zes op de tien werden via een volgehouden dialoog weggelokt van IS' poging om hen met 21e-eeuwse technologie een middeleeuwse ideologie in te prenten.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234