Dinsdag 07/12/2021

Sandra Bland

Is de dood van Sandra Bland het gevolg van racisme of zelfmoord?

Een foto van Sandra Bland, gemaakt na haar arrestatie. Beeld AFP
Een foto van Sandra Bland, gemaakt na haar arrestatie.Beeld AFP

"Zodra ik mijn kind heb begraven, ben ik er klaar voor. Dit betekent oorlog." Dat zei Geneva Reed-Veal, de moeder van Sandra Bland, gisteravond tijdens een herdenkingsdienst in Texas. Haar dochter kwam deze maand om het leven na een confrontatie met de politie, die is vastgelegd op een video. Dit ging eraan vooraf.

Het is 10 juli als Sandra Bland, een 28-jarige zwarte vrouw, in Texas naar de kant van de weg wordt gedirigeerd. Ze is vergeten haar richtingaanwijzer te gebruiken tijdens het wisselen van baan en wordt daarom staande gehouden.

Op dat moment heeft Bland er al een lange reis opzitten vanuit Chicago, waar ze haar familie heeft bezocht tijdens de vakantie rond Onafhankelijkheidsdag. Bland is die dag op weg naar Texas voor haar nieuwe functie als ambassadeur van de alumnivereniging op haar voormalige universiteit Texas Prairie View A & M, waar ze in 2009 afstudeerde.

Vlak voor de campus seint een politieauto dat ze moet stoppen. Dat doet ze. Wat volgt is een woordenwisseling. Bland is geïrriteerd omdat ze naar eigen zeggen juist van baan wisselde om ruimte te maken voor de politiewagen. Als de agent, Brian T. Encinia, haar verzoekt om haar sigaret te doven, vraagt Bland zich hardop af waarom ze geen sigaret zou mogen roken in haar eigen auto.

De irritatie slaat om in woede als Encinia haar dwingt om uit de auto te stappen. Bland is niet van plan hieraan te gehoorzamen, waarop de agent met de woorden 'I will light you up' dreigt zijn tasergun te gebruiken. De scène is vastgelegd op een video, vanuit de politieauto gefilmd.

De daaropvolgende scène vindt buiten het zicht van de camera plaats. Bland is na lang aandringen uit haar auto gestapt en wordt door de agent naar de kant van de straat geleid. Op het audiofragment is te horen hoe de spanning steeds verder oploopt. Bland scheldt de agent uit voor 'pussy' en gilt dat hij op het punt staat haar polsen te breken. Vervolgens klaagt ze dat haar hoofd hardhandig op de grond wordt geduwd. Ze blijft de vraag herhalen waarom ze wordt aangehouden, maar krijgt daarop geen antwoord.

Encinia verklaart naderhand dat hij zich genoodzaakt zag Bland in de boeien te slaan en naar de grond te werken omdat ze zich agressief bleef opstellen. De agent roept versterking van collega's in en Bland wordt vervolgens aangehouden op verdenking van het beledigen van een ambtenaar in functie.

Kennissen omschrijven Sandra Bland als een levenslustige en strijdbare vrouw. Beeld AFP
Kennissen omschrijven Sandra Bland als een levenslustige en strijdbare vrouw.Beeld AFP

Arrestatievideo Sandra Bland mogelijk bewerkt

De opname met de dashboardcamera van de politieagent vertoont een aantal onregelmatigheden. Zo is na ongeveer 25 minuten te zien hoe een vrachtwagenchauffeur uitstapt. 15 seconden later gebeurt dat weer, terwijl in de tussentijd niet is te zien dat hij weer was ingestapt. Verder is iets na minuut 32 meermalen een auto te zien die steeds dezelfde bocht naar links maakt, terwijl de geluidsopnamen gewoon doorlopen.

Familieleden rouwen na de dood van Sandra Bland. Beeld AP
Familieleden rouwen na de dood van Sandra Bland.Beeld AP

Zelfmoord

Bland komt uiteindelijk terecht in de Waller Country Jail, op ongeveer 100 kilometer ten noordwesten van Houston. De foto die vlak na haar arrestatie is gemaakt toont een vrouw die met ingehouden woede in de lens kijkt.

Drie dagen later, op maandag 13 juli, zit Bland nog altijd vast. Ze weigert die ochtend haar ontbijt. Het is dan 6.30 uur 's ochtends. Een half uur later, als een bewaker zijn vaste ronde langs de cellen maakt, antwoordt ze door de intercom dat 'ze oké is'. Net na 9 uur treft een vrouwelijke bewaker Bland dood aan in haar cel. Ze heeft zichzelf opgehangen aan een plastic vuilniszak en is gestorven aan 'een zelf toegebracht tekort aan zuurstof', aldus de officiële lezing.

Op de bewakingsvideo is te zien dat er tussen 6.30 uur 's ochtends en het moment dat Bland dood wordt aangetroffen geen activiteit is geweest in de hal die naar haar cel leidt.

Familie en vrienden reageren sceptisch op de verklaring van de gevangenis. Ze geloven niet dat Bland zichzelf van het leven heeft beroofd en roepen op tot een onafhankelijk onderzoek. Tegelijkertijd luiden ze de noodklok in Amerikaanse media.

Racisme

Het tv-station ABC7 ontvangt meerdere telefoontjes en e-mails van bekenden van Bland die beweren dat de gebeurtenis het zoveelste incident is dat wijst op een racistisch klimaat in de Verenigde Staten.

De dood van Bland komt bijna een jaar nadat er nationale onrust ontstond over de dood van enkele ongewapende zwarte tieners die omkwamen bij een politie-actie. Een van de bekendste voorbeelden is Michael Brown in Ferguson, afgelopen zomer.

Volgens de kring rondom Bland past haar dood in dit rijtje. "Ik denk dat hier sprake is van een vuil spelletje", zegt haar vriendin Cheryl Nanton tegen ABC7. "Ik geloof dat we allemaal honderd procent geloven dat ze zichzelf nooit iets zou aandoen."

Haar zus Sharon Cooper: "Het voelt alsof we allemaal een deel van onszelf zijn verloren. Dat is moeilijk en het zal voor lange tijd moeilijk blijven."

Dat Bland in maart een video op haar Facebook heeft gepost waarin ze stelt dat ze 'een beetje aan depressie en aan PTSD (posttraumatisch stresssyndroom) lijdt' wordt door haar omgeving afgewimpeld. Volgens een vriend had 'Sandy' gewoon een lastige dag en blies ze stoom af in de video.

Familie en vrienden omschrijven Bland juist als een persoon vol levensenergie die zin had in haar nieuwe baan. Daarnaast was Bland ook een uitgesproken persoon die zich op onder meer Facebook druk maakte over politiegeweld en onrecht tegenover zwarte Amerikanen.

Geneva Reed-Veal, de moeder van Sandra Bland, tijdens de herdenkingsplechtigheid in Texas. Beeld AP
Geneva Reed-Veal, de moeder van Sandra Bland, tijdens de herdenkingsplechtigheid in Texas.Beeld AP

'Dit betekent oorlog'

Volgens haar moeder Geneva Reed-Veal had haar dochter recent nog gezegd dat ze terugging naar Texas 'om een einde te maken aan het sociale onrecht in het zuiden'.

Reed-Veal, die de relatie met haar dochter omschrijft als gespannen, maar liefdevol, reageerde dinsdagavond furieus tijdens de herdenkingsbijeenkomst in een kerk in Texas. "Zodra ik mijn kind heb begraven, ben ik er klaar voor. Dit betekent oorlog." De dood van haar dochter 'zal de wereld veranderen', voegde ze daar nog aan toe.

De zaak zorgt ook voor commotie op sociale media, waar de hashtags #JusticeForSandy en #WhatHappenedToSandyBland worden gebruikt om ongenoegen te uiten over het gedrag van de agent. De strekking van de berichten op Twitter: er is hier geen sprake van zelfmoord, de dood van Bland is het gevolg van racistisch politieoptreden.

Bland had, volgens deze berichten, bovendien nooit opgesloten moeten worden voor een pietluttig vergrijp als het beledigen van een ambtenaar. Dit laatste argument wordt ondersteund door Senator Royce West uit Dallas die zegt dat Bland nooit in een cel had mogen belanden. "Als je ziet wat er gebeurd is, dan zal je het wel met me eens zijn. Ze verdiende het niet om opgesloten te worden."

Het onderzoek, dat wordt geleid door de FBI, is nog in volle gang. Een officier van justitie zei maandag dat het nog te vroeg is om te bepalen of het om zelfmoord of moord gaat, maar dat de zaak als 'moordzaak' wordt onderzocht.

De agent die de confrontatie met Bland is aangegaan, is voorlopig geschorst.

Still uit de video waarin de arrestatie van Bland is vastgelegd. Beeld REUTERS
Still uit de video waarin de arrestatie van Bland is vastgelegd.Beeld REUTERS
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234