Zaterdag 04/07/2020

Is er nog toekomst voor de wereld- muziek?

Met Rock Werchter in het verschiet, zou je haast vergeten dat hetzelfde weekend ook Couleur Café plaatsvindt. Een multicultureel festival voor een heel andere publiek. Of toch niet? Met bekende headliners en dance-acts die op Werchter en Pukkelpop niet zouden misstaan, staat het muziekfeest aan de Brusselse kanaalzone verder dan ooit af van zijn beginjaren.

Wie een snelle blik werpt op de headliners van Couleur Café, kan vaak nauwelijks onderscheid maken tussen het multiculturele stadsfestival of de affiches van Feest in 't Park, de Lokerse Feesten of Rock Werchter.

Zo zakken The Subs af om 'The Pope of Dope' te introduceren. Popsterretje Jessie J, die songs schreef voor Miley Cyrus en Justin Timberlake vooraleer ze zélf internationaal de hitlijsten bestormde, komt haar debuut voorstellen op Couleur Café. Daarnaast zul je ook de jazzy triphop van Chinese Man en de loodzware dubstep van Son of Kick door de boxen horen pompen. En met bekende headliners als Public Enemy en De La Soul zijn ook de commerciële kleppers van de hiphop vertegenwoordigd. Om nog te zwijgen van de soulvolle superster Erykah Badu.

Die evolutie naar een laagdrempelige line-up is natuurlijk al een paar jaar aan de gang. In het verleden zagen we daverende electro-acts als Shameboy al het dak van de grootste tent op het terrein blazen, en ook Cassius of Daan kregen er al het publiek op hun hand. Met afsluiter Seal had het festival vorig jaar echter zelfs een potentiële headliner voor Werchter Classic vast!

Hoewel Couleur Café vaak gemakshalve in één adem met andere multiculturele zomerevenementen genoemd wordt, onderscheidt het driedaagse festival zich al enkele edities van Sfinks Mixed of Polé Polé door een meer populaire programmatie, terwijl het tegelijk een veel breder aanbod voorschotelt dan genrefestivals als Reggae Geel of de Antilliaanse Feesten. Dat vinden ze zelf trouwens de grootste sterkmaker: "We programmeren ook om te confronteren: bij ons vind je niet één specifiek reggaepodium en een hiphoptent. We plaatsen de acts kriskras door elkaar. Vooral de Franstaligen reageren daar enthousiast op: zij ontdekken heel veel acts uit de Angelsaksische wereld, en zijn verzot op Vlaamse acts."

Die mix heeft alvast een belangrijk gevolg: zo blank als het publiek op 'Vlaamse' topfestivals als Werchter en Pukkelpop blijft, zo gekleurd en divers zijn de aanwezigen achter Tour & Taxis. Ook de allochtone festivalgangers die de weg vinden naar Couleur Café, reageren blijkbaar enthousiast op die veelheid aan stijlen, en blijven niet alleen hangen bij 'hun' genres - hiphop en dancehall.

Vaandeldragers

Toch is er ook iets anders aan de hand. Als popmuziek en wereldsterren uit de hitparade elk jaar meer terrein winnen in de Brusselse kanaalzone, komt dat ook omdat het vet van de soep raakt in de niche van de wereldmuziek. Exact tien jaar geleden waren de lijsttrekkers immers nog Mory Kanté - wereldberoemd sinds 'Yéké Yéké' - naast Cesaria Evora, de Kaapverdische koningin van de morna, Orishas en Horace Andy. Die dertiende editie kon toen rekenen op een recordopkomst. Die generatie wereldmuzieksterren is een dagje ouder geworden, zo ze al niet overleden zijn. De opvolging oogt heel wat schraler.

Waarom schoof Couleur Café ondanks dat succes toch steeds meer in een andere richting op? "We zijn écht niet van wereldmuziek afgestapt", verzekert Irene Rossi van Couleur Café, die het festival al sinds de begindagen mee organiseert. "Maar we hebben de focus verlegd naar 'wereldse' muziek. We wilden van meet af aan niet de vaandeldragers van de wereldmuziek zijn, zoals Sfinks dat bijvoorbeeld wél is. We zijn net zo goed geïnteresseerd in Flaming Lips als in Vampire Weekend, bekende 'Werchter'-groepen die flirten met verschillende genres in de wereldmuziek. Om die reden zouden zij volgens mij net zo goed een plaatsje verdienen op onze affiche."

Maar tegelijk geeft Rossi toe dat die differentiatie mee in de hand wordt gewerkt door het feit dat er geen opvolging verzekerd lijkt voor de wereldbekende wereldmuzikanten van weleer. Mede om die reden gaf het Cactusfestival jaren geleden trouwens al hun vaste wereldmuziekdag op. Organisator Patrick Keersebilck: "Ik had het gevoel dat ik het aanbod jaar na jaar niet meer even interessant kon houden. En bovendien waren er zoveel ándere sterke bands die we diezelfde dag konden en wilden programmeren. Dan moet je de muziek boven het concept verkiezen."

Ook Bart Smets, die al méér dan een decennium Mano Mundo organiseert, nodigde in het verleden al artiesten als Netsky uit om meer jongeren aan te trekken. Die beslissing motiveerde hij toen als volgt: "Onze troef is een variëteit aan muziekstijlen te bieden, bestemd voor verschillende doelgroepen. In tijden van crisis zwichten heel wat festivals voor een verhoogde ticketprijs. Mano Mundo blijft gratis. Die laagdrempeligheid van Mano Mundo is heilig voor ons, en moeten we absoluut behouden."

Diezelfde reden telt ook mee bij Couleur Café. "Echt grote sterren, die in de muzikale traditie van hun land geworteld zijn, lijken niet meer op te staan. Er zijn natuurlijk nog altijd bekende groepen, die aan de slag gaan met het traditionele culturele erfgoed van hun land, zoals de Touaregs van Tinariwen die de Malinese blues belijden. Maar na Mory Kanté, een wereldbekende ster als Youssou N'Dour of de betreurde Nusrat Fateh Ali Khan is er geen nieuwe generatie wereldmuzieksterren opgestaan. En we kunnen zo'n Youssou N'Dour natuurlijk niet élk jaar opnieuw uitnodigen, hè. Geen enkel publiek pikt dat. Al krijgen we soms toch kritiek omdat we niet in cirkels blijven draaien. Dit jaar reageerden sommige festivalgangers bijvoorbeeld teleurgesteld omdat Amadou & Mariam niet bij ons staat, maar wel op Les Ardentes. Dat klopt, maar ze speelden in het verleden wél al drie keer bij ons, en onlangs kon je het duo nog zien op Les Nuits Botanique. Dat is gewoon te veel van het goede. We willen liever verrassen met zoveel mogelijk verschillende muziek."

Want daar hamert Couleur Café op: "In tegenstelling tot het bekende cliché, komen de mensen heus niet alleen voor de sfeer. Elk jaar moeten we ook hard knokken om genoeg grote reggaenamen te strikken. En mogen we de hiphoppers niet in de kou laten staan. Tegelijk moeten er ook voldoende ontdekkingen bij zijn, anders merk je dat het avontuurlijke publiek afhaakt."

Dat Couleur Café met popsterren als Jessie J mogelijk vervreemdt van festivalgangers van het eerste uur, wil Rossi niet gehoord hebben. "We hebben een heel openminded publiek, dat vooral graag wil feesten en daarom een ticket koopt. Dat merkten we ook weer toen een paar mensen op onze Facebook hun beklag deden over de toezegging van Jessie J: ze werden door andere festivalgangers direct de mond gesnoerd: 'Sorry dat we willen feesten, hè!' Die instelling vat voor mij Couleur Café best samen."

Een gevarieerde affiche is vanzelfsprekend een noodzakelijke evolutie voor de meeste festivals, niet alleen die wereldmuziek hoog in het vaandel dragen. Maar leidt het ook niet tot vervlakking? Als deze trend zich extreem voortzet, gaan alle zomerfestivals immers op elkaar lijken, en verdwijnt de eigen identiteit die hen van elkaar onderscheidt. Daar breekt ook Couleur Café zich het hoofd over. "Ik merk ook dat andere festivals zich op 'onze' acts storten. Die differentiatie vind ik eerlijk gezegd geen goede evolutie. Maar ik besef dat wij natuurlijk weinig kritiek mogen leveren. Het is een logische, begrijpelijke, maar ook jammere evolutie dat iedereen in elkaars vaarwater zit. Het doet alleszins weinig goed aan de identiteit van alle festivals wanneer ze onderling inwisselbaar zullen blijken."

In elkaars vaarwater

"Gelukkig geloven de meeste organisatoren niet dat differentiatie de enige redding is. Genre-festivals hoeven ook niet direct te vrezen voor hun toekomst", denkt Rossi. "Afro-Latino doet het bijvoorbeeld elk jaar nog bijzonder goed en trekt veel volk. Zo'n 21.000 bezoekers streken vorige week neer voor drie dagen in Bree voor dat wereldmuziekfestival. En Reggae Geel heeft net zo goed een trouw publiek."

Toch gaat het niet alle festivals even goed voor de wind. Sfinks kreeg onlangs de wind van voren bij de storm rond de cultuursubsidies. Unfair, vindt Rossi. "Sfinks mag niet verdwijnen. Dat zou heel spijtig zijn. Het is inderdaad een kleinschaliger festival, dat zich houdt aan een vaste taakomschrijving, namelijk traditionele folkmuziek van over de hele wereld brengen. Maar ook die evenementen zijn broodnodig. Weet je, naar opera gaan ook niet veel mensen, maar geen mens die twijfelt aan het bestaansrecht van opera.

Voor alle festivals - en vooral voor het publiek - zou het pijnlijk zijn als alle festivals de middenmoot moeten opzoeken om te overleven."

Couleur Café vindt dit weekend plaats op 29 en 30 juni en op 1 juli in Tour & Taxis, Brussel. Alle combitickets zijn de deur uit. Er zijn nog wel dagtickets te koop.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234