Woensdag 21/04/2021

Interview13 experts

Is een harde lockdown nodig? En hoe moet die eruitzien? 13 experts aan het woord

null Beeld Belga / Photo News / Nimmegeers
Beeld Belga / Photo News / Nimmegeers

Is het tijd voor een korte, maar krachtige lockdown? Steeds meer stemmen roepen alvast van wel. Vier tot zes weken alles potdicht om daarna het echte leven terug op te nemen: vooral in de medische wereld trekken ze graag die kaart, zo blijkt uit een rondvraag van Het Laatste Nieuws.

1. Bent u voor of tegen een harde lockdown?
2. Zijn er sectoren die, in welk scenario dan ook, gespaard moeten blijven?
3. En hoelang moet zo’n periode dan wel duren?

Peter De Keyzer (45) - Hoofdeconoom bij communicatiebureau Growth Inc.

null Beeld Gregory Van Gansen / Photo News
Beeld Gregory Van Gansen / Photo News

1. “Ja. Ik ben voor een harde lockdown. Wie rond zich kijkt, ziet dat de regels al weken aan een stuk versoepeld worden. Niet door de regeringen, wel door de bevolking. Regelmoeheid los je niet op met “rekenen op gezond verstand” of een “hou nog even vol”. Een totale lockdown zal zwaar zijn, maar een heel lange zomer vol vrijheidsbeperkingen, zal nog moeilijker zijn. Liever zes weken door de hel dan zes seizoenen vagevuur.”

2. “Voedingswinkels, maaltijdbezorgers, apothekers en vaccinatiecentra. Ook sectoren die kunnen bewijzen dat ze personeel dagelijks testen, kunnen een uitzondering krijgen. Voor het overige kunnen telewerk & e-commerce heel veel oplossen. Tijdens de lockdown moet de vaccinatiecampagne absoluut een versnelling hoger schakelen. Ook testing en tracing moet eindelijk performanter.”

3. “Tot we onder de 500 besmettingen zijn, het niveau dat we dit voorjaar hadden na de eerste lockdown. Vervolgens moeten we massaal blijven vaccineren, massaal testen en eindelijk een performante testing&tracing-strategie uitvoeren. Alleen zo hebben we écht een perspectief dat het na de lockdown beter wordt.”

Paul De Grauwe (74) - Professor London School of Economics

null Beeld Tim Dirven
Beeld Tim Dirven

1. “Als de cijfers exploderen zoals vandaag, resten er ons weinig andere opties. Bij exponentieel stijgende curves mag je niet talmen. In Groot-Brittannië - waar ik deels woon en werk - en in Frankrijk hebben ze bij de besmettelijke varianten wel streng ingegrepen en dat loont. Ons land was het voorbije half jaar wel streng, maar vandaag zijn we de zachte heelmeester. Om de economie te sparen, hoef je niet te wachten met een harde lockdown. Studies wijzen uit dat een paar weken op de tanden bijten minder economische schade teweeg brengt dan de boel laten ontsporen: dan duurt de pijn veel langer.”

2. “Ik vrees van niet. Als we voor een harde lockdown gaan, dan heeft het weinig zin om het virus te laten woekeren in de scholen en dan kan je die beter ook een tijdje sluiten.”

3. “In Groot-Brittannië hebben ze toch vooral gekeken naar hoe de ziekenhuisopnames evolueren en dat is correct: we doen het om ons zorgsysteem te vrijwaren van harde keuzes.”

Ivan Van de cloot (43) - Hoofdeconoom Itinera

null Beeld

1. “Nood breekt wet natuurlijk, maar ik ben er geen voorstander van. Ik probeer het verhaal al de hele crisis niet zwart-wit te zien, terwijl de discussie vaak oplaait over ‘nul besmettingen’ of ‘alle remmen los’. Ik wil slimme maatregelen met de inzet op een performant systeem van testen, quarantaine, contacttracing en bronnenonderzoek. De ziekenhuispiek van over twee weken, daar kunnen we vandaag niets meer aan verhelpen, maar we kunnen er wel voor zorgen dat de epidemie daarna weer sneller afneemt.”

2. “Neen, ik denk dat als je echt voor een harde lockdown wil gaan, er geen taboes overblijven. In sommige landen hebben ze ook het openbaar vervoer - waar veel besmettingen uit voortkomen - aan banden gelegd.”

3. “Niet zolang, volgens mij, als het echt om een harde lockdown gaat. Maar zoals gezegd: liever de boel onder controle houden met slimme maatregelen dan alles platleggen.”

Herman Goossens (64) - Professor microbiologie (UZA) en voorzitter taskforce Testing

null Beeld BELGA
Beeld BELGA

1. “Toen ik op 5 februari tweette dat een derde golf tijdens de lente onvermijdelijk was, werd ik weggezet als een paniekzaaier. Maar kijk. Vandaag maak ik me bijzonder, bijzonder ongerust. Als we de scholen maximaal willen openhouden na de paasvakantie - toch een prioriteit van deze regering -, zijn er bijkomende maatregelen nodig. Meer nog als ook de horeca op 1 mei wil kunnen openen. De huidige regels zijn niet voldoende.”

2. “Uiteraard zijn kinderen en scholen enorm belangrijk en die sector moet dan ook zoveel mogelijk beschermd worden. Maar het is een aartsmoeilijke beslissing voor de politici en ik heb daar begrip voor. Ik wil niet pleiten voor een sluiting van het onderwijs.”

3. “Over aantallen spreek ik me niet uit. Maar één ding weet ik wel zeker: we hebben de situatie opnieuw onderschat, ook al snap ik dat de nood aan perspectief hoog is.”

Geert Noels (53) - Econoom

null Beeld Gregory Van Gansen / Photo News
Beeld Gregory Van Gansen / Photo News

1. “Neen. Ik ben tegen een harde lockdown, behalve als die regionaal is. Een aantal gebieden in het land doen het beter tot redelijk goed, en met de tools die men heeft zou men beter in staat moeten zijn om te lokaliseren waar het probleem zit. Een harde lockdown voor iedereen werkt bovendien demotiverend, net omdat veel regio’s het wél goed doen.”

2. “Een aantal sectoren, denk aan de essentiële diensten, blijft altijd gespaard. En onderwijs? Als daar een probleem zit, pak het dan aan, maar doe het opnieuw regionaal. Door gerichter in te grijpen in probleemgebieden, kan men een haard inperken. Als je een brand hebt, blus je ook zo snel mogelijk en zo precies mogelijk waar het brandt.”

3. “Ten eerste: doe het beter lokaal, en daar ook consequent (bijvoorbeeld: openbaar vervoer, scholen etc) dan in heel het land. En twee: waarschijnlijk ben je met die strategie vandaag al te laat, dus is de vraag of het goed controleren van de huidige maatregelen niet sowieso is wat je nu veel beter moet doen. Een nationale lockdown is een bekennen van falen van alle maatregelen. De vraag die vooral moet gesteld worden: hoe sneller en meer vaccineren! Dát is de essentie.”

Danny Van Assche (49) - Gedelegeerd bestuurder UNIZO

null Beeld Photo News
Beeld Photo News

1. “Nee. Ik ben tegen een harde lockdown. Tijdens de eerste lockdown in maart vorig jaar, draaiden we een derde omzetverlies. In oktober, een lockdown die veel milder was, was dat slechts 17 procent. In allebei de situaties kregen we de cijfers onder controle. Om maar te zeggen: het kan ook met minder. Een harde lockdown is schieten met een groot kanon, terwijl we ondertussen toch veel fijnere manieren kennen om alles onder controle te krijgen. Nu opnieuw alles dichtgooien, zou betekenen dat we op een jaar tijd niets geleerd hebben.”

2. “Ik betreur vooral dat sectoren tegen elkaar opgezet worden. Het openhouden van de scholen? Ach, dan moeten de bedrijven inboeten. Zo. Daar schieten we niet mee op. Het sluiten van een sector moet pas de allerlaatste oplossing zijn, als er écht niets anders meer kan.”

3. “Als men de basisregels - van de anderhalve meter afstand tot handen wassen en een mondmasker dragen - opnieuw zouden benadrukken en handhaven, dan moeten we niet nadenken over hoelang we bepaalde delen van de samenleving moeten stil leggen. En laat ons ondertussen toch vooral vaart zetten achter die vaccinaties.”

Raymonda Verdyck (65) - Afgevaardigd bestuurder van GO!

null Beeld BELGA
Beeld BELGA

1. “Als de samenleving op slot gaat, omdat de virologen en epidemiologen oordelen dat dat de enige optie is, dan gaan wij dat altijd volgen. We hebben altijd gezegd dat we scholen in veilige omstandigheden willen openhouden. Hoe dramatisch de cijfers zijn om een lockdown te legitimeren, dat moet de overheid samen met de experts bekijken.”

2. “We vinden uiteraard dat het onderwijs gespaard moet worden. De ondersteuning van leerlingen - het invullen van het leerrecht, maar ook het welbevinden - vinden we uitermate belangrijk. We hebben natuurlijk altijd heel strenge maatregelen toegepast om dat in veilige omstandigheden te kunnen laten gebeuren, waardoor onze impact op de samenleving wordt geminimaliseerd.”

3. “Da’s moeilijk om zelf termijnen op te plakken. Alle beslissingen die we in het onderwijs nemen, zijn ook gebaseerd op de informatie die we krijgen van virologen en epidemiologen. Zo hebben we altijd gehandeld, en dat gaan we blijven doen.”

Lieven Boeve (54) - Directeur-generaal Katholiek Onderwijs Vlaanderen

null Beeld BELGA
Beeld BELGA

1. “Voor, als het virologisch onvermijdelijk is en als we zo de rest van het schooljaar kunnen redden. Dan beter de korte pijn. Als het plan ooit opnieuw op tafel komt om de scholen te sluiten, kan dat alleen in het kader van een harde lockdown voor de hele samenleving.”

2. “Als ik kijk naar het buitenland, zie ik dat zelfs bij een harde lockdown men vaak het basisonderwijs openhoudt (bijvoorbeeld in Frankrijk, red.). Dat ontlast niet enkel mensen met essentiële beroepen, maar zorgt er ook voor dat telewerk mogelijk blijft. Bovendien is afstandsonderwijs in het lager onderwijs niet echt een volwaardig alternatief.”

3. “Als we het nu nog eens doen, moeten we het meteen goed doen en niet halfslachtig. Dan gaat het bijna over crushing the curve. Het is aan virologen om die aantallen te bepalen.”

Matthias De Caluwe (38) - Topman Horeca Vlaanderen

null Beeld Photo News
Beeld Photo News

1. “Ja, ik heb eind januari al gezegd dat wij voorstander waren van een korte periode ‘den blok erop’ om die curve te doen crashen. Intussen zitten we met meer ziekenhuisopnames en besmettingen dan toen. Als sector die op 1 mei meer dan zes maand gesloten is, hebben we nu wel eindelijk het recht om ons af te vragen wat er moet gebeuren om deze crisis op te lossen. Maar als iemand een andere, betere, werkende oplossing heeft: shoot.”

2. “Da’s aan de politiek. Maar er is één ding zeker: tene quod bene, behoud wat goed is. Wat vorig jaar gewerkt heeft, zal dat nu nog steeds doen. Daarnaast zou het helpen als iedereen, los van alle sectoren, zich nog even strikter aan de maatregelen zou houden. Meer dan nu het geval is.”

3. “Iedereen kan daar een mening over poneren, maar ik denk dat de experten en politiek daar krijtlijnen moeten trekken. Doe wat nodig is, stel een duidelijk doel in het vooruitzicht en zorg dat de vaccinaties op kruissnelheid draaien: dan gaan heel veel mensen mee zijn.”

Inez Germeys (48) - Psycholoog en hoogleraar psychiatrie

null Beeld Joel Hoylaerts/Photo News
Beeld Joel Hoylaerts/Photo News

1. “Ja, ik denk van wel. En dat zeg ik vanuit het perspectief van geestelijke gezondheid. Want deze toestand, waarin elke dag wat erger lijkt te worden, geeft mensen ook het gevoel vertrokken te zijn voor een oneindig verhaal. Hoe langer het duurt, hoe moeilijker het wordt.”

2. “De vraag is: hoe hard moet een harde lockdown zijn? Dat is natuurlijk aan het beleid om te beslissen, maar mocht er ruimte zijn, dan denk ik aan onderwijs en aan sociale contacten in de buitenlucht. Op vlak van welzijn zijn dat, meer dan bijvoorbeeld winkels, de belangrijkste zaken.”

3. “Het is belangrijk dat er perspectief is. Als je het oplegt, moet er ook een duidelijk exitplan zijn: zodra we een grens bereiken - en dan gaat het vooral over ziekenhuisopnames op de intensieve zorg - gaat die of deze stap er komen. Daarnaast moet er een verband zijn, zodat mensen ook het gevoel hebben ergens naartoe te werken.”

Erika Vlieghe (50) - Infectiologe UZA

null Beeld BELGA
Beeld BELGA

1. “Ik ben voor een pakket krachtige maatregelen voor iedereen. Het virus zit overal, de ziekenhuizen vullen zich aan een sneltempo. We moeten een manier vinden om uit deze impasse te geraken. En ja, dat pakket zal niet zo heel hard verschillen van de situatie in maart vorig jaar. Nu rijdt iedereen overal heen, er zijn feestjes, van telewerk is geen sprake. Dat moet stoppen. Het moet duidelijk zijn dat iedereen in zijn kot moet blijven.”

2. “Over sectoren spreek ik mij niet uit. Dat is een politieke beslissing.”

3. “We spreken toch snel over minstens drie tot vier weken. Verder doen zoals we bezig zijn, leidt duidelijk nergens naartoe. De teller staat alweer op 569 bedden op intensieve zorgen, van de 1.000 die we kunnen vullen. We moeten terug onder die grens van weleer duiken: minder dan 800 gevallen per dag, minder dan 75 hospitalisaties per dag.”

Marc Noppen (60) - CEO UZ Brussel

null Beeld BELGA
Beeld BELGA

1. “Ja, een korte maar krachtige ingreep is beter dan een chronische jojo met allerhande ad hoc maatregelen waarmee we tijd en vertrouwen verliezen. Als je je bevolking laat kiezen tussen alles vier weken potdicht en daarna het normale leven terug òf verder doen zoals we bezig zijn en nog een jaar in de miserie zitten… dan is de keuze snel gemaakt. Ik ben jaloers op het zuidoosten van Azië, of Australië. Perth gooide tien dagen alles dicht voor één geval. Ze grijpen zeer lokaal in, maar hun economie draait op volle toeren.”

2. “De gezondheidszorg uiteraard. Die zal je altijd blijven nodig hebben.”

3. “De grens waar we ‘vroeger’ altijd op hamerden, moet terug in beeld: maximaal 800 besmettingen en 75 ziekenhuisopnames per dag. En laat ons deze keer alles dicht houden tot we daar effectief zijn. In die tijd moeten we vaccineren, vaccineren, vaccineren. Met die eerste spuit. Die tweede komt wel, maar daar mag wat speling op. Het is tijd om alle registers open te trekken, veel meer dan ons bezig te houden met discussies over waar je moet zitten op de trein.”

Maarten Vansteenkiste (44) - Motivatiepsycholoog UGent

null Beeld Wannes Nimmegeers
Beeld Wannes Nimmegeers

1. “Ik ben voor een pakket strengere maatregelen. En in tegenstelling tot wat velen misschien denken, zal dat niet per definitie demotiveren. Cijfers die verder doorstijgen, doen de angst toenemen. Met een pakket doeltreffende, risicobeperkende maatregelen houd je de groeiende angst onder controle. Tegelijk is het voortdurend bijstellen van maatregelen en versoepelingen motivationeel een dooddoener. De ontgoochelingen stapelen elkaar op. Door de zaak te laten aanslepen, betalen we mentaal een grotere prijs.”

2. “De schoolgaande jeugd moeten we zolang mogelijk vrijwaren van verregaande maatregelen. Dat zou pas onze allerlaatste reddingsboei mogen zijn. Als je de jeugd niet spaart, dan breng je iedereen rond hen in moeilijkheden. Ouders die al telewerken zouden er plots de zorg voor hun kinderen weer voltijds moeten bij nemen. Ook buitenactiviteiten blijven belangrijk.”

3. “We mogen ons gedrag vooral niet koppelen aan een datum. Nu wachten we tot 19 april en 1 mei. We pinnen ons vast zonder verdere inspanning te doen. Perspectief creëer je op basis van doelen, niet op basis van enkele data.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234