Dinsdag 14/07/2020

AchtergrondCijfers

Is dat erg, van 43 naar 140 besmettingen op een dag? ‘We hebben de eerste grote brand geblust, het hout smeult nog na’

Viroloog Steven Van Gucht.Beeld BELGA

Van 82 naar 140: het aantal bevestigde gevallen met Covid-19 steeg op een dag ineens fel. Moeten we ons daar zorgen om maken?

Plots meer dan honderd bevestigde gevallen is geen drama

Het aantal nieuwe besmettingen op een dag is opnieuw boven de honderd gestegen. De afgelopen 24 uur zijn in ons land 140 nieuwe infecties vastgesteld. Al moeten we ons niet blindstaren op die dagelijkse schommelingen. “Het klopt dat het aantal gevallen de voorbije dagen steeds onder de honderd lag”, zegt viroloog Steven Van Gucht. “Maar belangrijker dan die dagelijkse verschillen is de trend op weekbasis. En die blijft dalen.”

Bovendien is het normaal dat de cijfers tegen het einde van de werkweek een beetje hoger liggen dan vlak na het weekend. “Dat zien we altijd”, zegt Van Gucht. “Dat heeft te maken met de manier waarop die testen werken, natuurlijk. Mensen zijn minder geneigd om zich in het weekend te laten testen. Ze willen dat bijvoorbeeld liefst laten doen door hun vaste huisarts, maar die is niet altijd beschikbaar. Dan wordt de test pas maandag afgenomen. Maar het resultaat is niet altijd direct duidelijk: soms duur het een of twee dagen eer het resultaat er is.”

Volgens Van Gucht is er dan ook geen reden tot paniek. “Ik zou daar niet te veel gewicht aan geven. Dit is meer een uiting van dat intra-weekeffect dan dat we kunnen spreken van een echte trendbreuk.”

De lockdown heeft gewerkt

“De strenge maatregelen tijdens de lockdown hebben de verspreiding van het coronavirus sterk beknot.” Dat zegt professor vaccinologie Heidi Theeten (UAntwerpen). Ze leidt het af uit het derde deel van de grote serologische studie die zij samen met haar collega professor Pierre Van Damme uitvoerde. Bij dat onderzoek worden restbloedstalen uit verscheidene labo’s over heel België opgehaald en getest op antistoffen tegen corona.

Op die manier kunnen wetenschappers afleiden hoeveel mensen werden blootgesteld aan het sars-CoV-2-virus. Doordat de stalen bloed niet van coronapatiënten in het ziekenhuis komen en werkelijk over heel België worden verzameld, krijgen Theeten en Van Damme een breder beeld van de epidemie. Ze krijgen bijvoorbeeld ook zicht op mensen die geen of weinig symptomen vertonen maar wel besmet werden met corona te kunnen detecteren.

“Uit de analyse van 3.253 bloedstalen blijkt dat 6,9 procent van de Belgen tegen het virus gevochten heeft”, zegt Theeten. Eind maart lag dat aantal op 3 procent, vier weken geleden was dat 6 procent. “De nieuwe ‘stijging’ is niet alleen minimaal, ze valt volledig binnen de toevalsvariatie. We kunnen dus zeggen dat de seroprevalentie niet meer gestegen is: ze stabiliseert.”

Voor u te vroeg victorie kraait: de stalen waarop getest werd, dateren van de periode tussen 18 en 25 mei. Antistoffen duiken pas een tot twee weken na de infectie op in het bloed. De onderzoekers konden dus infecties detecteren die opgelopen werden tot en met de eerste week van mei. Dat is nog voor de eerste versoepelingen doorgevoerd werden. De resultaten tonen met andere woorden vooral dat de lockdown gewerkt heeft, aangezien er nog amper nieuwe besmettingen bij komen.

Ook toont de studie dat de groepsimmuniteit tegen corona bedroevend laag is. Het bevestigt vooral dat een natuurlijke aangroei van de groepsimmuniteit geen optie is. “We gaan het niet redden door alleen daarop in te zetten”, zegt Van Gucht. “Het zou nog heel lang duren eer we aan de vereiste 60 procent immune Belgen zouden zitten. Als we dat gecontroleerd zouden willen doen, zou het jaren kosten. Dat betekent dus jaren waarin we de maatschappij en economie gijzelen. Bovendien zou de kost van zo’n scenario heel hoog zijn. We zetten dus beter alles op alles voor een vaccin.”

200606 coronapatient en dagelijkse besmettingen-02Beeld DM
200606 coronapatient en dagelijkse besmettingen-02Beeld DM

‘We hadden eigenlijk een stabilisatie verwacht’

Van Gucht geeft toe dat ze op Sciensano deze week toch een kleine zucht van opluchting slaakten. “We zijn nu meer dan een maand nadat de eerste versoepelingen intraden (vanaf 4 mei mochten de eerste bedrijven terug openen, PG)”, zegt hij. “En toch zitten we nog steeds in het meest gunstige scenario: de cijfers blijven dalen.”

Dat had ook anders kunnen zijn, zo geeft hij aan. “Het was niet raar geweest, als die ­cijfers waren beginnen te stabiliseren of zelfs op en neer waren gegaan. Maar dat zien we niet: ze dalen nog steeds. Dat is gunstig en daar mogen we blij om zijn.”

Kanttekening is wel dat de meer ingrijpende versoepelingen, zoals de uitbreiding van de bubbel naar vier personen, pas later in de maand mei kwamen en zich waarschijnlijk nog niet vertalen in de cijfers. Uit mobiliteitsgegevens die Google vrijgeeft, weten we bijvoorbeeld dat mensen hun gedrag pas na een tijdje en vooral geleidelijk aan aanpassen na een versoepeling.

Het betekent dus zeker nog niet dat corona volledig verslagen is. “We hebben de eerste grote brand geblust, maar het hout is nog aan het nasmeulen”, zegt Van Gucht. “Eén verkeerde wind en het vuur kan weer opflakkeren. We moeten dan ook voorzichtig blijven en respect hebben voor de basisregels. We moeten altijd een beetje opletten.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234