Dinsdag 26/01/2021

Game of Thrones

Is Game of Thrones te ver gegaan?

Sansa Stark.Beeld HBO

'Oké, ik ben klaar met Game of Thrones', twitterde Amerikaanse senator Claire McCaskill deze week. En ze was niet de enige. De slotscène van de aflevering die afgelopen zondag op de Amerikaanse televisie te zien was, heeft een storm van kritiek doen oplaaien. En die kritiek is óók weer onderwerp van kritiek.

Let op: spoilers!






'Overbodige verkrachtingsscène was walgelijk en onacceptabel', aldus McCaskill. De Democratische senator van Missouri heeft het over de slotscène van de meest recente aflevering van de populaire HBO-serie, gebaseerd op de eveneens populaire boekenreeks A Song of Ice and Fire van Amerikaanse schrijver George R.R. Martin.

De jonge Sansa, een van de laatst overgebleven telgen van de uitgemoorde Stark-familie, treedt in het huwelijk met Ramsay Bolton, die we in de loop van de serie hebben leren kennen als een sadistische psychopaat. Op hun huwelijksnacht wordt de maagdelijke Sansa dan ook niet ontzien: op brute wijze wordt ze door haar kersverse echtgenoot van haar onschuld ontdaan, terwijl haar pleegbroer Theon Greyjoy gedwongen wordt toe te kijken.

Het was 'de laatste druppel', voor McCaskill: 'Het opstapelende effect van geweld en wreedheid heeft zijn tol geëist'. Is Game of Thrones, met zijn bloedige onthoofdingen en gruwelijke martelscènes toch al niet geschikt voor tere zieltjes, nu echt te ver gegaan of is de ophef overdreven? De scherpste opinies uit de media op een rij.

'Gemiste kans'

'Wij zullen niet langer Game of Thrones promoten', schrijft feministische website The Mary Sue. Een jaar eerder had de redactie al een serieuze discussie gevoerd over de serie, naar aanleiding van een scene waarin Jaime, mannelijke helft van de incestueuze Lannister-tweeling, zichzelf opdringt aan zijn zus Cersei, naast het opgebaarde lichaam van hun zoon. In de literaire versie van de scène is de seks met beider instemming, in de serie stribbelt Cersei - tevergeefs - tegen. Tot een boycot kwam het toen niet, maar nu lijkt de maat vol.

'Je kunt maar zo vaak walgen van iets waar je van houdt voordat je jezelf er letterlijk niet meer toe kunt brengen ernaar te kijken', schrijft zelfverklaarde fan van de serie en de boekenreeks Jill Pantozzi. 'Dus vanaf nu zullen er niet langer recaps, fotoreeksen, trailers of andere promotieartikelen over Game of Thrones verschijnen op The Mary Sue.'

'Het gebruik van verkrachting als de impuls die personages motiveert is een van de meest problematische stijlfiguren in fictie', aldus Pantozzi. Ze verwijt het de schrijvers van de serie dat zij Sansa, die juist haar kracht leek te vinden, weer reduceren tot slachtoffer en dat bovendien de focus wordt verlegd op de ontwikkeling van Theon door vooral zijn reactie in beeld te brengen. 'Wat doet dit voor háár verhaal? Niets. Sansa is al een overlever. Jullie schotelen haar opnieuw een trauma voor, omwille van een ander personage.'

'Wat een gemiste kans om iets te doen dat het publiek oprecht had verbaasd. Verkrachting, daarentegen, wordt verwacht.'

'Weerzinwekkend'

'Op dit punt is het hypocriet om te klagen dat Game of Thrones gewelddadig en verontrustend is', schrijft Tom Ley een dag na de uitzending op popcultuur-website Deadspin. 'Maar de laatste beelden van de aflevering van gisteravond zijn kenmerkend voor alles wat er zo weerzinwekkend is aan dit seizoen van de serie.'

'Sinds een tijdje volgen Game of Thrones-afleveringen een bekend patroon: grote delen van de aflevering gaan verloren aan de minuscule vooruitgang van verschillende plotlijnen, waarvan de meeste intens saai zijn, en die scènes worden dan gecompenseerd door wat Coole Shit toe te voegen. Dit was een aflevering die zei: 'Sorry dat je 55 minuten hebt zitten kijken terwijl er niks gebeurt, maar hier, geniet van deze verkrachting!''

'Het probleem is niet dat in deze aflevering een verkrachting te zien was, maar dat dit gebeurde in dienst van een slecht verhaal', concludeert Ley. 'Het was er gewoon, net zo lijdzaam als het onaangenaam was. Helaas is dat zo onderhand de beste manier geworden om de serie in het algemeen te omschrijven.'

Beeld hbo

'Het laatste dat we nodig hebben'

Ook Vanity Fair publiceerde een kritisch artikel over de omstreden verkrachtingsscène. Volstrekt onnodig, schrijft Joanna Robinson. Ook hier wordt vooral aanstoot genomen aan de wijze waarop de reactie van Theon Greyjoy centraal lijkt te staan, ten koste van het lijden van Sansa.

'Nog erger dan het idee dat Sansa dit nodig heeft om haar tot een wraakplan te motiveren, is de notie dat het noodzakelijk was voor het personage van Theon om getuige te zijn van haar verkrachting om uit zijn zombie/Reek-achtige staat te ontwaken. Het laatste dat we nodig hebben is om een krachtige jonge vrouw neergehaald te zien worden omwille van de verlossing van een mannelijk personage. Nee, bedankt.'

'Game of Thrones gaat over verkrachting'

Time Magazine en The Washington Post nemen het op voor de makers van Game of Thrones, die met Sansa's verkrachting afwijken van de literaire bron waarin Sansa gespaard blijft, maar een ander personage met Ramsay Bolton trouwt en zijn seksuele vernederingen moet ondergaan.

In Time wijst Cathy Young erop dat in de serie ook het seksuele sadisme gericht op de mannelijke personages het niveau van de boeken ver overstijgt. Maar daar is aanzienlijk minder ophef over. 'Het contrast tussen de woede ten behoeve van de vrouwelijke slachtoffers en de blasé houding ten opzichte van het geweld (ook seksueel geweld) gericht tegen mannen, kopieert ironisch genoeg een typisch patriarchaal denkbeeld: de veronderstelling dat vrouwen kwetsbare wezens zijn die bijzondere bescherming verdienen en meer sympathie als ze worden mishandeld.'

En in de Washington Post schrijft Alyssa Rosenberg: 'Ik vond de scène van Sansa's verkrachting extreem onprettig, maar de zorgvuldigheid in de enscenering, het acteerwerk en de manier van filmen maakten het voor mij onmogelijk om het af te doen als lui of nonchalant. In plaats daarvan kwam deze scène overeen met wat ik altijd heb begrepen van Game of Thrones en George R.R. Martins A Song of Ice and Fire: een verhaal over de gevolgen van verkrachting en de ontkenning van seksuele autonomie.'

'Intens en afschuwelijk'

'Dit is Game of Thrones', verdedigt de schrijver van de gewraakte aflevering Bryan Cogman zich in Entertainment Weekly. En over Sansa: 'Dit is geen timide meisje die een huwelijksnacht met Joffrey ingaat. Dit is een geharde vrouw die een keuze maakt, en zij ziet dit als een manier om terug te keren naar haar thuisland. Het is intens en afschuwelijk en het personage zal hiermee moeten omgaan.'

Auteur van het bronmateriaal George R.R. Martin gaf op zijn blog te kennen dat hij achter de artistieke keuzes van de seriemakers staat. 'Proza en televisie hebben verschillende sterktes en zwakheden, verschillende vereisten. David en Dan (Benioff en Weiss, makers van de serie, red.) en Bryan en HBO proberen de best mogelijke televisie te maken.'

'Past in context Game of Thrones'

Volkskrant-auteur Haroon Ali, die elke week een Game of Thrones-recap schrijft, vond de verkrachtingsscène "heftig".

'Ik wil het vooral niet downplayen of bagatelliseren, want het was een hele heftige scene die moeilijk was aan te zien. Maar binnen het verhaal van Game of Thrones spelen verkrachting en seksueel geweld een rol, dat beaamt George R.R. Martin ook. Ook deze scène past in een breder verhaal over machtsverhoudingen en de manier waarop er oorlog wordt gevoerd. En dat het kwaad niet uit bovennatuurlijke monsters komt, maar uit de mensen zelf.

'In Game of Thrones zijn aan de lopende band nare dingen te zien: verkrachtingen, martelingen, incest, executies op de meeste nare manieren. Dat maakt het niet makkelijker om ernaar te kijken, maar het past binnen de context van Game of Thrones.'

Wie dat nog graag wil, kan de scène hieronder terugkijken. Maar wees gewaarschuwd: bevat geen prettige content.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234