Zaterdag 28/11/2020

Mobiliteit

Is Brussel klaar om de tunnels te schrappen?

Beeld tim dirven

Is het denkbaar dat Brussel haar grote tunnels, die dagelijks honderdduizenden pendelaars toegang geven tot de kleine ring, sluit en afbreekt? Ja, maar nu nog niet.

Brussel en haar krakkemikkige ringtunnels: het ligt politiek gevoelig. Brussels minister-president Rudi Vervoort (PS) noch zijn 'vice' Guy Vanhengel (Open Vld) willen reageren op een bericht in de Franstalige krantL'Echo dat hun regering overweegt de Leopold II-tunnel aan de basiliek van Koekelberg en de Cinquantenaire-tunnel aan de Wetstraat te sluiten. Zelfs bevoegd minister van Mobiliteit Pascal Smet (sp.a) houdt het erop dat de studie naar de renovatie van de tunnels nog bezig is.

Alleen schepen Els Ampe (Open Vld), op stadsniveau bevoegd voor mobiliteit, reageert. "Onbespreekbaar", noemt ze de gedachte om de grote toegangstunnels te sluiten. "Dat is het failliet van het economische leven in Brussel-stad. Vele winkels en bedrijven worden dan onbereikbaar. De tijdelijke sluiting van de Stefaniatunnel aan de Louizalaan toont nu al de impact aan. Handelaars op de Zavel zien hun omzet dalen omdat ze onbereikbaar geworden zijn. Bovendien zou dit een aanslag zijn op de leefbaarheid van de hele stad. Het verkeer zal alle straten in sluipen om in het centrum te raken."

Beeld dm

Publiek-privaat

Door die sluiting van de Stefaniatunnel is de kwestie acuut geworden. Toen in november een brokstuk van de Rogiertunnel op een auto terechtkwam, besloot de Brusselse gewestregering tot een grondige inspectie van alle tunnels. Daarbij zijn nu scheurtjes ontdekt in het plafond van Stefania. Omdat de werken ingewikkelder zijn dan gedacht, zal de tunnel ook nog deze week gesloten blijven.

De Stefaniatunnel is niet de enige stadstunnel die opgelapt moet worden. Het hele tunnelnetwerk, dat grotendeels dateert van voor of net na de wereldtentoonstelling Expo 58, is versleten. Maar ook de relatief jonge Leopold II-tunnel (uit 1986), aan Koekelberg, is er niet goed aan toe. Over de kostprijs van een totale renovatie gaan wilde cijfers rond, tot een miljard en meer. Voor het officiële cijfer is het wachten tot het studiewerk van de administratie Brussel Mobiliteit afgerond is, in het voorjaar. Verwacht wordt dat het kostenplaatje ergens tussen 500 miljoen en een miljard zal landen. Alleen al de Leopold II-tunnel opkalefateren kost minstens 150.000 euro (en 650.000 euro als je er de onderhoudskosten in de komende decennia bij telt).

Dat is veel geld. Dat geld heeft de Brusselse regering niet, met een totaalbudget van 4 miljard per jaar. Publiek-private samenwerking biedt een alternatief, maar dat betekent dat de risico's voor de privépartner gecompenseerd moeten worden met inkomsten. Tol dus. Ook lastig, want dat is een uitnodiging om via andere wegen de stad binnen te sluipen. Nu al zijn de straten van Koekelberg, Ganshoren en Jette of Schaarbeek tijdens de piekuren verzadigd door sluipverkeer.

Vanwege de budgettaire bekommernis gooide minister Smet twee weken geleden een alternatief op de regeringstafel: we renoveren de tunnels niet, we sluiten ze! In de plaats komt een stadsboulevard, en bij de tunnelmond aan de basiliek van Koekelberg en aan Reyers komt een grote parkeerplaats met overstapmogelijkheid op het openbaar vervoer. Het plan werd door de coalitiepartners beslist van tafel geveegd. Argument: de tunnels zijn economisch te belangrijk en de alternatieven zijn nog niet rijp. Zegt een minister: "Er is momenteel geen plan om de tunnels te sluiten. Het tunnelactieplan van minister Smet zal zich richten op een renovatieschema voor de komende tien jaar."

De Stefaniatunnel blijft ook nog deze week gesloten.Beeld tim dirven

Hoopvolle signalen

Maar ooit moet het afscheid van de tunnels wel bespreekbaar zijn. Als over pakweg tien jaar meer geïnvesteerd is in openbaar vervoer, het voorstadsnetwerk S-baan eindelijk functioneert en ook de fiets een eigen wegennet heeft, is het misschien niet meer noodzakelijk dat 250.000 pendelaars dagelijks met de auto rijden naar de voordeur van hun kantoor in het hart van de hoofdstad. Dan zijn de tunnels wel misbaar en kan de ruimte die ze nu inpalmen gebruikt worden voor een park&ride-systeem. "De sluiting van de tunnels komt nu gewoon nog te vroeg", beseft een Brusselse regeringsbron.

Dat is ook de mening van expert Johan De Mol van het Instituut voor Duurzame Mobiliteit aan de UGent. "Op termijn is het voor de leefbaarheid van Brussel een noodzaak dat de auto zo veel mogelijk uit de kernstad geweerd wordt. Tunnels trekken die auto's aan, maar voorlopig kan het niet anders, omdat er amper alternatieven zijn." Stockholm toont evenwel aan dat een alternatief mogelijk is, op relatief korte termijn. De Mol: "Aan de stadsrand vind je grote parkings, met goede en frequente aansluiting op een performant metronetwerk tot diep in de nacht. Wie toch met de auto verder wil, betaalt tol."

In Brussel ziet De Mol hoopvolle maar zeer bescheiden signalen dat het dezelfde kant opgaat. "Dat een bedrijf als Engie zijn kantoren concentreert rond het Noordstation en werknemers laat betalen voor een autoparking, is een goed signaal. De vele ministeries en administraties in Brussel zouden dat voorbeeld moeten volgen. Als je, zoals de Vlaamse overheid in het Ferraris-gebouw, een gigantische parkeerplaats voorziet, zeg je tegen je werknemers: blijf maar lekker in de file staan in de tunnels.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234