Dinsdag 16/07/2019

Slaap

Is een powernap of siësta bij dit tropisch weer wel een goed idee?

Beeld REUTERS

Een prachtige zomer roept de vraag op: zullen we de siësta gaan invoeren? Of de powernap zo u wilt. Zeker tijdens de vakantie is een dutje in de hangmat zeer verleidelijk. Maar is het is ook gezond? Volgens wetenschappers wel. Alleen niet te lang en het liefst voor drie uur 's middags.

Hoe komt het dat we zo lekker in slaap vallen in een hangmat? Zachtjes heen en weer wiegen en de slaap komt snel. Net als baby’s worden ook grote mensen duf in een langzaam schommelend bed. 

Vermoedelijk heeft de langzame deining via het evenwichtsorgaan effect op de hersenactiviteit. Bij hangmatslapers zijn op de EEG (een meting van hersengolven) veel meer zogeheten slaapspoelen te zien, korte periodes van snelle hersenactiviteit. Die spoelen helpen om ons in slaap te houden. Het zijn een soort oordoppen waarmee we ons afsluiten van lawaai. In een hangmat, zo blijkt uit Zwitsers onderzoek, slapen we eerder (gemiddelde inslaaptijd: 3 minuten), beter en dieper.

Geen vakantieloomheid

Dat we ’s middags graag even onze ogen sluiten, heeft niets te maken met vakantieloomheid, zegt Thomas Kantermann, chronobioloog aan de universiteit van Groningen. Vanaf het eerste uur na het ontwaken neemt de slaapdruk langzaam toe, legt hij uit. Die druk bereikt een kleine piek aan het begin van de middag, neemt dan langzaam af en komt aan het eind van de avond uit op een tweede, hoge piek. Als we ’s nachts te weinig rust hebben gehad, is de piek overdag hoger.

Ten onrechte wordt vaak gedacht dat die middagdip te maken heeft met de lunch, zegt Kantermann: alle energie zou naar de spijsvertering gaan. Maar dat heeft er niets mee te maken, hoewel een zware maaltijd de vermoeidheid wel versterkt.

Dat we die dip meestal negeren, heeft te maken met ons dag- of werkritme: wegdommelen, midden op de dag? We hebben wel meer te doen! Maar zet proefpersonen in een ruimte zonder klok en ze slapen aanvankelijk ’s nachts een stuk langer en vallen soms in een etmaal op twee momenten in slaap.

Geen verkeerd idee dus om in de luie hangmat eens weg te doezelen. Maar let op: houd het bij een kort dutje. Je moet de hangmat uit voordat de diepe slaap komt, zegt Kantermann.

Stevig gezondheidsrisico

Wie overdag in slaap valt, komt ’s nachts tekort, waarschuwt hij, en dat vormt een stevig gezondheidsrisico. Slaapgebrek vergroot de kans op een hartinfarct. Opstaan, zo blijkt uit onderzoek, is voor de slaperige mens een flinke opgave: in de uren erna is het risico op een infarct het grootst. Dan stijgt de bloeddruk en moet het hart opeens veel harder pompen, terwijl het aanbod van zuurstof nog niet zo groot is. 

Tekort aan slaap kan worden gecompenseerd door ’s middags een siësta te houden, maar daardoor slaap je ’s nachts weer minder en minder goed, waardoor een nog groter slaapgebrek ontstaat. En door ’s middags in slaap te vallen, creëer je ook nog eens een tweede opsta-moment.

Het belang van slaap wordt nogal eens veronachtzaamd, zegt Kantermann. Maar een half uur tot een uur te weinig nachtrust kan de productiviteit op een dag met 20 procent verminderen. Slaap dus uit op vakantie. En blijf in de hangmat voor de zekerheid aan de veilige kant. Dommel weg, maar dommel niet in. De ideale duur is 10 tot 15 minuten. Dan is sprake van wat de Amerikanen een powernap noemen, een krachtdutje: de middagdip is dan verdreven en we voelen ons fitter, alerter, productiever.

Over slapen wordt de laatste tijd veel geschreven. Blijkbaar zijn er veel slapelozen, dus verschijnen er ook veel boeken over het onderwerp. Het nieuwste is Slaap van de Amerikaanse neurowetenschapper Matthew Walker. Over het middagdutje zijn alle slaapexperts eensgezind: prima plan. Doe je om die tijd een dutje, dan heeft dat gezondheidsvoordelen. Wat onderzoeksgegevens:

 Piloten die een middagdutje van 25 minuten doen, zijn daarna 35 procent alerter en geconcentreerder dan niet-dutters.

 Driemaal per week een middagdutje verlaagt de kans op een hartaandoening met 37 procent.

 Een dutje van meer dan een half uur wordt afgeraden omdat je dan tijdens de diepe slaap wakker wordt en nog lang duf blijft.

 Het beste dutjesmoment: voor 15 uur ’s middags.

 Vroege dutjes voegen toe aan de slaap van de voorbije nacht, late dutjes maken dat je de nacht die komt slechter slaapt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden