Zaterdag 19/10/2019

Taal

Is dubben des duivels? “Het werkt toch wat afstompend”

Paw Patrol op Nick Jr. Die zender dubt Engelstalige programma’s consequent in het Nederlands. Beeld Bas Bogaerts

Het dubben van televisiereeksen en films kan de talenkennis schaden, waarschuwen experts. Als we willen dat de Vlaamse jeugd weer vlotter talen spreekt, dan moeten we dringend de ondertitels in ere herstellen.

"Onlangs keken we met de kinderen naar Mrs. Doubtfire, maar de ondertitels bleken heel wat inspanningen te vragen. Daar schrok ik van, want ze kunnen goed lezen", zegt vader en auteur Thijs Delrue (39). Als zijn drie jongens (13, 11 en 8 jaar oud) het voor het zeggen hebben, dan regeert het Nederlands op het scherm: van Nederlandse vloggers op YouTube tot series op Nickelodeon of Ketnet, zelfs als die oorspronkelijk in het Engels zijn. "Al dat dubben werkt toch wat afstompend. In het Engels praten en mailen voor je werk, mijn oudste zoon liet onlangs vallen dat hij zich dat moeilijk kan voorstellen."

De talenkennis van de Vlaamse jeugd boert achteruit, zo berichtte het weekblad Knack deze week. Vlaanderen is in de jaarlijkse English Language Proficiency Index, die de kennis en beheersing van het Engels in kaart brengt, van de zevende naar de tiende plaats gedaald. Volgens Alex Housen, professor taalkunde aan de VUB, is een ban op dubben een mogelijke oplossing. De combinatie van beeld en klank bij televisiekijken is namelijk een ideale manier om een vreemde taal op te pikken, stelt hij. "Ook al begrijpen ze niet wat er precies gezegd wordt, door de beelden kunnen ze toch vrij makkelijk de betekenis achterhalen."

Alleen zijn er tegenwoordig op kinderzenders dus amper nog vreemde talen te horen. En ook elke Pixar- of Disney-film krijgt automatisch een Vlaamse versie. "Kinderen komen later in contact met vreemde talen. Dat wreekt zich wanneer ze ouder worden", denkt Housen. Hij maakt de vergelijking met landen als Duitsland of Frankrijk waar zowat alles gedubd wordt. "kinderen in die landen beseffen vaak amper dat er ook andere talen bestaan."

Bij Delrue zorgden series als Knight Rider, The Simpsons of zelfs Matlock - de guilty pleasure van zijn moeder - ervoor dat zijn eerste les Engels poepsimpel was. "Door naar televisie te kijken, had ik al voeling met de taal ontwikkeld, zowel met zinsbouw als woordenschat. Voor mijn zoon was die eerste les Engels in het tweede middelbaar bijna even nieuw als de les Frans in het vijfde leerjaar."

Van Engels naar Nederlands

Zijn er anno 2018 dan geen andere taalkanalen, zoals YouTube of de hitparades waar Engels de voertaal is? "In de praktijk valt dat tegen", weet Bruno Leys, taaltrainer aan de West-Vlaamse hogeschool VIVES. "Het taaltje van de populaire vloggers op YouTube kan je bezwaarlijk Standaardengels noemen." Bovendien blijken Vlaamse tieners ook op het internet voor de weg van de minste weerstand te kiezen, Nederlandstalige vloggers dus.

"Van andere ouders hoor ik weleens dat games die pedagogische rol beginnen over te nemen", zegt Delrue. Geregeld online aan de slag gaan met collega-gamers komt het taalgevoel wel degelijk ten goede. Uit Zweeds onderzoek blijkt dat fanatieke gamers over een uitgebreidere Engelse woordenschat beschikken. Toch wil Delrue het gamegedrag van zijn kinderen - "Fifa en Fortnite" - liefst een beetje onder controle houden. Volgens Housen is het ook slechts "voor een beperkte groep voordelig".

Maar klopt de vaststelling eigenlijk dat er tijdens de kinderblokken steeds minder Engels gesproken wordt? Nickelodeon dubt consequent alle programma's sinds de opstart in 2003 en ook VTMKZOOM, opgestart in 2009, heeft resoluut voor het Nederlands gekozen. "Een noodzaak voor een zender die zich op jonge kinderen richt", klinkt het. Ketnet had wel Engelstalige programma's in het zendschema staan. "Om halfacht programmeerden we series als Weird Science of H2O ", vertelt Telidja Klaï, die bij de zender verantwoordelijk is voor buitenlandse aankoop. "Maar die zijn vervangen door reeksen van eigen makelij zoals D5R of 4eVeR."

De opkomst van kinderzenders tout court speelt wellicht ook een rol. Die zorgen er immers voor dat kinderen, veel minder dan vroeger, naar Engelstalige programma's zappen die eigenlijk voor volwassenen zijn bedoeld. "Maar dat kan je toch moeilijk een slechte evolutie vinden?", zegt Klaï. Bruno Leys pleit daarom voor een systeem waarbij je met behulp van de rode knop op de afstandsbediening kan kiezen in welke taal je een programma bekijkt. Al hoeft het zo moeilijk zelfs niet te zijn. "Op de Ketnet-site en in onze app vind je onze internationale tienerreeksen in de originele taal én met ondertitels", zegt Klaï. Wie zijn kroost al eens achter een iPad durft te parkeren, kan dat dus doen onder het motto: 'Het is voor hun talenkennis.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234