Donderdag 13/08/2020

Opinie

Is dit echt de manier waarop we in ons land met onze geschiedenis willen omgaan?

Gisteren werd onder andere in Brussel het einde van de Tweede Wereldoorlog herdacht.Beeld PHOTO_NEWS

Mathias De Clercq (Open Vld) is eerste schepen van de stad Gent. "Het ergste wat kan gebeuren, is dat het collectieve geheugen van de Tweede Wereldoorlog erodeert nu de laatste getuigen verdwijnen", schrijft hij.

Het is deze week exact 70 jaar geleden dat er een einde kwam aan de Tweede Wereldoorlog in Europa. Het is een goede zaak dat deze gebeurtenis herdacht wordt net zoals we het voorbije jaar het begin van de Eerste Wereldoorlog terecht onder de aandacht hebben gebracht. Deze vreselijke oorlogen moeten immers in ons collectief geheugen blijven zodat we niet opnieuw in dezelfde fouten hervallen.

Vandaar het belang van musea zoals Flanders Fields in Ieper, het Fort van Breendonk en het Holocaustmuseum in Mechelen. Vandaar ook het belang van de werking van wetenschappelijke onderzoekscentra zoals het SOMA, het Studie- en Documentatiecentrum Oorlog en Hedendaagse Maatschappij in Brussel, als het enige Belgische kenniscentrum inzake contemporaine geschiedenis. Internationaal alom geprezen, in eigen land niet zeker of ze haar missie kan voortzetten.

Het belang van het SOMA kan nochtans niet voldoende worden beklemtoond. Het Centrum is al decennia bezig met het inventariseren, bewaren en onderzoeken van documenten en andere archiefstukken die betrekking hebben op de Tweede Wereldoorlog. De fototheek is een van belangrijkste in Europa en wordt in snel tempo gedigitaliseerd. Haar onderzoekswerk is van bijzonder belang voor het collectieve geheugen van ons land. Immers, zonder het SOMA wisten we bijvoorbeeld nooit wat we vandaag weten over de medewerking van de Belgische overheden aan de Jodenvervolging. Zonder dit instituut geen plaats waar professionele historici uit alle gemeenschapen in een permanente dialoog aan de slag gaan met het Belgische collectieve verleden.

Mathias De Clercq.Beeld BELGA

De besparingen van de diverse overheden zijn nodig om budgettair orde op zaken te stellen. Echter, de gevraagde inspanningen treffen het SOMA bijzonder hard. Het personeel van de instelling wordt bekostigd vanuit haar werkingsmiddelen omdat het als enige federaal onderzoeksinstituut niet het officiële statuut van federale wetenschappelijk instelling heeft.

Het SOMA moet nu evenveel besparen op personeel, investeringen en werkingsmiddelen. Een decimering loert om de hoek. Bij gebrek aan bijsturing lijkt het voortbestaan van het enige Belgische wetenschappelijke overheidsinstituut rond de Tweede Wereldoorlog en andere conflicten tijdens de 20ste eeuw bedreigd, en wordt het onmogelijk om aan haar missie te voldoen. Vandaar mijn oproep aan de bevoegde staatssecretaris Elke Sleurs om duidelijkheid te creëren en perspectieven te bieden opdat het Centrum haar hoog wetenschappelijke werk kan verderzetten in de toekomst.

Want eerlijk, is dit de manier waarop we in ons land met dit verleden willen omgaan 70 jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog? Het werk van het SOMA is van uitzonderlijk belang voor 's lands collectieve geheugen over de donkerste decennia van de vorige eeuw. Zou het ergste wat kan gebeuren niet zijn dat dit collectieve geheugen erodeert nu de laatste getuigen verdwijnen?

Laten we nooit de beroemde uitspraak van de Spaans-Amerikaanse schrijver en filosoof George Santayana vergeten: "Wie de geschiedenis niet kent is gedoemd ze te herhalen." Vandaar het belang van geschiedenisonderricht. Alleen wordt dit vak stiefmoederlijk behandeld.

In het ASO krijgen leerlingen twee uur geschiedenis per week. Wie een TSO-opleiding volgt, krijgt, afhankelijk van de school en van de graad slechts één uur geschiedenis. Wie kiest voor een BSO-opleiding zelfs geen enkel uur. Nochtans is geschiedenis een van de belangrijkste vakken voor het doorgeven van een moreel denkkader, van waarden en van normen. Het vak geschiedenis kan uitleggen hoe het in een democratische samenleving fout kan lopen en hoe dat tot vreselijke uitwassen kan leiden. Vandaar ook mijn oproep aan onze Vlaamse minister van Onderwijs om het vak geschiedenis uit te breiden in het ASO en het meer dan vandaag ingang te doen vinden in het TSO en BSO.

Daarnaast zou de minister ook belangrijke facetten van de Tweede Wereldoorlog, zoals de Holocaust, moeten opnemen in de eindtermen van ons onderwijs. Opdat jongeren zouden begrijpen waar extreem politiek gedachtegoed finaal toe leidt. Als de Holocaust letterlijk in de eindtermen van ons onderwijs zou worden opgenomen - iets waar mijn fractie al langer voor pleit, en het vak geschiedenis tot twee of drie uren wordt uitgebreid, dan zijn scholen verplicht dit vak te geven.

Dan zal elk kind kennis nemen van de politiek van identificatie, discriminatie, vervolging, detentie en deportatie van de Joden die de nazi's toepasten vanuit zuiver racistische motieven. Dan kan het antisemitisme dat weer de kop opsteekt op een pedagogische manier gecounterd worden en zorgen we voor een grotere gevoeligheid voor discriminatie en stigmatisering waarvan mensen die een bepaalde overtuiging aanhangen of behoren tot een bepaald volk, religie of afkomst, het slachtoffer van zijn. Dan zal elk kind weten dat er 16.000 Belgische verzetsstrijders en politieke gevangenen en maar liefst 25.000 Belgische Joden de oorlog niet overleefden.

Nu de laatste getuigen stilaan verdwijnen is het, meer dan ooit tevoren, de taak van ons allen om hun missie voort te zetten. Laten we dit, zeventig jaar na de Tweede Wereldoorlog, ernstig nemen. Vrede is geen gave, het is onze gemeenschappelijke opgave.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234