Woensdag 22/09/2021

Luchtvaart

Is de lucht in vliegtuigen echt giftig?

In Het Laatste Nieuws getuigt een voormalige stewardess van Brussels Airlines over blijvende gezondheidsproblemen door giftige dampen in de cabine. Beeld AFP
In Het Laatste Nieuws getuigt een voormalige stewardess van Brussels Airlines over blijvende gezondheidsproblemen door giftige dampen in de cabine.Beeld AFP

Kun je gezondheidsproblemen krijgen door gif in vliegtuigcabines? Een aantal stewardessen en piloten gelooft van wel. Ze hebben het over een van de best bewaarde geheimen in de luchtvaartsector. Wat is er van aan?

Barstende hoofdpijn en gevoelloze vingertoppen. Dat hield een voormalige stewardess van Brussels Airlines over aan een vlucht naar Kinshasa een vijftal jaar geleden. Tijdens die vlucht gingen de rookmelders in de Airbus 330 af, maar nergens was er rook te zien. Wel was er een wazige damp, vertelt ze in de krant Het Laatste Nieuws. De dame in kwestie had nog nooit van zo'n fume event gehoord. Maar toen ze naderhand met collega's sprak, bleken er wel meer ervaring mee te hebben.

Tijdens fume events komen er oliedeeltjes in de luchtstroom in het vliegtuig terecht. Dat komt omdat die lucht via motoren wordt binnengezogen. De discussie over de medische gevolgen hiervan, woedt al jaren. Verschillende stewardessen en piloten hebben getuigd over misselijkheid, geheugenverlies of hartproblemen. Verschillende wetenschappers zijn ervan overtuigd dat die gezondheidsklachten gelinkt kunnen zijn aan de blootstelling aan TCP of tricresylfosfaat, een zenuwgif dat in de motorolie te vinden is.

Luchtvaartspecialist Luk De Wilde kijkt niet meer op van de getuigenissen. Hij weet: om de zoveel jaar duiken ze weer op. Ook op de Nederlandse openbare omroep ging het gisteravond over het zogenaamde aerotoxisch syndroom. In het onderzoeksprogramma Zembla spraken een stewardess en piloot hierover. De Wilde blijft sceptisch: "Er zijn miljoenen mensen actief in de luchtvaartsector. Toch blijft het aantal mensen die klagen over gezondheidsproblemen beperkt. In onze contreien gaat het over een handvol mensen. Dat begrijp ik niet. Als er echt een probleem zou zijn met giftige dampen, dan zouden honderden mensen last moeten hebben." En niet alleen cabinepersoneel, zegt hij nog.

Believers en non-believers

"Bij het aerotoxisch syndroom is een beetje zoals bij glyfosaat. Je hebt believers en non-believers", stelt toxicoloog Jan Tytgat (KU Leuven). Hij vindt: ook al komen ze van enkelingen, de gezondheidsklachten mogen niet genegeerd worden. "Het klopt dat er geen onderzoeken zijn die een causaal verband aantonen, maar bij mijn weten dateren die van een vijftal jaar geleden. Het kan zijn dat er in tussentijd wel wat veranderd is. De samenstelling van de oliën bijvoorbeeld kan gewijzigd zijn." Verder onderzoek zou volgens hem op zijn plaats zijn.

De voormalige stewardess is niet de enige die het probleem op de agenda zet. Ook de vakbonden doen dat. Het christelijke ACV zal na meerdere klachten en vragen volgende week een infosessie organiseren.

"Ook bij ons is dit een bekommernis", zegt Thierry Vuchelen van het liberale ACLVB. "Het is allemaal moeilijk hard te maken, maar dat betekent niet dat we dit probleem niet au sérieux moeten nemen." Vuchelen vindt dat alle betrokken partijen – vakbonden, maatschappijen, overheden – samen een grondig onderzoek moeten organiseren en een meldpunt oprichten. "Alleen zo krijgen we beter zicht hierop en kunnen we, als het probleem niet ontkracht moet worden, zoeken naar oplossingen."

Professor arbeidsgeneeskunde Lode Godderis (KU Leuven) is blij dat er zoveel aandacht is. "Het zou goed zijn mocht dit tot een Europees grootschalig onderzoek leiden." De man is zelf bezig om met Nederlandse collega's het aerotoxisch syndroom te definiëren. "Nu zit er nog geen lijn in de symptomen die eraan gelinkt worden. Het zou goed zijn om daar duidelijkheid in te scheppen en ook de mogelijke oorzaken op te lijsten."

De professor gelooft zelf dat er meer speelt dan alleen de blootstelling aan TCP-waarden. "Volgens mij gaat het over een combinatie van factoren. Het vaak geconfronteerd worden met jetlags en onregelmatige werkuren zou ook een rol kunnen spelen."

"We begrijpen de bezorgdheid maar uit onze statistieken blijkt niet dat vliegend personeel vaker ziek is dan grondpersoneel", reageert Brussels Airlines. Die benadrukt het gebrek aan bewijs. Volgens de woordvoerder komt er wel een grootschalige studie aan. "De Europese Commissie heeft die in het voorjaar aangekondigd."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234