Donderdag 29/10/2020

IS en kanker, ze hebben veel gemeen

Archiefbeeld.Beeld AP

Mark Coenen is opleidingshoofd journalistiek aan de Hogeschool PXL in Hasselt en communicatieadviseur.

Bjork, de omgevallen kerstboom uit IJsland over wie tot mijn grote verbazing nog geen afspraak rond een muzikaal terreurniveau is bepaald, werd afgelopen zaterdag 50. Ik vernam de onheilstijding bij het aanschuiven voor croissants bij de bakker. Na het bericht speelde men haar nummer 'Violently Happy'.

Zouden terroristen dat ook hebben, dat gevoel? Gewelddadig geluk, na de massamoord op feestvierende mensen? Bodemloos geluk dankzij het ongeluk van een ander, blijkbaar mede veroorzaakt door amfetaminebom Captagon, waarmee ik in de jaren tachtig menige tweede zit vermijden kon?

Violently sad werd ik de afgelopen dagen dan weer van het taalgebruik dat gehanteerd wordt in deze onheilspellende tijden. Men verklaarde, niet voor de eerste keer, de oorlog aan het terrorisme. Om Gore Vidal te citeren: dat is ongeveer hetzelfde als de oorlog verklaren aan roos. Het is geen oorlog, het is een slogan. Reclame.

Mark Coenen.Beeld rv

In het zeer lezenswaardige De keizer aller ziekten beschrijft Siddhartha Mukherjee, een Indiaas-Amerikaans oncoloog, de geschiedenis van kanker door de eeuwen heen. Fascinerend boek, leest als een thriller. Daarin is ook uitgebreid sprake van de War on Cancer, een uitvinding van Richard Nixon, die in 1971 van kanker volksvijand nummer één maakte. Een halve eeuw later is die strijd tegen het duizendkoppige monster nog niet half gewonnen.

IS en kanker, zij hebben veel gemeen. Hersenloze moordenaars. Allebei. Alleen als die moordenaar nog niet uitgezaaid is, bestaat er kans op genezing. Indien niet, kan hooguit palliatief opgetreden worden. Genezing is heel dikwijls een illusie.

De vraag die zich stelt bij een War on Terror is dan ook: wie wordt vernietigd? De malloot of de maatschappij? Wie is de terminale patiënt: wij allen of IS?

Kanker van het denken wordt getriggerd door de waan van het religieuze fanatendom, maar het uitzaaien wordt vergemakkelijkt door de kafkaiaanse manier waarop wij onze maatschappij hebben georganiseerd: men leze daarvoor ter illustratie de briljante column van Frank Van Massenhoven in De Tijd van afgelopen zaterdag. Vrede is deels een kwestie van organisatie.

Vrede is ook een kwestie van details. Als de taal gansch het volk is, dan maken media de fout de dingen onzorgvuldig en ondoordacht te benoemen. Iemand een brein of godbetert mastermind noemen na een ordinaire massamoord, waardoor de dader op een piedestal werd gezet die hij in geen hemelse eeuwigheid verdient. Of een vluchteling illegaal noemen. Terwijl niemand illegaal is.

Troebel taalgebruik dat leidt tot misverstanden die verregaande gevolgen hebben, omdat het zich als cancerogeen onkruid in het denken voortplant. Taal wordt een ziekte. Gelukkig niet terminaal.

We moeten hier van troebel naar helder.

Laat ons een voorbeeld nemen aan Andrew Neil, de presentator van This Week op BBC One, die er geen doekjes om wond. Hier geen sprake van breinen van aanslagen, maar wel van a bunch of jihadist losers. Waarop een briljante opsomming volgt van wat de Franse beschaving ons allemaal heeft gegeven. Liberté, égalité, fraternité en crème brûlée.

Glashelder. Zo zouden ook Stef Wauters en Wim De Vilder de Vlaming moeten toespreken.

Als er ooit een Wablieft-prijs komt in de UK, dan moet die onverwijld naar Andrew Neil gaan.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234